Avrupa Komisyonunun 2025 AB’de Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Üzerine Rapor’u Ne Söylüyor?

8 Mart Dünya Kadınlar Günü öncesi Avrupa Komisyonu bir kez daha toplumsal cinsiyet eşitliğine bağlılığını güçlendirmek için uzun dönemi hedefleyen Kadın Hakları için Yol Haritası’nı (Roadmap for Women’s Rights) 7 Mart 2025 günü açıkladı. 2020-2025 Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Stratejisi’nin üzerine inşa edilen bu planla ulaşılması amaçlananlar ise şu şekilde: toplumsal cinsiyet temelli şiddetten korunma, en yüksek sağlık standartları, eşit ücret ve ekonomik güçlendirme, iş-yaşam dengesi ve bakım, eşit istihdam fırsatları ve uygun çalışma koşulları, kaliteli ve kapsayıcı eğitim, siyasi katılım ve eşit temsiliyet ve kadın hakları üzerinde çalışan kurumsal mekanizmalar. Aynı gün Komisyon 2025 AB’de Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Raporu’nu da yayımladı.

2025 AB’de Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Raporu

AB’nin gelişimine genel bir bakış içeren bu rapor, nerede daha çok harekete geçilmesi gerektiğini öne çıkarıyor. Rapor, AB üye ülkelerinden iyi örnekleri sunarken 2020-2025 Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Stratejisi’ni değerlendiren beşinci rapor olma özelliğini taşıyor. Mart 2024 tarihinden Şubat 2025’e kadar toplumsal cinsiyet eşitliğini iyileştirmeye yönelik çalışma yapılan ana konular değerlendiriliyor: toplumsal cinsiyet temelli şiddeti bitirmek ve kalıp yargılarla (stereotypes) mücadele etmek, toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlandığı bir ekonomi geliştirmek, toplumun her alanında eşit şekilde liderlik etmek, toplumsal cinsiyeti ana akımlaştırmak ve finansman sağlamak ve toplumsal cinsiyet eşitliğini ve dünyadaki tüm kadınların güçlendirilmesini teşvik etmek.

Raporda Öne Çıkan Örnekler

Toplumsal cinsiyet temelli şiddeti önlemek başlığında Letonya örnek olarak veriliyor. Letonya 2024 yılında İstanbul Sözleşmesi’ni imzalayarak 39’uncu taraf oldu. Ayrıca, ilk kez Ulusal Kadına Yönelik Şiddet ve Ev İçi Şiddetle Mücadele ve Önleme Planı’nı kabul etti.

Toplumsal cinsiyet ücret farkı ve emeklilik ücreti farkı hakkında farkındalık yaratmak için ise Avusturya örneği ortaya konuluyor. Haziran 2024’te cinsiyetler arası ücret farkını azaltmak amacıyla dört pilot bölge oluşturulan Avusturya’da, bölgesel paydaşlarla birlikte bu farkı analiz edip çözmeye yönelik faaliyetler yürüten “Eşit Ücret Ağı (Equal Pay Netz)” projesi başlatıldı.

2024’te başlayan “AB iklim politikalarında toplumsal cinsiyet ana akımlaştırılmasının güçlendirilmesi-İklimde Kadınlar” (Strengthening gender mainstreaming in EU climate policies-WomenInClimate) projesi, , kadınların mesajlarını iletmeyi ve kapsayıcı çözümler önererek, altı AB ülkesindeki (Hollanda, Bulgaristan, Romanya, Çekya, Portekiz ve Finlandiya) karar alıcılara toplumsal cinsiyet duyarlı iklim politikaları geliştirmeleri için bilgi sağlamayı amaçlayan bir girişim oldu.

Fransa’da, “Eşitlik Alanı (Terrain d’égalité) adlı devlet destekli etiket, sporcular arasında toplumsal cinsiyet eşitliğini teşvik etmeyi ve ayrımcılık ile toplumsal cinsiyete dayalı şiddeti önlemeyi ve mücadele etmeyi amaçlıyor. 2024’te bu etiket, Paris’teki 2024 Yaz Olimpiyat ve Paralimpik Oyunları’nın organizasyon komitesine de verildi.

Değerlendirme

Raporda toplumsal cinsiyet eşitliği alanında ilerlemelere dikkat çekilirken, toplumsal cinsiyet eşitliğine tam anlamıyla ulaşmanın önünde uzun ve meşakkatli bir yol olduğu ifade ediliyor. Avrupa Cinsiyet Eşitliği Enstitüsü Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Endeksi her ne kadar AB’nin doğru yolda ilerlediğini gösterse de AB üye ülkeleri arasındaki derin uçurumların farkında olmak gerekiyor. AB dışında -ABD ve İran örnekleri gibi- yaşanan toplumsal cinsiyet eşitliğine zarar verecek olumsuz gelişmeleri de unutmamak gerekiyor. AB’nin hedeflediği “eşitlik birliği” için hâlâ önlemlerin alınması ve çalışmaların yapılması gerekiyor.