AVRUPA KOMİSYONU, ORTAK BALIKÇILIK POLİTİKASI’NIN (OBP) REFORMU İÇİN HAZIRLADIĞI TASARIYI SUNDU

Avrupa Komisyonu’nun Balıkçılık ve Denizcilikten Sorumlu Üyesi Maria Damanaki 13 Temmuz 2011’de, Komisyon’un 2013–2022 dönemine ilişkin Ortak Balıkçılık Politikası’nın reformu için hazırladığı tasarıyı diğer Komisyon üyelerinin onayına sundu.

Damanaki, “hâlihazırda AB’deki balık stoklarının yüzde 75’inin aşırı avlanmaya maruz kaldığını ve üçte birinin endişe uyandırıcı seviyede olduğunu belirterek, mevcut Ortak Balıkçılık Politikası’nın aşırı avlanmayı önleme ve sürdürebilirlik konusunda “başarısız” olduğunu” teyit etti. Damanaki, “mevcut durumun devam etmesi halinde 10 yıl sonra AB sularında yaşayan 136 balık stokundan yalnızca 8 tanesinin devamlılığını sürdüreceğini” belirtti. Avrupa Komisyonu’nda oybirliği ile kabul edilen OBP Reform Tasarısı şunları öngörüyor:

• AB’nin 2002’de Johannesburg’da yapılan Sürdürülebilirlik Konferansı kararlarına uygun olarak 2015 yılına kadar kaynakların sürdürülebilir veriminin maksimum düzeye ulaştırılması,
• Balık stoklarının uzun vadede yönetimi için ekosisteme dayalı yaklaşımın benimsenmesi ve mevcut bilimsel veriler ışığında çok yıllı planlar hazırlanması,
• Kota aşımını önlemek için balıkların denize geri dökülmesinin aşamalı olarak yasaklanması ve avlanan tüm balıklar için karaya çıkarılma zorunluluğu getirilmesi (2014 itibarıyla uskumru, ringa balığı, ton balığı, kılıç balığı ve hamsi; 2015’ten itibaren morina balığı, barlam balığı ve dil balığı için; 2016’dan itibaren ise kalkan, mezgit ve pisi balığının geri dökülmesinin yasaklanması öngörülüyor.),  

• Politikanın genel hedeflerinin Avrupa Komisyonu tarafından belirlenmesi; ancak üye devletlerin kendi ihtiyaçlarına uygun uygulamalar benimsemesi ve uygulama kararlarının olabildiğince yerel mercilere bırakılması,
• 2014’ten itibaren boyu 12 m’den uzun tekneler için kotaların devredilebilmesi (transferable quotas) uygulamasının getirilmesi, ancak aynı zamanda küçük çaplı balıkçıların korunması,
• AB balıkçılık piyasasında giderek artan ithal ürünlerin payını azaltmaya yönelik olarak yetiştiricilik sektörünün desteklenmesi,
• İthal ürünler için de AB’de uygulanan etiketleme kurallarına uyma zorunluluğunun getirilmesi,
• Üretici teşkilatlarının piyasanın kontrolü ve denetimi alanında daha büyük bir rol üstlenmesinin desteklenmesi,
• Su ürünleri için Ortak Pazar Organizasyonu’nun yeniden yapılandırılarak daha rekabetçi ve şeffaf bir hale getirilmesi,
• Üçüncü ülkelerle yapılan Balıkçılık Ortaklık Anlaşmaları’nın bilimsel veriler ışığında yeniden düzenlenerek, Sürdürülebilir Balıkçılık Anlaşmaları ile değiştirilmesi,
• Filoların modernizasyonu ile kapasitelerinin artırılması için sağlanan teşviklerin durdurulması,
• Yeni OBP’nin getirdiği kurallara uyan üreticilere ve üye devletlere Avrupa Denizcilik ve Balıkçılık Fonu kapsamında finansal yardım sağlanması (2014–2020 dönemi için bu fona 6,7 Milyar Avro ayrıldı); kurallara uyulmaması halinde ise finansal yardımın askıya alınması veya azaltılması gibi yaptırımların uygulanması.

OBP Reform Tasarısı’na İlişkin Görüşler

 Avrupa Parlamentosu

Damanaki, Komisyon’da onaylanan tasarıyı aynı gün Avrupa Parlamentosu (AP) Balıkçılık Komitesi’ne (PECH) sundu. Komite üyeleri, tasarı ile ilgili endişelerini dile getirdiler. Eleştirilerin çoğu, kotaların devredilebilmesi uygulaması üzerinde yoğunlaştı. Buna karşılık, PECH Komitesi üyeleri avlanan balıkların denize geri dökülmesinin yasaklanması ve kararların yerel düzeyde uygulanması konusunda memnuniyetlerini dile getirdiler.

Devredilebilir kotalar, balıkçıların kotalarının bir bölümünü veya tamamını aynı üye devletten balıkçılara veya balıkçılık şirketlerine 10–15 yıllık bir süre için satma ve kiralama yetkisi veriyor. Devredilebilir kotaların küçük çaplı balıkçılık üzerinde yol açabileceği olumsuz etkileri önlemek amacıyla, küçük teknelerin bu uygulamadan muaf tutulması öngörülüyor. Başta, PECH Komitesi Başkan Yardımcısı ve Avrupa Halk Partisi üyesi Fransız Alain Cadec olmak üzere birçok komite üyesi, devredilebilir kota uygulamasının balıkçılık sektöründe tekellerin ortaya çıkmasına ve küçük çaplı balıkçılığın yok olmasına yol açacağı görüşünde.

Sivil Toplum Kuruluşları ve Paydaşlar

World Wildlife Fund (WWF), Greenpeace, Oceana ve Food&Water gibi çevreci sivil toplum kuruluşları (STK’lar) da reform tasarısında sunulan önlemlerin yetersiz olduğunu dile getirdiler. STK’lar, balıkların denize geri dökülmesinin yasaklanması ve 2015 yılına kadar stokların aşırı kullanımının sonlandırılması yönündeki kararların “doğru yönde alınan önlemler” olduğunu, ancak tasarının bu konuda somut bir eylem planı öngörmediğini belirttiler. 

19 Temmuz 2011’de gerçekleşecek olan AB Balıkçılık ve Tarım Konseyi’nde, üye ülke Tarım ve Kırsal Kalkınma Bakanları OBP Reform tasarısı üzerinde görüş alışverişinde bulunacaklar. Balıkçılık Politikası, Lizbon Antlaşması uyarınca ortak karar alma usulü kapsamına girdiğinden reform tasarısının yürürlüğe girebilmesi için Avrupa Parlamentosu’nda ve AB Konseyi’nde onaylanması gerekiyor.  Avrupa Komisyonu, reforme edilmiş OBP’nin 1 Ocak 2013’te yürürlüğe girmesini hedefliyor.