İKTİSADİ KALKINMA VAKFI
E-Bülteni
İKTİSADİ KALKINMA VAKFI
E-Bülteni
14-20 KASIM 2011

AVRUPA KOMİSYONU, BULGARİSTAN VE ROMANYA’DAKİ İŞÇİLERİN AB’DE SERBEST DOLAŞIMINA İLİŞKİN RAPORUNU YAYIMLADI

11 Kasım 2011 tarihinde Avrupa Komisyonu tarafından yayımlanan raporda, hâlihazırda Bulgaristan ve Romanya’dan gelen işçilerin Birlik genelinde serbest dolaşımına yönelik geçici düzenlemelerin üye ülkelerdeki  uygulamaları ve işgücü hareketliliğinin üye ülke ekonomileri üzerindeki etkileri yer alıyor. Bulgaristan ve Romanya’nın talebi üzerine hazırlanan bu rapor temelinde, AB Konseyi’nin geçici tedbirlerin işleyişine dair bir değerlendirme sunması bekleniyor.

Söz konusu raporda, işgücü göçü ile geçici düzenleme uygulaması (bir üye ülkenin işgücü piyasasını korumak üzere bu iki ülke işçilerinin serbest dolaşımına çeşitli sınırlamalar getirmesi) arasında doğrudan bir bağlantı olmadığı tespiti dikkat çekiyor.  İşgücü piyasalarını söz konusu iki ülkeye daha erkenden açan Finlandiya, İsveç ve birçok beşinci genişleme ülkesinde işgücü akışı sınırlı miktarda olurken, halen kısıtlamaları sürdüren ülkelerin daha fazla işçi akışına maruz kaldığı belirtiliyor. Bu da geçici tedbirlerin, AB içi hareketliliğin dağılımında sınırlı bir etkisi olduğunu ve hareketliliğin daha çok işgücü talebi, göçmen ağları ve ilgili ülkenin dilini bilme  gibi farklı kıstaslara bağlı olduğunu gösteriyor. Buna ek olarak, sınırlamaların sürdürülmesinin kayıtdışı istihdam gibi olumsuz sonuçlara yol açabileceği uyarısı yapılıyor. Raporda yer alan diğer önemli tespit ise, Bulgaristan ve Romanya’dan gelen işgücünün, ev sahibi ülkelerin ekonomilerine olumlu katkı sağladığı yönünde. İşçilerin, işgücü açığının bulunduğu sektörlerde (inşaat, ev işleri, gıda sektörü gibi) varlık gösterdiklerinin ve becerileriyle ülke ekonomilerine katkı sağladıklarının altı çiziliyor. Ayrıca, AB Gayri Safi Milli Hasılası’na % 0,4 oranında katkı yaptıkları yer alıyor.  

İstatiki verilere bakıldığında ise 2010 yılı sonunda AB 25’te toplam 2,9 milyon Bulgaristan ve Romanya vatandaşı ikamet ediyor ve bu AB nüfusunun %0,6’sını meydana getiriyor (Bu rakam katılım öncesinde (2006 yılı sonu itibariyle) 1,4 milyon iken,  nüfusun % 0,3’ünü oluşturuyordu). Üye ülkelerden İtalya ve İspanya birlikte Bulgaristan ve Romanya vatandaşlarının %70’inden fazlasına ev sahipliği yapıyor.

Bilindiği gibi, üye ülkeler, Birliğe 1 Ocak 2007’de katılan Bulgaristan ve Romanya’nın Katılım Antlaşmalarında öngörüldüğü üzere, söz konusu iki ülkeden gelen işçilerin serbest dolaşım hakkını 7 yıllık bir dönem için 2+3+2 formülü temelinde kısıtlama hakkına sahip. Bu doğrultuda, üye ülkeler en geç Ocak  2014’de mevcut kısıtlamaları kaldırmakla yükümlüler. 1 Ocak 2007 itibariyle 10 üye ülke işgücü piyasalarını hemen Bulgar ve Romen işçilere açarken (Çek Cumhuriyeti, Estonya, GKRY, Latviya, Litvanya, Polonya, Slovenya, Slovakya, Finlandiya ve İsveç), geçici düzenlemelerin işleyişine ilişkin Komisyon raporunun ve AB Konseyi değerlendirmesinin yayımlanmasının ardından, 1 Ocak 2009 tarihi itibariyle, Yunanistan, İspanya, Macaristan ve Portekiz de işgücü piyasalarını açarak ilgili AB hukukunu uygulamaya başlamış, 1 Mayıs 2009 tarihinde bu listeye Danimarka da katılmıştı. Hâlihazırda, 13 Üye Devlette Romanya ve Bulgaristan’dan gelen işçiler serbest dolaşım hakkından yararlanırken ( Danimarka, Estonya, Yunanistan, GKRY, Letonya, Litvanya, Macaristan, Polonya, Portekiz, Slovenya, Slovakya, Finlandiya ve İsveç), Çek Cumhuriyeti’nde ise çalışma iznine ihtiyaç duymadan istihdam edilme hakkına sahipler. Bulgar işçiler İspanya’da serbest dolaşımdan yararlanırken, 22 Temmuz 2011 tarihinde İspanya’nın, yüksek işsizlik oranı ve yavaş ekonomik iyileşmeyi öne sürerek  koruma önlemi hükmünü işletmesi ve bu talebin 11 Ağustos’ta Komisyon tarafından onaylanması neticesinde, söz konusu tarihten itibaren İspanya’da çalışmak isteyen Romen işçiler 31 Aralık 2012 tarihine kadar bu haktan yararlanamayacak.

Bulgaristan ve Romanya’ya yönelik kısıtlamaları sürdürmek isteyen Üye Devletlerin 31 Aralık 2011 tarihine kadar, işgücü piyasalarında ciddi sıkıntıların yaşandığına ya da ekonomilerinin tehdit altında bulunduğuna dair Komisyon’a bildirimde bulunması gerekiyor. Böyle bir bildirim neticesinde, geçici düzenlemeler 1 Ocak 2012 ila 31 Aralık 2013 tarihleri arasında geçerli olacak. Ocak 2014 tarihinden itibaren (7 yıllık sürenin bitiminde) ise AB genelinde tüm kısıtlamaların sonlandırılması gerekiyor.

 Söz konusu rapora http://ec.europa.eu/social/BlobServlet?docId=7204&langId=en adresinden ulaşılabilir.