AB GÜNDEMİ: AB Dünyanın İlk Karbon Yakalama Sertifikasyonunda Anlaşmaya Vardı

AB Dünyanın İlk Karbon Yakalama Sertifikasyonunda Anlaşmaya Vardı

AP ve AB Konseyi, 20 Şubat 2024 tarihinde, AB’nin çevre ve iklim hedeflerini daha da güçlendirecek bir adım atarak, dünyanın ilk karbon sertifikasyon programının oluşturulmasına yönelik teklif üzerine anlaşmaya vardı. Sertifikasyon programının, AB'nin iklim, çevre ve sıfır kirlilik hedeflerine katkıda bulunan yenilikçi karbon giderme teknolojilerini ve karbon tarımını desteklemesi bekleniyor. Program, karbon giderimini dört sınıfa ayırıyor ve operatörlerin faaliyetlerini belirli kalite kriterlerine uygunluğunu doğrulamak için sertifikasyon programlarına başvurmalarını gerektiriyor. Karbon giderme operasyonları düzenli olarak denetlenecek ve uygunluk sertifikaları verilecek. Gelecek adımlar arasında, farklı karbon giderme faaliyetleri için özel sertifikasyon metodolojilerinin geliştirilmesi ve AB çapında bir elektronik kayıt sisteminin oluşturulması yer alıyor.

AP ve AB Konseyi, 20 Şubat 2024 tarihinde, AB’nin çevre ve iklim hedeflerini daha da güçlendirecek bir adım atarak, dünyanın ilk karbon giderme (carbon removal) sertifikasyon programının oluşturulmasına yönelik teklif üzerine anlaşmaya vardı. Sertifikasyon programının, AB'nin iklim, çevre ve sıfır kirlilik hedeflerine katkıda bulunan yenilikçi karbon giderme teknolojilerini ve karbon tarımını desteklemesi bekleniyor. Bu bağlamda program, karbon giderimlerini ve karbon tarımını sertifikalandırarak şeffaf ve güvenilir olmalarını sağlayacak, yeşil aklamayı önleyecek ve yeni iş fırsatları yaratarak AB'nin iklim nötrlüğüne ulaşmasına yardımcı olacak.

Hedeflere Ulaşmada Yeni Yöntemler

2050 yılına kadar Avrupa’yı ilk iklim-nötr kıta yapma hedefini resmileştiren Avrupa İklim Yasası, bu süreçte sera gazı salımı ve bunun yakalanması arasındaki dengeyi sağlamaya yönelik hükümler içeriyor. Bu bağlamda Komisyonun Kasım 2022’de önerdiği “Karbon Yakalama Sertifikasyonu Çerçevesi Tüzüğü”, İklim Yasası ile uyumlu bir şekilde AB’nin uzun dönemli iklim hedeflerine ulaşmasında önemli bir rol oynayacak ve daha çevreci bir geleceğe sahip olmamıza yardımcı olacak. Sertifikasyon programı kapsamında AB genelinde bir kayıt sistemi oluşturulacak ve ileriye dönük olarak atmosferden temizlenen bir ton karbondioksite karşılık gelen karbon giderme birimlerinin ticaretine izin verilecek.

Program kapsamında aşağıdaki alanlarda sertifikasyon kuralları getirilecek:

• •Ormanların ve toprakların restore edilmesi ve toprak emisyonlarının önlenmesi, daha verimli gübre kullanımı ve diğer yenilikçi tarım uygulamaları gibi karbon tarımı,
• •Karbon yakalama ve depolamalı biyoenerji veya doğrudan hava karbon yakalama ve depolama gibi endüstriyel karbon giderimleri,
• •Ahşap bazlı inşaat malzemeleri veya biyokömür gibi uzun ömürlü ürün ve malzemelerde karbonun yakalanması.

