ABD’nin Tek Taraflı Tarife Hamlesi: KDV Tartışmaları ve AB’nin Tepkisi

ABD Başkanı Donald Trump, 13 Şubat 2025 tarihinde, ABD’nin ticari ilişkilerinde karşılıklı olmayan düzenlemelere karşı, üçüncü ülkelere mütekabiliyet esasına dayalı gümrük vergileri uygulanması talimatını içeren kapsamlı bir planın geliştirilmesine ilişkin başkanlık kararı imzaladı. Konuya ilişkin açıklamalarda bulunan Başkan Trump, KDV’nin bir tarife olarak değerlendirileceğini ve bu sistemin gümrük tarifelerinden çok daha fazla cezalandırıcı olduğunu ileri sürdü. AB’nin ayrıca ABD’li şirketlere çok sert davrandığını öne süren Başkan Trump, Avrupa’da uygulanan KDV’nin ihracatta geri alınırken, ABD’de üreticilerin benzer bir avantajı bulunmadığını iddia etti ve bu durumun Amerikan şirketlerine zarar verdiğini savundu. Donald Trump, yeni tarifelerle ticaret dengesini sağlamayı amaçlıyor.

Trump’ın Kararına Karşı AB’den Tepki

Avrupa Komisyonu, 14 Şubat 2025 tarihinde, Donald Trump’ın imzaladığı karara karşı bir açıklama yaptı. Komisyon, Başkan Trump’ın kararını yanlış yönde atılan bir adım olarak değerlendirdi. Küresel ticaretin bugüne kadar düşük tarifeler sayesinde ilerlediğini ancak ABD’nin ticaret kurallarını zayıflattığını belirten Komisyon, tarifelerin ekonomik belirsizliği artırdığını ve küresel piyasaların verimliliğini ve entegrasyonunu aksattığını; ABD’nin aynı zamanda tarifelerle kendi vatandaşlarını vergilendirdiğini ve büyümeyi engellediğini ileri sürdü. Son olarak Komisyon, AB’nin yasal ve ayrımcılık içermeyen politikalara meydan okumak için tarifelerin kullanılması da dâhil olmak üzere, serbest ve adil ticarete yönelik haksız engellere karşı kararlı ve anında tepki vereceğini belirtti. Konuya ilişkin benzer açıklamalarda bulunan Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, gümrük tarifelerinin enflasyonu artırabileceğine dikkat çekti ve bu tarifelerin transatlantik tedarik zincirlerini ne kadar hızlı etkileyebileceğinin bilindiğini ifade etti. Von der Leyen ayrıca, ABD’nin AB’ye gümrük vergileri uygulaması hâlinde AB’ye yönelik haksız tarifelerin cevapsız kalmayacağını ve buna misilleme yapılacağını belirtti.

Bu açıklamalara ek olarak Komisyon, 18 Şubat 2025 tarihinde, ABD’nin kararına ilişkin bir soru-cevap metni yayımladı. AB’nin 2023 yılında ikili ticarette 157 milyar avro mal ticareti fazlası verdiğini belirten Komisyon, ABD’ye karşı hizmet ticaretinde 109 milyar avro açık verildiğini ileri sürdü. Mal ve hizmet ticareti birlikte ele alındığında, AB’nin ABD’ye karşı 48 milyar avroluk bir ticaret fazlasının bulunduğunun altı çizildi ve bunun toplam AB-ABD ticaretinin sadece %3’üne denk geldiği vurgulandı.

Sonuç ve Değerlendirme

KDV’nin, Avrupa hükümetlerinin bütçeleri için büyük bir vergi geliri kaynağı olduğu biliniyor. AB genelinde ortalama %20 civarında bir KDV oranı uygulanıyor. ABD’de ise federal düzeyde geniş tabanlı bir tüketim vergisi uygulanmıyor. Eyaletler tarafından yürütülen satış vergisi sistemi uygulanan ABD’de, satış vergisi genellikle ürünün nihai satış noktasında tüketici tarafından ödeniyor.

AB, ticarette uzun süredir yerleşik olan düzenlemeleri ve düşük tarifeleriyle, küresel ticaretin öngörülebilirliğini sağlamaya çalışan bir aktör olarak karşımıza çıkıyor. Bu doğrultuda ABD’nin, KDV gibi tüketim vergilerini de tarifeye dâhil etme çabası, AB’nin ticari bütünlüğünü zedeleyebilir. Üstelik, KDV uygulamaları üye ülkeler arasında bir standart hâline gelmiş durumda.

Küresel siyaset giderek gerginleşiyor. Çin’in küresel arenada artan etkisiyle yeni dengelerin belirlendiği bu dönemde, ABD’nin tek taraflı yaklaşımının ortaya çıkardığı tarife tehditleri, AB için hem ekonomik hem de siyasi açıdan önemli bir sınav niteliği taşıyor.