G7 Kanada Liderler Zirvesi: Çatışma Ortamında Küresel Liderlik Arayışı

Kanada Dönem Başkanlığı’nda gerçekleşen 2025 G7 Liderler Zirvesi, 15-17 Haziran 2025 tarihleri arasında Alberta eyaletinde düzenlendi. G7’nin 50’nci yılında dönem başkanlığını üstelenen Kanada, belirlediği önceliklerin küresel zorluklara yanıt verme ve insanlara kalıcı faydalar sağlama amacı taşıdığını duyurmuştu. Bu öncelikler “Toplumumuzu ve dünya toplumlarını korumak”, “Enerji güvenliğini inşa etmek ve dijital geçişi hızlandırmak” ve “Gelecekteki ortaklıkları korumak” olmak üzere üç adet olarak belirlenmişti.

Fransa, ABD, Birleşik Krallık, Almanya, Japonya, İtalya ve Kanada olmak üzere yedi üye ülkeden oluşan bu organizasyonun bir diğer katılımcısı olan AB ise dönem başkanlığı üstlenmiyor. Diğer yandan, daha önce altı kez dönem başkanlığı yürütmüş olan Kanada, bu seneki zirvenin amaçlarını “günümüzde yaşanan zorluklarla mücadele etmek”, “daha güçlü bir G7 inşa etmek” ve “uzun dönemli ortaklarla olan ortak değerleri tasdik etmek” olarak seçti. Ayrıca bu zirve Kanada açısından dünya siyasetindeki yerini ön plana çıkarmak için önemli bir fırsat olarak da değerlendirildi.

G7 Liderler Zirvesi’nde Öne Çıkanlar

2025 G7 Liderler Zirvesi’nde tartışılması beklenen konular arasında güvenlik ve teknoloji gibi konuların yanı sıra ticaret savaşları ve Rusya-Ukrayna savaşı vardı. Bununla beraber, Fransa Cumhurbaşkanı Macron’un Kanada’ya gitmeden önce Grönland’ı ziyaret ederek Grönland ve Danimarka liderleri ile bir araya gelmesi ve Grönland’ın satın alınamayacağına yönelik mesajlar vermiş olması da bu seneki zirvede dikkat çekmesi beklenen konular arasındaydı. Tartışılması beklenen bir başka konu ise ABD Başkanı Trump’ın Kanada’yı 51’inci eyalet yapma yönündeki açıklamalarıydı.

Ancak planlananın aksine zirveyi etkisi altına alan mesele 13 Haziran 2025 tarihinde İsrail’in İran’ı “Yükselen Aslan” operasyonuyla vurması oldu. Başkan Trump ise zirveyi erken terk etti ve Beyaz Saray buna gerekçe olarak İsrail ve İran arasında tırmanan gerilimi gösterdi. Bunun yanında zirve öncesi Avrupa Komisyonu Başkanı von der Leyen ve AB Konseyi Başkanı Costa yaptıkları açıklamada İsrail ve İran saldırılarına yer vererek İsrail’in kendini savunma hakkı olduğunu ifade etti. Konuşmalarında dünya gündemindeki diğer önemli tartışma olan Rusya-Ukrayna savaşına yer vererek gerçek bir ateşkes için Rusya’ya daha fazla baskı yapılması gerektiğini vurguladılar.

G7 Liderler Zirvesi’nin ilk oturumunda von der Leyen’in yaptığı konuşmada Çin hakkında dile getirdiği sözler zirvenin dikkat çekenleri arasındaydı. Komisyon Başkanı, Çin’in 2001 yılında DTÖ’ye üye olmasının küresel ticaret sisteminin kaynağındaki en büyük sorun olduğunu ifade ettiği gibi Çin’in uluslararası sisteme uymak konusunda isteksiz olduğunun da altını çizdi. Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü ise von der Leyen’in bu sözlerine “Çifte standartları yansıtan bu temelsiz ve önyargılı açıklamalara karşı güçlü bir memnuniyetsizlik ve kesin bir muhalefet ifade ediyoruz” diyerek yanıt verdi.

G7 Liderler Zirvesi’nde dikkat çeken bir başka gelişme ise, zirvenin sonunda liderlerin, İsrail’in İran’a saldırmasıyla başlayan gelişmeler üzerine “İsrail’in kendini savunma hakkı olduğunu teyit ediyoruz” ve “İran, hiçbir zaman nükleer silaha sahip olamaz” şeklindeki açıklamalarıydı. Bunun yanında, zirvenin sonunda kritik mineraller konusunda bir eylem planı kabul edildiği gibi, göç, kuantum teknolojileri ve ulusötesi baskı (transnational repression) alanlarında ortak açıklamalar da yapıldı. Öte yandan, liderlerin zirvenin sonunda geleneksel olarak kabul ettikleri ortak bildiri de iptal edildi.

Avusturalya ve AB Arasında Savunma Ortaklığı

Kanada’nın Alberta eyaleti, savunma alanında kayda değer bir başka gelişmeye de şahit oldu. Zirve vesilesiyle bir araya gelen Costa, von der Leyen ve Avusturalya Başbakanı Albanese, Güvenlik ve Savunma Ortaklığı müzakereleri başlatma konusunda anlaştı. Küresel zorluklara karşı iş birliğini artırma hedefiyle oluşturulacak Ortaklık kapsamında tarafların savunma sanayi, siber saldırılar ve terörle mücadele meselelerinde iş birliği yapması planlanıyor.