Ukrayna’da Barış Girişimleri: Cenevre Görüşmeleri, ABD’nin Barış Planı için Ne Anlama Geliyor?

ABD, Ukrayna ve Avrupalı müttefikler 23 Kasım 2025 tarihinde Cenevre’de bir araya geldi. Görüşmelerin temel noktası ABD Başkanı Donald Trump’ın 28 maddeli barış planı oldu. 28 maddelik taslak planda, Kiev’in bazı topraklarından vazgeçmesini ve askerî gücünü küçültmesini öngören maddeler, Ukrayna ve Avrupa tarafından eleştiri ile karşılandı. Görüşmelere, ABD’den Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Başkan Donald Trump’ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff katılım gösterirken, Ukrayna’dan Başkanlık İdaresi Başkanı Andriy Yermak ve Savunma Bakanı Rustem Umerov, AB’den ise Bjoern Seibert ve Pedro Lourtie katıldı. Ayrıca Fransa, Birleşik Krallık ve Almanya’nın ulusal güvenlik danışmanları da görüşmelere iştirak etti.

ABD’nin 28 Maddelik Barış Planı

Planın basına yansıyan ilk hâlinde Ukrayna açısından kabul edilemez nitelikte seçenekler yer aldı. Sanayi bölgesi olan Donbas’ın Rusya’nın kontrolüne devredilmesinden söz edildi ve Kiev’in askerî gücünün 600.000 personele indirilmesi öngörüldü. Bununla birlikte taslakta yer alan bazı maddeler Ukrayna tarafından kabul edilebilir de bulundu. Örneğin plan, Ukrayna’nın egemenliğinin resmen teyit edilmesini ve Rusya, Ukrayna ile Avrupa arasında kapsamlı ve bağlayıcı bir saldırmazlık anlaşması yapılmasını hedefliyordu. Ayrıca Kiev’e güçlü ve güvenilir güvenlik garantileri sağlanması ile ülkede 100 gün içinde erken seçim düzenlenmesi yönünde bir talep de taslakta yer aldı.

Plan kapsamında, Ukrayna’nın NATO’ya katılmaması ve nükleer bir devlet konumunda olmaması gibi Ukrayna’nın geleceğine ilişkin maddelerin de yer aldığı belirtildi. Rusya açısından ise izolasyonun sona erdirilmesi ve ülkenin küresel ekonomiye yeniden entegre edilmesi teklif edildi. Rusya’nın dondurulmuş varlıklarıyla ilgili olarak ise, 100 milyar dolarlık dondurulmuş Rus varlığının ABD tarafından Ukrayna’nın yeniden inşası çalışmalarında kullanılması, ABD’nin kârdan %50 pay alması ve Avrupa’nın yeniden inşa için 100 milyar dolar yatırım yapması önerildi.

Cenevre Görüşmelerinin Mesajları

Görüşmelerde Ukrayna delegasyonu temel endişelerinin; güvenlik garantileri, uzun dönem ekonomik gelişme, altyapı korunması, seyrüsefer serbestisi ve siyasi egemenlik olduğunu belirtti. Ukrayna tarafı görüşleri üzerine revize edilen taslağın kendi ulusal çıkarlarını yansıttığı ve yakın ve uzak gelecekte Ukrayna’nın güvenliğini oluşturacağına inandıklarını söyledi. Final taslağın ABD ve Ukrayna başkanları tarafından onaylanması gerekirken, resmî olarak yeni taslak yayımlanmadı.

Beyaz Saray tarafından yapılan açıklamada görüşmelerin yapıcı, hedefe yönelik ve saygılı bir şekilde geçtiği ve adil ve kalıcı barışa ulaşmak için ortak bir bağlılığın olduğu ifade edildi. Görüşmelerde tarafların pozisyonlarının aynı konumda olduğu ve gelecek adımların netleştirildiği belirtildi. Ukrayna’nın egemenliğinin tam olarak korunması ve sürdürülebilir ve adil barışın sağlanmasının gelecekteki herhangi bir anlaşmada yer alması gerektiğinin altı çizildi. Görüşmeler sonucunda taraflar güncellenmiş ve yeniden şekillendirilmiş bir barış çerçevesi üzerine çalıştı. Bununla birlikte yapılan açıklamada, ABD ve Ukrayna’nın ortak teklifler konusunda beraber çalışmaya devam edeceği ve Avrupalı ortaklarıyla da süreç içerisinde yakın temasta olacakları ifade edildi.  

Değerlendirme

ABD’nin hazırladığı planın basına sızan ilk hâli, Ukrayna ve AB tarafından eleştirilirken, Ukrayna’nın mevcut toprak bütünlüğünü ve askerî gücünü hedef alan iki madde, eleştirilen en kritik noktalar olarak öne çıktı. Yapılan eleştirilerde, planın ABD tarafından değil Rusya tarafından hazırlanmış gibi göründüğü ifade edildi. Cenevre görüşmeleri sonucunda hazırlanan revize taslak ise kamuoyuyla paylaşılmadı. İlerleyen günlerde hem ABD hem de Ukrayna başkanlarının onayının alınması durumunda kamuoyuna bilgi verilebileceği öngörülüyor. Her ne kadar somut bir sonuç ortaya çıkmamış gibi görünse de özellikle AB tarafından Cenevre görüşmeleri ve barış planı, gelecek için olumlu bir adım olarak değerlendiriliyor.