Ocak-Temmuz 2025 tarihleri arasında AB Konseyi Dönem Başkanlığı’nı yürüten Polonya’nın Başbakanı Donald Tusk, 12 Mart 2025 tarihinde Türkiye’ye bir çalışma ziyareti gerçekleştirdi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından ağırlanan Tusk, görüşme sonrası yapılan ortak basın toplantısında Türkiye’nin AB üyeliğinin Polonya tarafından her zaman desteklendiğini ve desteklenmeye devam edeceğini ifade etti.
Ziyaretin Bağlamı
Donald Trump’ın ikinci kez ABD Başkanlığı koltuğuna oturmasının ardından attığı adımlar ve benimsediği retorikle, transatlantik güvenlik mimarisi ve AB-ABD ilişkilerinin geleceğine yönelik tartışmalar yeniden alevlenmişti. Rusya-Ukrayna savaşı, Orta Doğu’da ise Gazze’deki kırılgan ateşkes ve Suriye’deki geçiş süreci bu belirsizlik sürecinin diğer önemli bileşenleri olarak uluslararası siyaset gündeminin bağlamını belirliyor. Hâlihazırda AB Konseyi Dönem Başkanlığı’nı yürüten Polonya’nın Başbakanı Donald Tusk’ın yapmış olduğu ziyaret de bu bağlamdan ayrı düşünülmemeli.
Donald Tusk, 7 Mart 2025 tarihinde Polonya Meclisinde yapmış olduğu konuşmada Avrupa’nın güvenlik endişelerine de değinerek, Türkiye’nin bölgesel güvenlikteki rolünü görüşmek üzere, Türkiye’yi ziyaret edeceğini açıklamıştı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Donald Tusk’ın gerçekleştirmiş olduğu görüşmede ve ortak basın toplantısında da ana gündemin güvenlik olduğu açıkça görülüyor.
Görüşmede Neler Konuşuldu?
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye-Polonya ilişkilerinin köklü tarihine vurgu yaparak başladığı konuşmasında her iki ülkenin de Avrupa güvenliği için vazgeçilmez olduğunu ifade etti ve Polonya Başbakanı Tusk ile Ukrayna’da barış, Avrupa’nın güvenliği ve Orta Doğu’daki gelişmeleri ele aldıklarını açıkladı. İlişkilerin yalnızca bu alanlarda değil; eğitim, kültür, bilim ve turizm gibi çeşitli alanlarda da ilerletilmesinin ortak geleceğe yapılacak bir yatırım olacağının altını çizdi. Türkiye ve Polonya arasındaki ekonomik ilişkilere de değinen Cumhurbaşkanı Erdoğan, 15 milyar dolarlık bir ticaret hacmi hedefi belirlediklerini dile getirdi.
Türkiye’nin AB üyeliği konusunda Polonya’nın desteğinin artarak devam etmesine ilişkin temennisini Polonya Başbakanı Tusk ile paylaştığını ifade eden Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye için AB üyeliğinin stratejik bir hedef olduğunu ve ilişkilerin karşılıklı fayda ve saygı temelinde ilerletilmesi gerektiğini söyledi. Türkiye’nin Birliğe üyeliğinin, AB’nin yaşadığı “güç ve irtifa kaybını” durdurup tersine çevirebileceğinin de altını çizdi.
Polonya Başbakanı Donald Tusk, yapılan görüşmede Polonya ve Türkiye arasındaki dostluk ilişkisine ve savunma ve ekonomi alanlarındaki güçlü iş birliğine değinildiğini; bu iş birliğinin giderek daha da kuvvetlendiğini ifade etti. Tusk, belirlenen ortak ticaret hacmi hedefine ulaşılacağına inandığını belirtti. Her iki ülkenin de Ukrayna’da adil bir barış için çabaladığına vurgu yapan Tusk, Suriye’nin yeniden inşası ve ülkede istikrar ortamının kurulmasında Türkiye’nin önemli bir rol oynayacağını ve bu konularda Türkiye’yle ortak çalışmalar gerçekleştirme isteğini vurguladı.
Türkiye’nin AB üyeliğini her zaman desteklediklerini ve desteklemeyi sürdüreceklerini ifade eden Polonya Başbakanı Tusk, sürecin gerçekçi ve somut bir süreç olmasını umduklarını da sözlerine ekledi.
Değerlendirme
Mevcut güvensizlik ve belirsizlik ortamında Türkiye-Avrupa ve Türkiye-AB ilişkilerinde güvenlik teması üzerinden yeni bir evreye girildiği görülüyor. Türkiye’nin Londra’da gerçekleşen 2 Mart 2025 tarihli Ukrayna toplantısına ve 7 Mart 2025 tarihli “Fikirdaş Ülkeler Liderler Çevrimiçi Toplantısı”na katılımı bu çerçevede atılmış adımlar olarak görülebilir. Bu yeni evrenin, Türkiye-AB ilişkilerinde sürdürülebilir bir yakınlaşma süreci yaratıp yaratmayacağı şimdilik net değil. Bununla birlikte, zorlu bir küresel bağlamda beraber hareket etmeye yönelik ortak istek ve iradenin bir refleks olarak belirmesi durumu, Türkiye-AB ilişkilerinin geleceği kurgulanırken gözden kaçırılmaması gereken bir detay.
Tunç İbrahim Ceylan, İKV Uzman Yardımcısı