Sertifikasyon programı kapsamında, AB’nin karbon giderimi biçimlerinin gerçekliğini ölçme, izleme ve doğrulama kapasitesi geliştirilecek. Program, karbon yakalamayı dört farklı sınıfa ayıracak:

• •Karbondioksiti birkaç yüzyıl boyunca depolayabilen doğrudan hava yakalama ve karbon yakalama sistemleri ve biyoenerji gibi kalıcı karbon giderimleri,
• •Ahşap bazlı inşaat gibi uzun ömürlü ürünlerde en az 35 yıl boyunca geçici karbon depolama,
• •Ormanların ve toprağın restorasyonu ve sulak alan yönetimi gibi karbon tarımından elde edilen en az beş yıllık geçici karbon depolama,
• •Sulak alan yönetimi, toprak işlemesiz ve bitki örtüsü uygulamaları gibi karbon tarımından elde edilen en az beş yıllık toprak emisyonu azaltımı.

Bunlarla beraber, ormansızlaşmanın önlendiği projeler sertifikasyon için dikkate alınmayacak. Karbon yakalama süreci takibe tabi olacak ve operatörler yangınlara dayalı ormansızlaşma gibi sebeplerle CO₂’nin yanlışlıkla atmosfere geri salınma vakalarını ele almakla yükümlü olacak.

Sertifikasyon Nasıl İşleyecek?

Karbon giderimlerinin AB kalite kriterlerine uygun olduğunu göstermek için, karbon giderim faaliyetlerini yürüten operatörlerin Komisyon tarafından tanınmış veya onaylanmış bir kamu veya özel sertifikasyon programına başvurmaları gerekecek. Karbon giderme operatörlerinin faaliyetleri, AB kurallarına uygunluğu kontrol edecek bağımsız belgelendirme kuruluşları tarafından düzenli olarak doğrulanacak ve belgelendirilecek. Bu süreç, uygunluk sertifikalarının verilmesi ve karbon giderme birimlerinin sertifikasyon programları tarafından yönetilen kamu kayıtlarına kaydedilmesiyle sonuçlanacak.

Sonraki Adımlar ve Gelecek Planları

Komisyon, bir sonraki adımda, dört kritere dayalı olarak farklı karbon giderme faaliyetleri için özel sertifikasyon metodolojilerinin geliştirileceğini açıkladı. Bu metodoloji içerisinde miktarın belirlenmesi, uzun vadeli depolama ve sürdürülebilirlik yer alıyor. Programın işlerlik kazanmasının ardından dört yıl içerisinde sertifikasyon birimleri için AB çapında elektronik kayıt sisteminin oluşturulması planlanıyor.

AP ve AB Konseyinin program üzerinde anlaşmaya varmasıyla birlikte AB, sürdürülebilir karbon döngüleri ve iklim nötrlüğü için kapsamlı bir strateji uygulama yolunda kararlı bir adım daha atmış olacak. Bu çerçeve sadece AB'nin uzun vadeli iklim hedeflerini desteklemekle kalmayıp, aynı zamanda yüksek kaliteli karbon giderimine adanmış sürdürülebilir ve yenilikçi bir iş ortamının da önünü açacak.

Sonuç

Komisyonun aldığı kararla dünya çapında bir ilke imza atılarak karbon giderme sertifikasyonu oluşturulması, çevresel hedeflere ulaşmada önemli bir adımı temsil ediyor. Doğrudan hava yakalama teknolojisi gibi yenilikçi çözümler, karbon emisyonlarını azaltma konusunda geleneksel yöntemlerin yanında alternatif bir yaklaşım sunuyor. AB'nin 2050 iklim hedeflerine ulaşmak için karbon giderme sürecini yönetmeyi amaçlayan program, karbon emisyonlarını azaltmaya yönelik kapsamlı bir stratejiyi hayata geçirme yolunda büyük bir önem teşkil ediyor. Sertifikasyonun şeffaflığı ve güvenilirliği, sürdürülebilir karbon döngülerinin sağlanması ve iklim nötrlüğü için önemli bir mekanizma olarak öne çıkıyor. Bu bağlamda sertifikasyon programı, gelecek nesillere daha temiz bir çevre bırakma yolunda önemli bir rol oynayacak.

Bared Çil, İKV Uzman Yardımcısı