İKTİSADİ KALKINMA VAKFI
E-Bülteni
23-29 MAYIS 2011

AVRUPA KOMŞULUK POLİTİKASI YENİLENİYOR

Arap Baharı’na yanıt olarak, 25 Mayıs 2011 tarihinde, Avrupa Birliği’nin Dışişleri’nden Sorumlu Yüksek Temsilcisi Catherine Ashton ve Avrupa Komisyonu’nun Genişleme ve Komşuluk Politikası’ndan Sorumlu Üyesi Stefan Füle, Avrupa Komşuluk Politikası’nın reformuna ilişkin Komisyon önerilerini sundu. Akdeniz’de (Mısır, Tunus, Suriye, Cezayir, Libya, Fas, İsrail, Filistin, Lübnan ve Ürdün)  ve doğuda (Gürcistan, Ukrayna, Moldovya, Ermenistan, Azerbaycan, Belarus) Komşuluk  Politikası kapsamında yer alan ülkelerdeki demokratikleşmeyi ve sosyo-ekonomik kalkınmayı desteklemeyi amaçlayan öneriler ile, koşulları yerine getiren ülkelerin daha fazla Avrupa yardımından yararlandırılması ve ekonomik ve demokratik reform sürecinde belirgin ilerleme kaydeden ülkeler ile Avrupa’ya seyahatin kolaylaştırılması, sektörel işbirliğinin artırılması gibi avantajların sunulması yer alıyor. Aynı zamanda, reformları gerçekleştirmeyi reddeden ülkelere karşı yaptırımların uygulanması gündemde. Avrupa Komisyonu, yeni Avrupa Komşuluk Politikası’na fon sağlamak üzere 2013 yılına kadar 1.2 Milyar Avro’luk  ek kaynak ayrılmasını ve “karşılıklı hesap verebilirlik”, “insan hakları, demokrasi ve hukukun üstünlüğü gibi evrensel değerlere ortak bağlılık” gibi ilkelerin temel alınmasını öneriyor. Komisyon, ülkelere tek bir demokrasi modeli önermezken, “derin demokrasi”nin hayata geçirilmesi için belli kriterlerin şart olduğu vurgulanıyor. Bunlar: serbest ve düzenli seçimler, ifade ve örgütlenme özgürlüğü, bağımsız yargı, yolsuzlukla mücadele, silahlı kuvvetlerin ve güvenlik güçlerinin demokratik kontrolü. Buna ek olarak, yeni Komşuluk Politikası çerçevesinde sivil topluma daha fazla rol verilmesi hedefleniyor.

Serbest ticaret konusunda, Avrupa Komisyonu, ekonomik gelişme ve istihdam yaratmayı yeni politikanın merkezine koyuyor. Yatırımların teşvik edilmesine ek olarak, ticari bağlantıların ve Avrupa piyasalarına erişimin artırılmasını hedefliyor. İstekli ve ehil ülkelerle derin ve kapsamlı serbest ticaret alanlarının yaratılması ve bilgi, inovasyon, iklim değişikliği, enerji ve ulaştırma alanlarında sektörel işbirliğinin geliştirilmesi amaçlanıyor.  Seyahat özgürlüğü hususunda ise hâlihazırda Doğu Ortaklığı ülkeleriyle yürürlükte olan vize kolaylığı ve geri kabul anlaşmalarının güneydeki ülkelerle de imzalanması öneriliyor. Moldovya ve Gürcistan ile yapılmış bulunan Hareketlilik Ortaklığı (Mobility Partnership) anlaşmalarının diğer ülkelerle de imzalanması gündemde. Bu kapsamda, Ermenistan ile yürütülen müzakerelerin sonuçlandırılması ve Fas, Tunus ve Mısır ile müzakerelerin başlatılması öngörülüyor. Mali yardım konusunda ise, Stefan Füle açıklamasında, coğrafi konumdan bağımsız olarak mali yardımın reformları gerçekleştiren ülkelere aktarılacağını belirtti. Bugüne dek, Avrupa Komşuluk Politikası’nın fonlarının 1/3’ü doğu ülkelerine, 2/3’ü ise güney ülkelere veriliyordu.  Söz konusu Komisyon önerileri, AB Konseyi Haziran Zirvesi’nde görüşülecek.