İKTİSADİ KALKINMA VAKFI
E-Bülteni
İKTİSADİ KALKINMA VAKFI
E-Bülteni
16-30 EYLÜL 2021

KÜRESEL GÜNDEM: BM Genel Kurulu New York’ta Bir Araya Geldi: İklim Krizi Başrolde

BM Genel Kurulu New York’ta Bir Araya Geldi: İklim Krizi Başrolde 

COVID-19 salgını nedeniyle geçen sene sanal ortamda gerçekleşen 76‘ncı BM Genel Kurulu toplantısı bu sene güvenlik önlemleri ve kuralları artırılarak New York’ta düzenlendi. ABD Başkanı Joe Biden, Brezilya lideri Bolsonaro ve çok sayıda liderin konuşma yaptığı toplantıda Cumhurbaşkanı Recep Tayip Erdoğan 21 Eylül 2021 tarihinde BM Genel Kurulu’a hitap etti. Cumhurbaşkanı Erdoğan konuşmasında Doğu Akdeniz’deki gerilim ve mülteci sorununundan Afganistan’daki gelişmelere birçok konuya değindi.

Türkiye, Paris İklim Anlaşmasını Meclise Sunuyor

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın konuşmasında uluslararası kamuoyu ve medyanın en çok ilgisini çeken detay Paris İklim Anlaşması ve Keşmir konusunda yaptığı açıklamalar oldu. Türkiye, İran, Irak, Libya, Eritre gibi Paris İklim Anlaşmasını imzalamayan ülkeler arasında yer alırken, bu açıklama oldukça ses getirdi. Erdoğan’ın ‘Paris İklim Anlaşmasını önümüzdeki ay TBMM’nin onayına sunmayı planlıyoruz’ açıklaması uluslararası medya ve haber ajanslarının da oldukça ilgisini çekti.

Nisan 2016’da Türkiye, tehlikeli emisyonların sınırlandırılmasına ilişkin dönüm noktası niteliğindeki anlaşmayı imzaladı. Ancak anlaşma TBMM’de henüz onaylanmadı. Cumhurbaşkanı Erdoğan BM Genel Kurulu’na hitaben yaptığı konuşmasında "Glasgow'da yapılacak Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı’ndan önce, karbon nötr hedefli anlaşmanın onaylanma aşamasını öngörüyoruz." sözleriyle Türkiye’nin onay sürecini kasım ayında gerçekleşecek konferansa kadar tamamlamayı planladığını uluslararası kamuoyuna duyurdu.

Joe Biden İklim Finansmanını İki Katına Çıkarıyor

ABD Başkanı Joe Biden da iklim konusuyla ilgili önemli açıklamalarda bulundu. Biden BM Genel Kurulu’ndaki konuşmasında, gelişmekte olan ülkelerin iklim değişikliğinin yarattığı sorunlarla başa çıkmasına yardımcı olmak için 2024 yılından itibaren iklim finansmanı bütçesini iki katına çıkardığını açıkladı. Bu da yıllık 11,4 milyar dolar tutarında bir bütçe için Kongreyle birlikte çalışılacağı anlamına geliyor.

Biden, dünya çapında yapılan iklim tasarımında “bu yatırımların en iyi yanı, sadece iyi bir iklim politikası olması değil, aynı zamanda her bir ülkenin kendisine ve geleceklerine yatırım yapması için büyük bir şans olması” diyerek bunun önemini bir kez daha vurguladı. Bu taahhüdün farklı yansımaları var. Bir yandan Endişeli Biliminsanları Birliği (Union of Concerned Scientists) Direktörü Rachel Cleetus, Başkan Biden’ın uluslararası ikim finansmanını 2024 itibarıyla yılda 11,4 milyar dolara çıkarma taahhüdünün, ABD’nin nihayet küresel iklim sorumluluklarını ciddiye aldığını gösteren ve çok ihtiyaç duyulan bir işaret olduğunu dile getiriyor. Diğer yandan bazı aktivistler dünyanın en büyük ikinci sera gazı yayıcısı olan, ABD’nin taahhüdünün hala yetersiz kaldığını söylüyor. Power Shift Africa’nın Direktörü Muhammed Adow, ABD’nin borcundan çok daha azını taahhüt ettiğini ve bunun acilen arttırılması gerektiğini ileri sürüyor.

İran, ABD Hegemonyasının Başarısız Olduğunu Söyledi

İran'ın yeni Cumhurbaşkanı Ebrahim Raisi, ilk BM konuşmasında ABD'nin hegemonya çabalarının "sefil bir şekilde başarısız olduğunu" ilan etti.

İran Cumhurbaşkanı Raisi, yaptırımların ABD'nin uluslarla savaş biçimi olduğunu da söyleyerek ABD'nin koronavirüsü salgını sırasında Tahran'a yönelik yaptırımlarının "insanlığa karşı suç" olduğunu ekledi.

