İKTİSADİ KALKINMA VAKFI
E-Bülteni
İKTİSADİ KALKINMA VAKFI
E-Bülteni
1-15 NİSAN 2024

Komisyondan Yabancı Sübvansiyonlar Tüzüğü Kapsamında İki Yeni Soruşturma

Komisyondan Yabancı Sübvansiyonlar Tüzüğü Kapsamında İki Yeni Soruşturma


AB'nin Yabancı Sübvansiyonlar Tüzüğü kapsamında 3 Nisan 2024'te başlattığı iki derinlemesine soruşturmayla, kamuya açık ihalelerde dış sübvansiyonların etkisi incelenecek. Bu bağlamda ilgili şirketlerin, AB içindeki ihalelere adil bir şekilde katılıp katılmadıkları araştırılacak. Tüzük, olması hâlinde, çarpıklıkların önlenmesini ve Tek Pazar’da adil rekabeti sağlamayı amaçlıyor. Komisyonun bildirim sunulan tarihten itibaren 110 iş günü içerisinde karar alması gerekiyor.


Komisyon, 3 Nisan 2024 tarihinde, Yabancı Sübvansiyonlar Tüzüğü kapsamında iki derinlemesine soruşturma başlattı. Soruşturmalar, kamu ihale prosedüründe teklif sunanlara verilen yabancı sübvansiyonların potansiyel olarak piyasayı bozucu rolünün araştırılmasını içeriyor. Bu bağlamda ilgili ekonomik aktörlerin AB'deki kamu ihalelerini kazanmak için haksız avantajdan yararlanıp yararlanmadıkları değerlendirilecek.

12 Temmuz 2023’te yürürlüğe giren Yabancı Sübvansiyonlar Tüzüğü, Komisyonun yabancı sübvansiyonların neden olduğu çarpıklıkları ele almasına ve böylece AB'nin, ticarete ve yatırıma açık kalarak Tek Pazar’da faaliyet gösteren tüm şirketler için eşit bir alan sağlamasına olanak tanıyor. Son yıllarda yabancı sübvansiyonların, adil rekabete zarar verecek şekilde, şirket satın alma veya kamu ihale sözleşmelerini kazanma gibi konularda haksız avantaj sağladığı görülüyor. Tüzük, bu tür çarpıklıkları gidermeyi ve düzenlemelerde yer alan boşlukları kapatmayı amaçlıyor ve Tek Pazar’a zarar veren yabancı sübvansiyonlarla etkili bir şekilde mücadele etmek için yeni araçlar sağlıyor.

3 Nisan 2024 tarihinde başlatılan soruşturmalar, bir yandan LONGi Solar Technologie GmbH'nin de dâhil olduğu ENEVO Grubu, diğer yandan Shanghai Electric UK Co. Ltd. ve Shanghai Electric Hong Kong International Engineering Co. Ltd. tarafından sunulan bildirimlerin ardından geldi ve ilgili prosedürler başlatıldı. İlgili kamu prosedürü, Romanya'da 454,97 megawatt kurulu güce sahip bir fotovoltaik parkın tasarımı, inşaatı ve işletilmesi için bir Romanya ihale makamı tarafından verildi.

Yabancı Sübvansiyonlar Tüzüğü uyarınca, sözleşmenin tahmini değeri 250 milyon avroyu aştığında ve şirket bildiriminden önceki üç yıl içinde en az bir üçüncü ülkeden en az 4 milyon avro yabancı mali katkı aldığında, şirketler, AB'deki kamu alım ihalelerini bildirmekle yükümlü. Bu doğrultuda Komisyon, tüm başvuruların ön incelemesini takiben, her iki teklif sahibinin de Tek Pazar’ı bozan yabancı sübvansiyonlar aldığına dair yeterli göstergeler bulunması nedeniyle, derinlemesine bir soruşturma açılmasını haklı buldu.

Yapılacak derinlemesine soruşturmalar sırasında Komisyon, iddia edilen yabancı sübvansiyonları daha ayrıntılı olarak değerlendirecek ve şirketlerin bir ihaleye haksız olarak avantajlı bir teklif sunmalarına izin verip vermediklerini belirlemek için gerekli tüm bilgileri elde edecek. Komisyonun da bildirim sunulan tarihten itibaren 110 iş günü içerisinde karar alması gerekmekte.

Şirketlere Detaylı Bakış

İncelenen ilk konsorsiyum ENEVO Group ve LONGi Solar Technologie GmbH'den oluşmakta. Konsorsiyum lideri ENEVO Group, Romanya merkezli bir mühendislik ve danışmanlık hizmetleri sağlayıcısı. LONGi Solar Technologie GmbH, Hong Kong Borsası'nda işlem gören ve güneş fotovoltaik çözümleri konusunda önemli bir tedarikçi olan LONGi Green Energy Technology'nin yeni kurulmuş, tamamen sahip olduğu ve tamamen kontrol ettiği bir Alman iştiraki. İncelenen ikinci konsorsiyum Shanghai Electric UK ve Shanghai Electric Hong Kong International Engineering. şirketlerinden oluşmakta. Her iki şirket de tamamen Çin’in kamu iktisadi teşebbüsü.

Çin AB Ticaret Odası’ndan Kınama

Çin Avrupa Birliği Ticaret Odası (CCCEU), Yabancı Sübvansiyonlar Tüzüğünü bir tür ekonomik baskı aracı olarak kullanma suçlamasıyla AB'yi kınadı. Bu eleştiri, Komisyonun Romanya'daki bir fotovoltaik park projesi için kamu ihalelerine katılan Çinli güneş enerjisi şirketlerine yönelik iki ayrı kapsamlı soruşturma başlatmasının ardından geldi.

Ticaret odası, Avrupa Komisyonunun bugüne kadar üç derinlemesine soruşturma başlattığını ve hepsinin Çinli işletmeleri hedef aldığını belirterek, soruşturmalarla ilgili ciddi endişelerini dile getirdi. İş dünyası grubu, tüzük kapsamında belirtilen temel kavramların geniş ve belirsiz tanımlarına dikkat çekerek, bu durumun şirketler üzerinde aşırı bir yük oluşturabileceğini, potansiyel olarak yabancı işletmelere karşı ayrımcılığa yol açabileceğini ve AB'de faaliyet gösteren Çinli işletmeler için eşit şartları bozabileceğini vurguladı. Ticaret odası, AB'nin şeffaflığı artırarak, Çinli şirketlerin haklarını koruyarak ve AB içinde yatırım, kamu alımları ve ticari faaliyetlerin önündeki engelleri azaltarak önlem almasını talep etti. Bildiride, "AB'nin Çinli işletmelere karşı adil, şeffaf ve ayrımcılıktan uzak bir hukuk ve pazar ortamı oluşturması gerektiği" ifadesi yer aldı.

Sonuç

Yabancı Sübvansiyonlar Tüzüğü kapsamında başlatılan iki yeni soruşturma, AB'nin haksız rekabet ve eşitsizlikle mücadelede kararlılığını yansıtıyor. Ancak bu adımların özellikle Çin’i hedef alması, son yıllarda giderek artan AB-Çin geriliminin geldiği boyutu gösteriyor. Hâlihazırda Rusya’ya karşı enerji bağımlılığının bedelini ödeyen AB, özellikle ekonomik anlamda gelecekte Çin’e karşı benzer bir durumla karşı karşıya kalmak istemiyor.

Bared Çil, İKV Uzman Yardımcısı