İKTİSADİ KALKINMA VAKFI
E-Bülteni
11-17 NİSAN 2011

NATO’YA ÜYE DEVLETLERİN DIŞİŞLERİ BAKANLARI BERLİN’DE BİR ARAYA GELDİ

NATO Gayri resmî Dışişleri Bakanları Toplantısı 14-15 Nisan 2011 tarihlerinde Almanya’nın başkenti Berlin’de gerçekleştirildi. Toplantının merkezinde daha çok Libya ve Libya’ya yönelik operasyon olsa da, ortaklık mekanizmaları, Afganistan ve NATO-AB ilişkileri de Üye Devletlerin Dışişleri Bakanları tarafından toplantıda değerlendirilen hususlar oldu. NATO Genel Sekreteri Anders Fogh Rasmussen 15 Nisan’da toplantı bitiminde yaptığı açıklamada, sivil halka yönelik şiddete son verilmesi, rejim güçlerinin kışlalarına çekilmesi ve insani yardım için koridor açılması olmak üzere Libya’da ulaşmak istedikleri üç ana hedeflerinin olduğunu vurguladı. Rasmussen, Libya’ya kara birliklerinin gönderilip gönderilmeyeceği konusunda kendisine yöneltilen soruya Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi Kararı’nın kendilerine böyle bir yetki vermediği şeklinde yanıt verdi.

Toplantıya Türkiye’yi temsilen katılan Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu Berlin’de, başta ABD Dışişleri Bakanı Hillary Clinton, AB Dışişleri ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Catherine Ashton ve Almanya Dışişleri Bakanı Guido Westerwelle olmak üzere pek çok temsilciyle ikili görüşmeler gerçekleştirdi. Toplantıya damgasını vuran bir gelişme de Güney Kıbrıslı temsilcinin toplantıya iştirak etmesi konusunda yaşanan tartışma oldu. Çek Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı  Karel Schwarzenberg, “Biz Türkiye’yi AB nezdinde destekliyoruz; fakat AB üyesi olmayan bir ülkenin (Türkiye) bize “hata yaptınız demesi” (Davutoğlu’nun Kıbrıs sorunu çözülmeden Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’nin (GKRY) AB’ye üye olarak alınmasının bir hata olduğunu belirtmesine atfen) doğru değil, bizim içişlerimize karışamazsınız” şeklinde görüş bildirdi. Bu sözlere yönelik olarak, Dışişleri Bakanı Davutoğlu ise Yunanistan’ın, Doğu Avrupa ülkelerinin NATO’ya üyeliği konusunda koyduğu blokajı ve Türkiye’ye yapmış olduğu “bu ülkeleri bloke edin ki sizi de AB’ye üye yapsınlar” teklifini hatırlattı. Davutoğlu Türkiye’nin, Doğu Avrupa ülkeleri ile olan tarihi bağları ve bu ülkelere olan saygısı sebebiyle böyle bir şantaj yapmadığını ifade etti. Dışişleri Bakanı “GKRY beni AB’de bloke edecek, ben de onu burada karşımda eşit şartlarla oturtacağım öyle mi? Bunu asla zihninizden bile geçirmeyin” ifadelerini kullandı.    

Libya konusu bu hafta içerisinde Afrika Birliği ve İslam Konferansı Örgütü yetkilileri arasında Kahire’de gerçekleştirilen toplantıda da ele alındı. NATO Toplantısından bir gün önce Çin’de BRICS ülkelerinin (Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika) bir araya geldiği bir toplantı gerçekleştirildi. Barışçı ve siyasi bir çözüm taraftarı olan BRICS ülkeleri Libya’da her türlü askeri operasyonun durdurulmasını ve NATO’nun askeri müdahalesinin son bulmasını istediler. Ayrıca, Libya Temas Grubu da Katar’ın başkenti Doha’da bir toplantı gerçekleştirdi. Temas Grubu, Muammer Kaddafi’ye görevi bırakması yönünde çağrıda bulunurken toplantının sonuç bildirgesinde Libya halkının kendi geleceklerini belirlemesine izin verilmesi gerektiği de vurgulandı. 13 Nisan’da gerçekleştirilen bu toplantıya Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu da katıldı.

Bilindiği üzere, Uluslararası Koalisyon tarafından başlatılan Libya Operasyonu’nun komutasını 31 Mart tarihinden itibaren NATO üstlenmişti. Bununla birlikte, NATO Üye Devletleri arasında koalisyonun kapsamına ilişkin hâlâ tam bir mutabakat sağlanamadı.