AB GÜNDEMİ: Türkiye-Yunanistan İlişkilerinde Yeni Sayfa

Türkiye-Yunanistan İlişkilerinde Yeni Sayfa 

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis, Türkiye-Yunanistan ilişkilerini güçlendirme hedefi olan Dostane İlişkiler ve İyi Komşuluk Atina Bildirgesi’ni imzaladı. Başbakan Miçotakis, iki ülke arasındaki ilişkilerin geleceğinin siyasi altyapısını oluşturacak olan bu belgenin, 1930’da dönemin Başbakanı İsmet İnönü ve mevkidaşı Eleftherios Venizelos’un imzaladığı dostluk anlaşmasından sonraki ikinci büyük adım olduğunu ifade etti. 

Cumhurbaşkanı Erdoğan, altı yıllık bir aradan sonra 7 Aralık’ta Atina’ya günübirlik bir ziyaret gerçekleştirerek Türkiye-Yunanistan arasındaki ilişkileri güçlendirmek ve iki ülke arasındaki iş birliğini arttırmak için Başbakan Miçotakis ve Cumhurbaşkanı Katerina Sakellaropoulou ile görüştü. Görüşmenin dikkat çeken konuları arasında Türk-Yunan Yüksek Düzeyli İş Birliği Konseyi ve kapıda vize uygulaması vardı.

Türkiye ile Yunanistan Arasındaki Bağlar Güçleniyor

Yapılan toplantılarda genel anlamda iki tarafın da aradaki ilişkileri iyileştirme hedefi doğrultusunda hareket ettikleri gözlemlendi. Uzun süredir gündemde olan anlaşmazlıkları sona erdirmek için yapılan çalışmalar ve alınan kararlar, bunu destekler nitelikteydi. Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Miçotakis, görüşmesinde, Doğu Akdeniz ve Ege sorunlarıyla birlikte Kıbrıs meselesini de masaya yatırdı.

Doğu Akdeniz ve Ege’de yaşanan anlaşmazlıklar özellikle 2019-2020 yıllarında şiddetlense de, son yıllarda ortam yumuşamış görünüyor. Bu yumuşamanın devam etmesi ve ilişkilerdeki yakınlaşmanın daha ileriye gidebilmesi de toplantının amaçları arasındaydı. Cumhurbaşkanı Erdoğan, konu hakkında yaptığı açıklamada, kıta sahanlığı ile birlikte başka sorunların da var olduğunu ve bunların hepsinin toplu bir şekilde ele alınarak çözülmesi gerektiğini ifade ederken, tüm sorunları uluslararası yargıya götürülmeden önce cesur bir şekilde konuşulmasının ve kamuoylarının doğru bir şekilde yönlendirilmesinin faydalı olacağını belirtti. Türkiye ve Yunanistan savunma bakanlığından heyetler de geçtiğimiz aylarda Ankara’da, bu konudaki sorunların çözülmesi ve güven arttırıcı önlemlerin uygulanması için kararlar almıştı.

Kıbrıs meselesi de toplantı gündemi içerisindeydi. Daha önce 2017’de İsviçre'nin Crans-Montana kentinde gerçekleşen görüşmelerde Türkiye ve KKTC, Rum tarafının çözüme yakın olmadığını ve bundan sonra iki toplumlu bir federasyon modeli yerine GKRY ve KKTC’nin olduğu iki devletli çözümü görüşeceğini açıklamıştı. Sorunun BM modelinde çözülebilmesi için AB, ABD, Yunanistan ve İngiltere Ankara’ya baskı yapmaktaydı. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres de yeni bir sürecin başlaması için çalışmalara Eylül ayında başlamıştı. Guterres, İsrail-Hamas savaşının ve Türk tarafının Kıbrıs için yeni bir özel temsilci atanmasına karşı çıkmasının, sürecin ilerlemesine engel olduğunu ileri sürmüştü. Miçotakis, konu hakkında, Kıbrıs konusunda BM Güvenlik Konseyi’nin kararlarının çok önemli olduğunu ve bu doğrultuda ilerlenmesi gerektiğini belirtti. Cumhurbaşkanı Erdoğan ise "Kıbrıs meselesinin adadaki gerçekler temelinde adil, kalıcı ve sürdürülebilir bir çözüme kavuşturulması tüm bölgenin yararına olacak" açıklamasında bulundu.

