Orta Doğu`da Sıcak Gündem: İsrail’in Suriye’ye Saldırısı ve AB`de Artan Tepkiler 

Orta Doğu’da yaşanan çatışmalar durmak bilmeden devam ediyor. İsrail’in Gazze’ye olan yoğun saldırıları devam ederken saldırılara karşı derin bir sessizliğin varlığını ise BM ve AB’den çıkan sesler bozuyor. BM Filistin Özel Raportörü’nün ve eski AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi’nin bu konudaki açıklamaları dikkatleri üzerlerine çekti. Bir yanda İsrail-Gazze çatışması devam ederken, İsrail’in öte yandan Şam’a saldırı gerçekleştirdiği görüldü.

BM Raportörü Albanese Ne Diyor?

Brüksel’de ana gündem maddelerinden biri İsrail ile Ortaklık Anlaşması olan AB Dışişleri Bakanları Toplantısı sırasında BM Filistin Raportörü Francesca P. Albanese , sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı paylaşımda AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas’ın AB-Güney Komşuluk Bölgesi Bakanlar Toplantısı’nı “tarihi” olarak tanımlamasını, gerçek anlamda tarihi bir ilerlemenin “İsrail’in işgalinin ve apartheid’inin ortadan kalkmasına yol açacak toplantı” diyerek eleştirdi. Buna ek olarak Albanese, AB’nin İsrail’le Ortaklık Anlaşması’nı İsrail’in yaptığı insan hakları ihlalleri yüzünden hukuken anlaşmayı askıya almakla sorumlu olduğunun da altını çizdi.

Eski AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Joseph Borrell’den AB’ye Eleştiriler

Eski AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Joseph Borrell de sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı paylaşımla AB’ye eleştirilerini yöneltti. Dışişleri Bakanları Toplantısı’nda AB’nin insan hakları işgalini fark etmesine rağmen İsrail’e yönelik herhangi bir yaptırım kararı almaması eleştirilerin odak noktası oldu. İsrail’in Ortaklık Anlaşması’nda yer alan insan hakları maddesini ihlal ettiğine vurgu yapan Borrell duruma yönelik eleştirisini şu şekilde ifade etti: “Avrupa, İsrail’in devam eden savaş suçlarını cezalandırmamaya ve Gazze soykırımının hız kesmeden sürmesine izin vermeye karar verdi.”

Toplantı sonrası AB Dışişleri ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas ise Gazze’de yaşananlara yönelik yaptığı açıklamada Gazze’deki insani durumu iyileştirmeye yönelik İsrail’in kabul ettiği maddeleri uygulayıp uygulamadıklarını yakın takibe alacaklarını ifade etmişti. Ek olarak, amacın İsrail’i cezalandırmak olmadığını sadece Gazze’de durumu iyileştirmek olduğunun altını çizmişti.

İsrail’in Şam’a Saldırısı

16 Temmuz 2025 tarihinde İsrail, Suriye’nin başkenti Şam’da yer alan askerî karargâh binasını hedefleyen bir hava saldırısı düzenledi. İsrail tarafından yapılan açıklamada saldırı Süveyda’daki Dürzi gruplar ile Suriye ordusu arasında süregelen çatışmalara dayandırıldı. Saldırı, 7 Ekim 2023’ten beri bölgede süren istikrarsızlığın yeni bir halkası olarak ele alınıyor. Askerî karargâha düzenlenen saldırının ardından Şam’da bulunan Anadolu Ajansı Muhabiri, Cumhurbaşkanlığı yerleşkesinin hedef alındığını ifade etti. Ek olarak, İsrail ordusu Şam haricinde Suriye’nin diğer bölgelerine saldırılarına da devam etti. Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara, İsrail’i sivil ve devlet kurumlarını hedef almasından dolayı kınarken Türk, Amerikan ve Arap arabuluculuğunun bölgedeki istikrar açısından etkili olduğunu belirtti.

Değerlendirme

Orta Doğu’daki gerilim gün geçtikçe artıyor. İsrail bir yanda Gazze’ye saldırılarına devam ederken öte yandan Suriye’ye karşı da ilerliyor. Suriye’ye gerçekleştirilen saldırıyı İsrail, Dürzi gruplar ile Suriye ordusu arasındaki çatışmalara dayandırıyor. İsrail, Dürzi grupların haklarını savunacağını belirtiyor. İstikrarı sağlamak için ise Türk, Amerikan ve Arap arabuluculuğuna güvenin çok yüksek olduğu görülüyor.

İsrail-Gazze çatışmasında ise BM Raportörü Albanese ve eski AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Borrell’in sosyal medya çıkışları kayda değer görüldü. Hem Albanese hem Borrell, AB’nin İsrail ile olan Ortaklık Anlaşması’nı insan hakları ihlal yüzünden askıya almaları gerektiğini öne sürdü.

İleriki günlerin Orta Doğu siyaseti açısından hareketli geçmeye devam edeceği görülüyor. Yakın zamanda istikrarın sağlanması için ise uluslararası aktörlerin üzerine düşen sorumlulukları yerine getirmeleri gerekiyor.