Türkiye-AB Sanayi Diyaloğunda Yeni Aşama: Yeşil Dönüşüm ve İnovasyon Ortak Gündemde

27 Kasım 2025 tarihinde Brüksel’de gerçekleştirilen Türkiye-AB Yüksek Düzeyli Diyalog Toplantısı’nda, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır ile Komisyonun Girişimler, Araştırma ve İnovasyondan Sorumlu Üyesi Ekaterina Zaharieva bir araya geldi. Görüşmede hem AB’nin hem de Türkiye’nin bilim, araştırma, teknoloji ve yenilik politikaları masaya yatırılırken, özellikle Türkiye sanayisinin yeşil dönüşüm sürecinde araştırma ve inovasyonun nasıl daha etkin bir kaldıraç hâline getirilebileceği tartışıldı.

Sanayide Karbonsuzlaşma için Yeni Araçlar

Toplantının ilk bölümünde, Türkiye’nin sanayide yeşil dönüşüm alanındaki somut adımları AB tarafıyla paylaşıldı. Yeşil Sanayi Projesi, Türkiye Yeşil Organize Sanayi Bölgeleri Projesi ve Yeşil Dönüşüm Destek Programı gibi başlıklar detaylandırılırken, Türkiye Sanayide Karbonsuzlaşma Yatırım Platformu (TIDIP) toplantının odak noktalarından biri oldu. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın, Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) ve Dünya Bankası Grubu iş birliğiyle hayata geçirdiği TIDIP, Türkiye’nin sanayide 2053 net sıfır hedefiyle uyumlu, sistematik bir karbonsuzlaşma sürecini desteklemeyi amaçlıyor.

Avrupa Komisyonu temsilcileri, bu platformu Türkiye’nin Ulusal Katkı Beyanı (NDC) hedefleri ve 2053 net sıfır taahhüdü açısından “öncü bir girişim” olarak nitelendirirken, AB’nin TIDIP’e teknik ve finansal düzeyde eşlik etme niyetini de vurguladı. Ayrıca, akıllı uzmanlaşma stratejilerinin (Smart Specialisation) hem sanayide yeşil dönüşüm hem de bölgesel rekabetçiliğin artırılması açısından önemli bir politika aracı olarak kullanılabileceğinin altı çizildi.

İnovasyon ve Girişimcilikte Ortak Vizyon

Toplantının ikinci bölümünde, Ar-Ge’den ticarileşmeye uzanan inovasyon politikaları ve girişimcilik ekosistemi öne çıktı. Türkiye tarafı, 2030 Sanayi ve Teknoloji Stratejisi, HIT-30 Yüksek Teknoloji Teşvik Programı, BiGG pre-seed, BiGG+ ve TURCORN Ölçeklenme Programı gibi araçlarla, girişimcilik ve inovasyon alanında izlenen yol haritasını Komisyon ile paylaştı.

AB yetkilileri, Türkiye’de giderek güçlenen start-up ve scale-up ekosisteminden duydukları memnuniyeti dile getirirken, yenilikçi şirketlerin finansmana erişiminin sanayide yeşil ve dijital dönüşüm açısından kritik önemde olduğunu hatırlattı. Taraflar, girişimcilik alanında ortak platformlar kurulması, derin teknoloji odaklı projelerde eş finansman modellerinin geliştirilmesi ve inovasyon politikalarında daha sistematik bir iş birliği zemini oluşturulması konusunda irade beyan etti.

Ufuk Avrupa ve Sonrası

Brüksel’deki görüşme, aynı zamanda Türkiye’nin Ufuk Avrupa programındaki performansına dair kapsamlı bir değerlendirmeye de sahne oldu. 2003’ten bu yana AB araştırma ve inovasyon programlarına katılan Türkiye’nin, Ufuk Avrupa döneminde hem misyonlar hem ortaklıklar hem de araştırmacı hareketliliği programlarında görünürlüğünü artırdığı ifade edildi.

Toplantıda, 2028-2034 dönemini kapsayacak yeni araştırma ve inovasyon çerçevesi için Komisyonun önerileri Türkiye tarafına aktarılırken, Türkiye’nin bu yeni dönemde de hem sanayide karbonsuzlaşma hem de yüksek teknolojili üretim odaklı projelerde daha güçlü ve daha bütünleşik bir rol üstlenmesi yönünde ortak bir perspektif ortaya kondu. Böylece, yeşil ve dijital dönüşümü merkeze alan iş birliğinin önümüzdeki yıllarda hem sanayi politikaları hem de inovasyon gündeminde daha da derinleşmesi bekleniyor.

Fırat Akan, İKV Uzman Yardımcısı