İKTİSADİ KALKINMA VAKFI
E-Bülteni
İKTİSADİ KALKINMA VAKFI
E-Bülteni
17-23 OCAK 2011

İRAN’IN NÜKLEER PROGRAMI İLE İLGİLİ MÜZAKERELER İSTANBUL’DA GERÇEKLEŞTİRİLDİ

Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi’nin beş daimi üyesi (ABD, İngiltere, Fransa, Rusya ve Çin), Almanya ve İran arasında İran’ın nükleer programıyla ilgili müzakereler 21–22 Ocak 2011 tarihlerinde İstanbul’da gerçekleştirildi. 5 + 1 olarak da bilinen, Güvenlik Konseyi’nin beş daimi üyesine ve Almanya’nın temsilcilerinden oluşan heyete başkanlık yapan AB Dış İşleri ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Catherine Ashton görüşmeler sonrasında gerçekleştirilen basın toplantısında müzakerelerden olumlu bir sonuç alamadıklarını belirtti. Yüksek Temsilci Ashton, İran’ın programının sadece barışçı amaçlarla olduğunu ortaya koyması gerektiğini vurgularken, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nın (International Atomic Energy AgencyIAEA) bugüne kadar bunu teyit edememiş olduğunu ifade etti. İran’ın ayrıntılı tartışmalara hazır olmadığını dile getiren Ashton İran’dan pragmatik bir tavır ve olumlu bir yanıt göstermesini beklediklerini belirtirken, görüşmeler sonuçsuz kalsa da, “Kapı hâlâ açıktır ve tercih İran’ın elindedir” ifadelerini kullandı.

Görüşmelere İran’ı temsilen katılan İran Milli Güvenlik Yüksek Kurulu Genel Sekreteri ve  Nükleer Başmüzakereci Said Celili ise konuşmalar ın faydalı olması için ilk önce ortak bir mantık olması gerektiğini, ortak mantık yerine başka bir şey kullanıldığında, bunun diyalog çerçevesinden çıkıp talimat çerçevesine girdiğini ifade etti. Celili, İran’ın kesinlikle barışçıl olmayan bir girişimi olmadığını ifade etti.

Konuyla ilgili T.C. Dışişleri Bakanlığı’nda yapılan açıklamada ise İstanbul’da gerçekleştirilen müzakerelerde, tarafların önümüzdeki dönemde görüşmelerin sonuçları temelinde sorunlu konuların çözüme kavuşturulması amacıyla görüşmelere kapıyı açık bırakmalarının memnuniyetle karşılandığı bildirildi. Bununla birlikte, Yüksek Temsilci Ashton görüşmeler sonrasında kendisine yöneltilen İstanbul’daki görüşmelerden sonra bir görüşme daha olup olmayacağı sorusuna başka bir görüşme planlanmadığı şeklinde cevap verdi. Ashton görüşlerini “Önerilerimizi açık bir şekilde belirttik. Doktor Said Celili’ye şunu söyledik. Önerilerimiz geçerlidir. Telefonlarımız açıktır. Umarız ki, bunları dikkate alıp, bize cevap vereceklerdir. Böyle bir cevap gelirse daha sonra görüşebiliriz” şeklinde ifade etti.

İngiltere Dışişleri Bakanı William Hague da İngiliz Dışişleri Bakanlığı’nın resmi web sitesinde yer verilen açıklamasında İran’ın önkoşullar koyarak ısrarcı olması ve bununla ilgilenmeyi reddetmesinin gerçekçi olmadığını ve son derece hayal kırıklığı yarattığını belirtti. Bu kararın 5 + 1’in açık ve birleşmiş bir kararı olduğunu vurgulayan Hague, İran’ın buna anlamlı bir şekilde dâhil olmamasının, baskının artmasına neden olacağını ifade etti. Hague, İran’ın nükleer programı konusunda, uluslararası endişeleri gidermek için ciddi olduğunu ispatlaması gerektiğinin, aksi halde artan bir uluslararası izolasyonla karşılaşacağının altını çizdi.

Hatırlanacağı üzere taraflar arasındaki son görüşmeler Aralık ayında Cenevre’de gerçekleştirilmişti. Geçtiğimiz yılın Mayıs ayında da İran ile Brezilya ve Türkiye arasında nükleer programa “Tahran Bildirisi” imzalanmıştı.