Çin, Denizaşırı Kömür Projelerine Fon Sağlamayı Durduruyor

BM Genel Kurulu’nda Çin lideri de önemli açıklamalarda bulundu. Xi Jinping Çin'in iklim değişikliği ile mücadele kapsamında  yeni kömür yakıtlı santraller inşa etmeyeceğini söyledi. Xi Jinping herhangi bir ayrıntı vermemekle birliktepolitikanın nasıl uygulandığına bağlı olarak, gelişmekte olan dünyadaki kömür santrallarının finansmanının önemli ölçüde sınırlanabileceğini ifade etti. Xi Jinping, yıllık BM toplantısında “Çin, yeşil ve düşük karbonlu enerjinin geliştirilmesinde diğer gelişmekte olan ülkelere desteği artıracak ve yurtdışında yeni kömür yakıtlı enerji projeleri inşa etmeyecek” diyerek Çin’in uluslararası ilişkilerdeki barışçıl niyetlerini ortaya koydu. ABD’nin İklim Elçisi John Kerry, Xi’nin açıklamasını memnuniyetle karşıladığını ve bu kararı 31 Ekim-12 Kasım 2021 tarihlerinde gerçekleşecek olan COP26 Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı’nın başarısı için “büyük bir katkı” olarak nitelendirdiğini ifade etti.

Türkevi Cumhurbaşkanı Erdoğan Tarafından Açıldı

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın BM Genel Kurulu konuşması ve yoğun diplomatik temaslarının yanında New York ziyaretinin en önemli noktalarından biri de dört yıldır inşaatı devam etmekte olan Türkevi’nin açılışıydı. Erdoğan, T.C New York Başkonsolosluğu’na ev sahipliği yapacak olan Türkevi’nde aynı zamanda KKTC New York Temsilciliği’nin de faaliyet göstereceğini belirtti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan New York’un örnek binalarından biri olduğunu ifade ettiği Türkevi’nin kapılarının herkese açık olduğunu belirtti. Türkevi binası tasarımının, iklim değişikliğini konuştuğumuz şu dönemde, çevreye duyarlılık esasına göre yapılmış olmasıyla öne çıkıyor. “Leed Silver” yeşil bina sertifikasına uygun olarak yapılan Türkevi, geleneksel Türk mimarisi ve Selçuklu motiflerinden izler taşıyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan Türkevi’nin BM binasının tam karşısında yer almasıyla ilgili olarak da ’’BM, adalete ve barışa olan inancımızın bir sembolüdür. Türkevi binamız uluslararası toplumdaki yerimizin de bir yansıması olacaktır.’’ şeklinde sözleriyle Türkevi’nin önemini bir kez daha vurguladı. Açılış töreninde önemli açıklamalarda bulunan Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, binanın kültür, sanat, iş dünyası, turizm başta olmak üzere ülkemizi her alanda layıkıyla ile temsil edecek olduğunu dile getirdi. Türkiye’nin milli, girişimci, çok yönlü insani bir dış politika benimsenmesinde önemli bir adım olduğunu savunan Bakan Çavuşoğlu, “Sahadaki gücümüzü masadaki becerimizle harmanlıyoruz’’ diyerek Türkevi’nin her milletten insana kucak açacak barışçıl bir yapı olduğunun altını bir kez daha çizdi.

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres de katıldığı kurdele kesme töreninde, Türkevi’nin BM ve Türkiye arasında çok güzel bir iş birliği olduğunu belirtti. Antonio Guterres aynı zamanda mültecilere verdiği desteklerden dolayı Türkiye’ye teşekkürlerini iletti.

BM Genel Kurulu en can alıcı küresel meselelerin gündeme geldiği ve Dünya liderlerinin küresel gündemi şekillendirmek için birbirleriyle ve uluslararası kamuoyuyla temasta bulunduğu birincil platform olma özelliğini sürdürüyor. BM’nin küresel sorunlara çözüm üretme, barış ve güvenliği sağlamadaki yetersizlikleri oldukça yoğun bir akademik ve siyasi tartışma konusu oluştursa da, halen BM gibi bir yapının herhangi bir alternatifi olmadığı da bir gerçek. Bu yüzden BM’nin nasıl güçlendirilebileceği, BM Genel Kurulu gibi platformların nasıl küresel sorunların çözümüne katkıda bulunabileceği gibi konuların daha fazla ele alınması ve ciddi bir biçimde tartışılması büyük önem taşıyor. Şu sloganla bitirelim: “Başka Dünya yok ve Başka bir BM de yok.  Elimizdekinin kıymetini bilelim ve BM’yi daha etkin ve güçlü bir örgüte dönüştürelim”.

Mukaddes Çakır, İKV Uzman Yardımcısı