AB-Mercosur Anlaşması’nda Onay Süreci Başlıyor

Avrupa Komisyonu, 3 Eylül 2025 tarihinde müzakereleri tamamlanmış olan AB-Mercosur Ortaklık Anlaşması ve AB-Meksika Güncellenmiş Küresel Anlaşması’nın imzalanması ve onaylanmasına ilişkin süreci başlattı. Komisyon tarafından yapılan açıklamada bu iki anlaşma, AB’nin ticareti çeşitlendirme ve dünyadaki fikirdaş ülkelerle ekonomik ve siyasi iş birliğini güçlendirme stratejisinin parçaları olarak değerlendirildi. Anlaşmaların yürürlüğe girmesiyle AB iş dünyasının pek çok yeni fırsatla tanışacağı ve yeni ve büyük pazarlara ihracat imkânı sağlayacağı ifade edildi.

AB-Mercosur Ortaklık Anlaşması Süreci

Atlantik’in iki yakasında yer alan iki büyük güç merkezi AB ve Mercosur arasında bir serbest ticaret anlaşması imzalanması için süreç 2000 yılında başlamıştı. Yaklaşık 20 seneye yayılarak sürüncemede kalan müzakereler nihayet 2019 yılında meyvesini vererek gümrük vergileri, menşe kuralları, teknik ticaret engelleri, sağlık ve bitki sağlığı önemleri, hizmetler, kamu alımları, fikrî mülkiyet, sürdürülebilir kalkınma ve KOBİ’lere ilişkin maddeleri içeren kapsamlı bir siyasi uzlaşıyla sonuçlanmıştı. Ancak varılan uzlaşının bir anlaşmaya dönüşerek yürürlüğe girmesi, her iki tarafın kamuoylarındaki eleştiriler sebebiyle mümkün olmadı.

AB’de tarım sektöründen; Arjantin, Bolivya, Brezilya, Paraguay ve Uruguay’dan oluşan Mercosur’de ise daha ziyade sanayi çevrelerinden yükselen aykırı seslerle ertelenen anlaşmanın olumlu şekilde sonuçlandırılmasına yönelik çalışmalar, 2024 yılında gerçekleşen BM Genel Kurulu ve G20 Brezilya Zirvesi marjında yapılan ikili görüşmelerle hız kazanmıştı. 6 Aralık 2024 tarihinde AB-Mercosur Zirvesi’nde varılan siyasi anlaşmayla anlaşma son hâlini almıştı.

AB-Meksika Anlaşması’nın Güncellenme Süreci

AB ile Meksika arasındaki ilişkilerin ticaret boyutunu da şekillendiren temel belge olan ve 1997 yılında imzalanarak, 2000 yılında yürürlüğe giren AB-Meksika Ekonomik Ortaklık, Siyasi Eş Güdüm ve İş Birliği Anlaşması’nın güncellenmesi için taraflar uzun bir süredir çalışmalar yürütmekteydi. 2013 yılında anlaşmanın kapsamlı bir şekilde modernize edilmesine yönelik çalışmalar yapılmasına karar veren taraflar arasında 2016 yılında başlayan müzakereler 2018’de ilgili modernizasyon için uzlaşıya varılmasıyla sonuçlanmıştı. 28 Nisan 2020’de karşılıklı kamu alımlarına ilişkin bir anlaşmayla bu uzlaşı somutlaştırılırken devam eden görüşmelere dair 17 Ocak 2025 tarihinde Avrupa Komisyonundan yapılan açıklamada Meksika ile sürdürülen görüşmelerin siyasi uzlaşıyla sonuçlandırıldığı ifade edilmişti.

Varılan anlaşmayla, 2008 yılından beri AB’nin 10 stratejik ortağından biri olan Meksika ile yapılan ticaretin artacağı ve bunun da AB’nin ekonomik güvenliğine katkı sunulacağı Komisyon tarafından belirtilmiş; yeni fırsatların AB’nin dijital ve yeşil dönüşümünü hızlandıracağı ifade edilmiş; çiftçiler için de AB temel ihraç mallarında gümrüksüz şekilde yeni pazarlara açılma imkânlarının yaratıldığı vurgulanmıştı.

Onay Süreci ve İtirazlar

Avrupa Komisyonu, geçtiğimiz aylarda son hâlini almış her iki anlaşmanın da yürürlüğe girmesine yönelik onay sürecini, anlaşmaların onaylanmasına yönelik teklifini AB Konseyine ileterek başlatmış oldu. Anlaşmaların her birinin ayrı ayrı AP’de ve Üye Devletlerce onaylanarak yürürlüğe girmesi öngörülüyor. Bununla birlikte, Avrupa Komisyonunun AB-Mercosur Anlaşması’ndaki ticarete ilişkin kısmı ayrı bir anlaşma olarak ele alarak yalnızca AB içi süreçlerle kabul etmeyi planladığına dair de iddialar mevcut. Bu yolla ticari hükümlerin daha hızlı şekilde yürürlüğe girmesi amaçlanıyor.

Gelinen noktada itirazların sona erdiği söylenemez. Bilhassa AB-Mercosur Anlaşması’na yönelik AB çiftçilerinden gelen tepkinin, ulusal hükümetlere de yansıdığı görülüyor. Fransa, tüm süreçte en eleştirel kalan ülke olmuştu ve Polonya, Hollanda, Avusturya ile birlikte anlaşmaya ilişkin çekincelerini dile getirmişti. Anlaşmalara karşı geniş çevrelere yayılan muhalefetin hem AB kurumlarında hem de ulusal hükümetler ve parlamentolarda önümüzdeki onay sürecini de etkileyip şekillendirmesi bekleniyor.

Tunç İbrahim Ceylan, İKV Uzmanı