Yüksek Düzeyli İş Birliği Konseyi

Türk ve Yunan heyetler, Yüksek Düzeyli İş Birliği Konseyi kapsamında bir dizi anlaşma imzaladı. Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin ve Yunanistan Eğitim Bakanı Kiryakos Pierrakakis arasında imzalanan anlaşma; teknik eğitim alanındaki diplomaların karşılıklı tanınması, bilgi ve tecrübe alışverişi, öğretmen ve öğrenciler için ortak eğitim programlarının düzenlenmesi ve öğrenci değişimi programlarının oluşturulmasını hedefliyor. Enerji alanında yapılan anlaşma, Babaeski ile Nea Santa arasındaki elektrik bağlantı hattını kapsıyor. Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi (TEİAŞ) Genel Müdürü Orhan Kaldırım ve Yunanistan Elektrik Enerjisi İletimi Bağımsız İdaresi (ADMHE) temsilcileri arasında imzalanan bu anlaşma, iki ülke arasındaki elektrik bağlantısının geliştirilmesini amaçlamakta. İki ülke için de çok büyük önem arz eden turizm alanında ise iş birliğini geliştirmesi öngörülen anlaşmayı Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy ile Yunan Turizm Bakanı Olga Kefaloyanni imzaladı. Buna bağlı olarak, Türkiye ile Yunanistan arasında Meriç nehri üzerinde ikinci bir sınır köprüsü inşası için çalışmaları içeren anlaşmayı, Karayolları Genel Müdür Yardımcısı Selahattin Bayramçavuş ve EGNATIA Karayolları Müdürü Konstandinos Kuçukos imzaladı.

Öte yandan, Dışişleri Bakanlığı himayesinde faaliyet gösteren Yunan Devleti'nin resmî yatırım ve ticaret teşvik ajansı olan Enterprise Greece ile Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) arasında bir mutabakat zaptı imzalandı. TOBB Yönetim Kurulu Üyesi Cengiz Günay ile Yunanistan Dışişleri Bakan Yardımcısı Kostas Fragoyiannis tarafından imzalanan anlaşma ile iki ülke arasındaki ticaret ve yatırım ilişkilerinin gelişimine destek olması amaçlanıyor. Son olarak Ticaret Bakan Yardımcısı Sezai Uçarmak ile Dışişleri Bakan Yardımcısı Kostas Fragoyiannis, iki ülke arasında “Ekonomi ve Ticaret Ortak Kurulu” kurulması amacıyla bir bildiri imzaladı. Buna bağlı olarak, 2 Şubat 2024’te İstanbul’da ticaret, enerji, ulaşım ve turizm konularının ele alınacağı bir toplantı yapılması da önerildi. Sezai Uçarmak ek olarak, gümrük birliğine ilişkin bir anlaşmayı da Yunan Kamu Gelirleri Bağımsız Birimi Başkanı Yorgos Piçilis ile imzaladı.

Kapıda Vize Uygulaması Yeniden Hayata Geçiyor

Ziyaretin ardından, daha önce altı Yunan adasına 14 günlük ziyaret imkânı tanıyan kapıda vize uygulamasının tekrardan hayata geçirilmesi üzerinde anlaşmaya varıldı. 10 adayı kapsayan yeni uygulamada öngörülen ziyaret süresi ise yedi gün. Türk vatandaşları en az altı aylık geçerliliği olan pasaport ile birlikte biyometrik fotoğraf, otel rezervasyonu, feribot dönüş bileti, seyahat sağlık sigortası, kimlik fotokopisi beyanı ile 60 avro vize ücretini ödeyerek kapıda vize alabilecek. Uygulamayı kapsayan 10 ada ise Midilli, Limni, Sakız, Sisam, Leros, Kalimnos, Kos, Rodos, Simi ve Meis olarak belirlendi.

Bağlar Güçleniyor