İKTİSADİ KALKINMA VAKFI
E-Bülteni
29 HAZİRAN-5 TEMMUZ 2013

HIRVATİSTAN AB’NİN 28’İNCİ ÜYESİ OLDU

Hırvatistan’ın 1 Temmuz 2013 tarihinde AB’nin 28’inci üyesi olması, Zagreb’de 30 Haziran 2013 gecesi gerçekleşen törenle kutlandı. Hırvatistan, Slovenya’dan sonra Yugoslavya’dan ayrılarak bağımsızlığını ilan eden ülkelerden AB üyesi olan ikinci ülke olma özelliğini taşıyor. 1990’lı yılların ilk yarısında savaşa sahne olan Hırvatistan’ın on yıl süren çabalarının sonucunda AB üyeliğinin yükümlülüklerini üstlenmeye hazır, demokratik bir devlet haline gelmesi büyük bir başarı öyküsü olarak nitelendiriliyor ve AB üyesi olmayı bekleyen diğer Batı Balkan ülkelerine örnek gösteriliyor.

AB Konseyi Başkanı Herman Van Rompuy, Avrupa Komisyonu Başkanı José Manuel Barroso ve Avrupa Parlamentosu (AP) Başkanı Martin Schulz’un yanı sıra AB liderleri ile aday ve potansiyel aday ülkelerden birçok üst düzey temsilci de Zagreb’de yapılan kutlamalara katılırken, Almanya Şansölyesi Angela Merkel’in programının dolu olması nedeniyle kutlamaya katılmaması dikkat çekti.

Hırvatistan Cumhurbaşkanı İvo Yosipoviç, AB üyeliğinin Hırvatistan’ın tarihinde yeni bir sayfa olduğunu belirterek,  AB üyeliği ile yalnızca mevcut nesillerin değil, geçmişte yaşayan Hırvatların da rüyalarının gerçekleştiğini ifade etti.

Zagreb’de gerçekleşen törende konuşma yapan AB Konseyi Başkanı Herman Van Rompuy, Hırvat halkını çabalarından dolayı kutlarken, 27 AB üyesi ülkenin liderleri adına Hırvatistan halkına “AB’ye hoş geldiniz” dedi. Rompuy, AB üyeliğinin yalnızca kurallara uymak ve kuralları şekillendirmek kadar, ortak hedefler doğrultusunda sorumluluğu paylaşmak anlamına da geldiğini ifade ederek, iyi ve kötü günde zorluklara karşı Birlik olarak beraber durmanın önemine dikkat çekti. AB’nin barış ve uzlaşma ruhu temelleri üzerine inşa edildiğini vurgulayan Van Rompuy, Batı Balkanların yakın tarihi göz önünde bulundurulduğunda Hırvatistan’ın AB üyeliğinin barış ve refah içerisinde ortak bir geleceğe doğru bir dönüm noktası niteliğinde olduğunu ifade etti.

Avrupa Komisyonu Başkanı José Manuel Barroso ise konuşmasında, Hırvatistan’ın AB üyeliğinin tarihi bir gelişme olduğunu belirtti ve böylece ülkenin Avrupa’nın merkezinde hak ettiği yere geri geldiğini ifade etti. Hırvatistan’ın son yirmi yılda büyük bir dönüşüm geçirdiğini belirten Barroso, temel haklar, hukukun üstünlüğü, ayrımcılıkla mücadele ve ekonominin modernizasyonu alanında kaydedilen gelişmeye dikkat çekti.

Hırvatistan’ın üyeliği ile AB’nin nüfusu 4,4 milyon artarak 508 milyona ulaşırken, Hırvatça AB’nin 24’üncü resmi dili oldu. Avrupa Komisyonu Başkanı José Manuel Barroso tarafından 25 Nisan 2013 tarihinde Tüketicinin Korunmasından Sorumlu Avrupa Komisyonu Üyesi olarak atanan Hırvatistan Başbakan Yardımcısı ve Avrupa İşleri Bakanı Neven Mimica,  AP’nin ve AB liderlerinin onayının alınmasından sonra 1 Temmuz’da görevine resmen başladı. Hırvatistan halkı tarafından 14 Nisan 2013 tarihinde, AP’de görev yapmak üzere seçilen ve gözlemci olarak AP oturumlarına katılan parlamenterler de böylece görevlerine başladılar. AB Konseyi’nde nitelikli çoğunluk karar alma usulünde Hırvatistan- İrlanda, Danimarka, Litvanya, Slovakya ve Finlandiya ile eşit değerde-7 oy elde etmiş oldu.

Hatırlanacağı gibi, Şubat 2003’te AB’ye üyelik başvurusunda bulunan Hırvatistan, Haziran 2004’te aday ülke ilan edilmiş ve Türkiye ile aynı tarihte, 3 Ekim 2005’te, AB ile katılım müzakerelerine başlamıştı. Hırvatistan’ın AB ile bütünleşme sürecinde Lahey’deki Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi ile yeterli düzeyde işbirliği yapmadığı gerekçesiyle ve AB üyesi olan komşusu Slovenya ile arasındaki sınır anlaşmazlığı nedeniyle sorunlar yaşanmış; ancak bu sorunların üstesinden gelinerek, Hırvatistan, AB ile yürüttüğü katılım müzakerelerini 30 Haziran 2011 tarihinde tamamlamıştı.  Avrupa Komisyonu’nun 12 Ekim 2011’de Hırvatistan’ın üyelik koşullarını yerine getirdiğine kanaat getirerek Birliğe katılmasına ilişkin olumlu görüş bildirmesinin ardından, Hırvatistan’ın AB’ye katılımı, 1 Aralık 2011’de Avrupa Parlamentosu’nda ve 5 Aralık 2011’de AB Genel İşler Konseyi’nde onaylamış ve Hırvat yetkililer 9 Aralık 2011 tarihinde AB’ye Katılım Antlaşması’nı imzalamışlardı. Hırvat halkı da, 22 Ocak 2012 tarihinde ülkenin AB’ye katılımına ilişkin referandumda yüzde 66 evet oyu ile onay vermişti. Avrupa Komisyonu, 10 Ekim 2012 tarihinde açıkladığı Genişleme Stratejisi’nde Hırvatistan’ın üyelikten önce rekabet politikası, adalet, özgürlük ve güvenlik ve yargı ve temel haklar alanlarında yerine getirmesi gereken on önceliğe dikkat çekmişti. Hırvatistan tarafından bu öncelikli eylemlerin yerine getirilmesiyle, Avrupa Komisyonu Mart 2013’te açıkladığı son İzleme Raporu’nda Hırvatistan’ın AB üyeliğine hazır olduğunu teyit etmişti. Hırvatistan, AB’ye Katılım Antlaşması’nın Üye Devletler tarafından onay sürecinde artık faaliyette olmayan Ljubljanska Banka’nın Hırvat mudilerine olan borcunun ödenmesi konusunda komşusu Slovenya ile karşı karşıya gelmişti. Ancak, Zagreb ve Ljubljana arasında sorunun çözümüne ilişkin bir mutabakat zaptının imzalanması sonucu, Sloven Parlamentosu’nun 2 Nisan 2013’te Hırvatistan’ın Katılım Antlaşması’nı onaylaması ile bu sorun da ortadan kalkmıştı.