AB Zirvesinde Stratejik Gündem: Ukrayna, Rekabetçilik ve Enerji

20 Mart 2025 tarihinde gerçekleşen AB Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi’nde Ukrayna, Orta Doğu, rekabetçilik, Avrupa savunması, 2028-2024 çok yıllı mali çerçevesi yani uzun dönemli bütçe, göç, okyanuslar, çok taraflılık ve Batı Balkanlar konuları tartışıldı. Özellikle ekonomik gündemin öne çıktığı AB Zirvesi’nde liderler Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelenskyy ve BM Genel Sekreteri António Guterres ile fikir alışverişinde bulundu.

Zirvede Alınan Kararlardan Öne Çıkanlar

AB Zirvesi’nin sonuç belgesinde ele alınan konulardan biri Ortadoğu. Liderlerin Gazze’deki hava saldırısıyla ateşkesin sona ermesini kınadıkları ve ateşkes-esir değişimi anlaşmasının acilen tekrar uygulanması konusunda çağrı yaptıkları görülüyor. Suriye’de yakın zamanda gerçekleşen şiddet içeren olaylarının da kınandığı belgede Suriye’nin barışçıl dönüşüm sürecinin çok önemli olduğunun altı çiziliyor.

Belgedeki bir başka başlık ise rekabetçilik. AB vatandaşlarını ve değerlerini korumak için rekabetçiliğin önemli olduğu belirtilerek, rekabetçiliğin artırılması için sadeleştirme, enerji fiyatlarını düşürme ve bireysel tasarrufları harekete geçirme konularının önceliklendirileceği konusunda liderler anlaşmaya vardı.

İşletmelerin ve kamu kurumlarının yüklerinin azaltılıp daha akıllı ve inovasyon dostu bir çerçeve oluşturmak için var olan düzenlemelerin sadeleştirilmesi de tartışılan meselelerden biriydi. Bu doğrultuda Komisyona, AP’ye ve AB Konseyi’ne idari yüklerin en az %25’ini, KOBİ’lere ise en az %35’ini azaltmaları için çağrı yapıldığı görülüyor.

Enerji alanında ise liderlerin temiz ve uygun fiyatlı enerjinin arz güvenliğinin sağlanması, 2030’dan önce enerji birliğinin inşa edilmesi, AB enerji piyasalarının entegre olması ve uzun dönemli sınır ötesi yatırım planlarının yapılması konusunda çağrı yaptıkları da dikkat çekiyor.

Komisyonun geçtiğimiz günlerde Tasarruflar ve Yatırımlar Birliği üzerine yayımladığı tebliğ de sonuç belgesinde tartışılan konulardan biri. Buna göre AB’yi daha rekabetçi ve özerk hale getirmek amacıyla Sermaye Piyasaları Birliği ve Bankalar Birliği süreçlerinin tamamlanmasının önemine dikkat çekildiği görülüyor. 2025 ve 2026 yıllarında bu amaçlar doğrultusunda kararlı adımlar atılmasının önemi vurgulanıyor.

Liderler, önümüzdeki beş yıl içinde savunmada daha hazırlıklı olmak için tüm çalışmaların hızlandırılması konusunda çağrıda bulundu. 6 Mart 2025 tarihindeki AB Zirvesi’nde belirlenen ve acil olarak uygulanmaya başlanması gereken eylemlerin uygulanması gerektiği belirtildi.

Kirliliğin ve iklim değişikliğinin önlenmesinin AB’nin dayanıklılığı ve çevresel sürdürülebilirliğini korumak açısından oldukça önemli olduğuna dikkat çeken liderler, Komisyonun Avrupa okyanus paktı girişimini olumlu karşıladıklarını belirttiler.

Ukrayna Konusunda Öne Çıkanlar

AB Zirvesi’nde alınan kararların ortaya koyulduğu sonuç belgesine ek olarak bir de Ukrayna konusunda hazırlanan bir belge yayımlandı. 14 maddeden oluşan bu belgenin 26 hükümet ve devlet başkanı tarafından kabul edildiğini vurgulamak gerekiyor.

Belgeye göre liderler, fikirdaş ortaklarla ve müttefiklerle iş birliklerine değinerek Ukrayna’ya verilen desteğin devam edeceğini taahhüt etti. Aynı zamanda 11 Mart 2025’te Suudi Arabistan’da gerçekleşen Ukrayna ve ABD görüşmesinin ardından yayımlanan ortak açıklamanın olumlu karşılandığı görülüyor. Ukrayna Aracı kapsamında finansal desteklerin artırılması için Komisyona ve Üye Devletlere çağrı yapılıyor. Üye Devletlerin güvenlik ve savunma çıkarları da göz önünde bulundurularak Üye Devletlere Ukrayna’ya askerî destek sağlanması için de çağrı yapıldığı görülüyor. Belgenin devamında Ukrayna’nın AB üyeliği için gerekli reformları tamamlaması için AB tarafından destekleneceği belirtiliyor. Ek olarak, Ukrayna’nın uluslararası ortaklarla yeniden inşa edilmesi için düzenlenecek Ukrayna’yı Kurtarma Konferansı’nın (The Ukraine Recovery Conference) Temmuz 2025’te yapılacağı ifade ediliyor.