Fransa Başbakanı Bayrou`nun Bütçe Planı, Hükümeti Güven Oylamasına Götürüyor

6-9 Haziran 2024 tarihlerinde gerçekleştirilen Avrupa Parlamentosu seçimlerinden beri Fransa’da siyasal gerginlik aşılamadı.  Fransa’da merkez siyasetin sağ ve solun artan oyları sebebiyle tehdit altında olmasının yanında bütçe açığının bir süredir yüksek olmasından kaynaklı sorunlar da yaşanıyordu. Fransa Başbakanı François Bayrou tarafından bütçe açığıyla mücadele etmek için ortaya koyulan yeni bütçe planı ise eleştirilerin hedefi olmuştu. Başbakan Bayrou bu tartışmalar karşısında, yeni bütçe planına destek sağlamak için 8 Eylül’de Ulusal Mecliste bir güven oylaması yapılmasını istedi.

Fransa’daki Siyasal Gerginlikler

2024 yılının haziran ayında gerçekleşen AP seçimlerinin sonuçlarına göre Fransa’da en çok oy oranına sahip parti %31,37 ile Ulusal Birlik (Rassemblement National- RN) olmuştu. Buna karşın, Cumhurbaşkanı Macron’un partisi Rönesans (Renaissance- RE) ise ikinci sırada yer aldı. Cumhurbaşkanı Macron, bu sonuçlarından açıklanmasından sonra halkın çağrısını duyduğunu ve Parlamentoyu feshettiğini açıklamıştı. Bu gelişmenin ardından gerçekleşen iki turlu erken seçimlerin sonucunda yeni kurulan sol ittifak Yeni Halk Cephesi birinci olsa da Macron hükümet kurma görevini eski Brexit Başmüzakerecisi Michel Barnier’e vermişti. Dönemin Başbakanı Barnier, bütçe açığı sorununu çözme amacıyla vergi artışı getirmeyi planlamış ve gensoru önergesi tehdidiyle karşılaşmıştı. Tasarruf politikalarının Fransa ekonomisi için elzem olduğunu savunan Barnier ise Fransa Anayasası’ndaki 49’uncu maddenin üçüncü fıkrasından yararlanarak 2025 sosyal güvenlik bütçesini Meclis’in oylamasına takılmadan geçirmeye çalışmıştı. Bu girişimin ardından 4 Aralık 2024 tarihinde gerçekleşen güvensizlik oylamasıyla Fransa’da 1962’den beri ilk kez hükümet düşürüldü. Macron ise birkaç gün içerisinde bir başbakan atayacağını dile getirmesinin ardından 15 Aralık 2024’te yeni başbakanın François Bayrou olduğunu açıkladı.

Başbakan Bayrou, göreve başlamasının hemen ardından ilk gensoru oylaması riskiyle karşılaşmıştı. Bayrou konuşmasında Fransa’nın aşırı bütçe açığını azaltması gerektiğini belirtip emeklilik reformunun da yeniden ele alınabileceğini ifade etmesinin ardından Boyun Eğmeyen Fransa, güvensizlik önergesi sunmuştu. Başbakan, Ulusal Birlik ile Sosyalist Parti’nin destek vermemesinin sonucunda 16 Ocak 2025’te gerçekleştirilen oylamayı aşmayı başardı.

Fransa’da Bütçe Açığı

Ocak ayındaki ilk güvensizlik oylaması Başbakan’ın lehine sonuçlansa da emeklilik yaşını 62’den 64’e çıkarılmasına ilişkin reform tartışmalarında anlaşmazlık çıkmasından dolayı Sosyalist Parti, geçtiğimiz haziran ayında güvensizlik oylaması önerisinde bulunacağını açıkladı. Bu gelişme ise 2025’in sonbaharında yapılacak bütçe tartışmalarının yoğun geçeceğini ve bir güven oylaması ihtimalinin doğacağını gösteriyordu.

Güven oylaması tartışmalarının yanında Fransa’daki bütçe açığı ve buna yönelik çözüm önerileri de kamuoyunun gündemindeydi. 2024 yılında AB’deki bütçe açığı -%3,2 iken, Fransa’da bu oran -%5,8 oldu. Bu sorunu çözmek amacıyla Başbakan, 43,8 milyar avroluk bir bütçe kesintisi planı ortaya koydu. Bu plana göre kamu sektörü çalışanlarının sayısı düşürülmesi, refah düzeyinin artırılması için yapılan bazı ödemelerden vazgeçilmesi ve iki resmî tatilin kaldırılması hedefleniyor. Böylece 2029 yılına kadar bütçe açığının %3’ün altında olması amaçlanıyor. Bütçe açığı sorununa acil önlemler alınmadığı takdirde felaketin eşiğine gelineceğini belirten Başbakan ortaya attığı plan konusunda halkı bilgilendirmek için videolar yayımladı.

Güven Oylaması Teklifi

Bütçe kesintisi planı kapsamında getirilen öneriler sağ ve sol siyasetçilerle birlikte, halk tarafından da tepkiyle karşılandı. Bu tepkilerin ardından 25 Ağustos’ta açıklama yapan Başbakan, 8 Eylül 2025 tarihinde tartışmalı planı için güven oylaması yapılmasını istedi. Ulusal Birlik, Sosyalist Parti ve Yeşiller’in (Les Verts) Bayrou’ya destek vermeyeceklerini ifade etmelerine karşın Macron ise Bayrou’ya tam destek verdi. Bayrou güvenoyu aldığı takdirde göreve devam etmesi bekleniyor. Aksi takdirde, Bayrou’nun istifa edecek ve Macron ise yeni bir başbakan atayacak. Yeni bir başbakanın göreve başlaması durumunda bu kişi Cumhurbaşkanı Macron döneminde görev yapan yedinci başbakan olacak. Aynı zamanda, Bayrou güvenoyunu kaybettiği takdirde Macron genel seçim çağrısı yapma hakkına da sahip. Bununla beraber eleştirilerin ve istifa çağrılarının hedefinde olan Macron ise erken seçim istemediğini açıkladı.

Değerlendirme

AB’nin iki lokomotif ülkesinden biri olan Fransa, bir süredir siyasal belirsizlikler ve bütçe açığı ile mücadele ediyor. Uzun zamandır devam eden bütçe açığı sorununun ise sürdürülebilir olmadığı açık. 8 Eylül’de gerçekleşecek oylamayı Başbakan Bayrou’nun kaybetmesi hâlinde yeniden siyasal istikrarsızlığın ortaya çıkması ve Fransa’daki mevcut belirsizliklerin devam etmesi muhtemel görülüyor.  

Hatice Fulya Topyıldız, İKV Uzman Yardımcısı