Bulgaristan, 1 Ocak 2026’da Avro Alanı’na Katıldı

Bulgaristan’ın 1 Ocak 2026 itibarıyla Avro Alanı’nın (Eurozone) 21’inci üyesi olmasıyla beraber avro, resmî para birimi olarak kullanılmaya başladı. Avrupa Komisyonu, Bulgaristan’ın yoğun çalışmalar sonucunda gereklilikleri tamamladığını belirtti ve bu gelişmeyi ülke, AB ve avro tarihi için önemli bir dönüm noktası olarak nitelendirdi.

Geçiş Süreci Nasıl İlerliyor?

1 Ocak 2026’dan itibaren Bulgaristan’ın yeni resmî para birimi olarak levanın yerini alma sürecinin kademeli şekilde yürütülmesi planlanıyor. Bulgaristan tarafından Avro Alanı’na geçildikten sonra bir avronun değerinin 1,95583 leva olacağı ve bu oranın sabit tutulacağı açıklanmıştı. Bir ay süre boyunca ülkede iki para biriminin de kullanılacağı ancak leva ile yapılan ödemelerde para üstünün avro para birimi olarak verileceği açıklandı. Böylece, leva kademeli şekilde tedavülden kalkacak.

Bankaların, Bulgaristan Merkez Bankasından avro ve madeni para aldığı ve mağazalar ile diğer işletmelere de nakit avro sağladığı belirtiliyor. Leva banknotların, Bulgaristan Merkez Bankası, bankalar ve postanelerde değiştirilmesi mümkün olacak. Bulgaristan Merkez Bankasından yapılan işlemler ücretsiz olduğu gibi bir süre kısıtlaması da yok. Öte yandan, bankalarda ve postanelerde yapılan işlemler ilk altı ay boyunca ücretsiz olacak. 1 Temmuz 2026 itibarıyla yapılan bozdurma işlemleri için ücret alınabileceği belirtiliyor.

8 Ağustos 2025 ve 8 Ağustos 2026 tarihleri arasında fiyatların hem avro hem de leva cinsinden gösteriminin zorunlu olacağı açıklanmıştı. Tüketicilerin haksız fiyat artışından korunması için çok sık tüketilen bazı ürünlerin fiyatlarının yetkili merciler tarafından izlendiği dile getiriliyor.

Avroya Hazırlık Süreci

Bir AB üyesi ülkenin Avro Alanı’na katılabilmesi için yerine getirmesi gereken kurallar, Maastricht Kriterleri diğer bir ifadeyle yakınsama kriterleri (convergence criteria) olarak tanımlanıyor. Bir ülkenin Avro Alanı’na katılmasına ilişkin nihai kararı Komisyon öneriyor ve AP’nin görüşünü sunmasının ardından bu karar AB Konseyi tarafından veriliyor. Yakınsama kriterleri şu şekilde sıralanıyor;

• Üye Devletin enflasyon oranının, AB üye ülkeleri arasında en düşük orana sahip üç ülkenin ortalama yıllık enflasyon oranını %1,5 puandan fazla aşmaması (fiyat istikrarı),
• Üye Devletin yıllık kamu bütçe açığının GSYH’ye oranın %3'ü aşmaması (bütçe açığı),
• Üye Devletin yıllık kamu borcunun GSYİH’ye oranının %60’ı geçmemesi (borç),
• Üye Devletin uzun vadeli faiz oranının, bir önceki sene AB genelinde fiyat istikrarı bakımından en iyi performans gösteren üç Üye Devletin uzun vadeli faiz oranını %2 puandan fazla geçmemesi (faiz oranları),
• Üye Devletin ulusal döviz kurunun iki yıl boyunca Avrupa Döviz Kuru Mekanizması’na (ERM II) dâhil olması ve ERM II kapsamında belirlenen dalgalanma marjları içerisinde kalmış olması.

2007 yılında AB üyesi olan Bulgaristan, 2020 yılının temmuz ayında ERM II’ye dâhil olarak Avro Alanı’na katılmak amacıyla gerekli çabayı göstereceğini taahhüt etmişti. Bulgaristan’ın en az iki sene boyunca ulusal para biriminin merkezî kurunu avroya karşı devalüe etmemesi ve ciddi ekonomik dalgalanmalardan kaçınması gerektiği ifade edilmişti. Avrupa Merkez Bankasının ve Komisyonun verilen taahhütleri izlemek üzere görevlendirildiği vurgulanmıştı. Bunun ardından 4 Haziran 2025 tarihinde yayımlanan 2025 Yakınsama Raporu’nda (2025 Convergence Report) Bulgaristan’a ilişkin yapılan değerlendirmede Avro Alanı’na katılabileceği belirtilmişti.

Bulgaristan ve Yakınsama Kriterleri

Temmuz 2020’de ERM II’ye dâhil olarak Avro Alanı katılım çalışmalarına başlayan Bulgaristan, enflasyon oranına ilişkin referans değeri 2024 yılında yakaladığı görülüyor. Öte yandan, faiz oranlarına ilişkin ve kamu borcuna ilişkin kriterlere ise 2020 yılından beri uygun olduğu dikkat çekiyor. Aynı zamanda Bulgaristan, 2022 yılındaki kamu bütçe açığını ise -%2,9’a düşürerek -%3 referans değerinin altında kaldı ve kriteri tamamlamış oldu.

Değerlendirme

Bulgaristan, 2020 yılında ERM II’ye dâhil olarak başladığı yolculuğu, 2025 yılının haziran ayında yayımlanan 2025 Yakınsama Raporu’nda kriterleri sağladığının duyurulmasıyla tamamlamış oldu. Böylece, 1 Ocak 2026 itibarıyla Bulgaristan 21’inci Avro Alanı üyesi ülke oldu. Bulgaristan artık Avro Sistemi’nin (Eurosystyem) bir parçası olduğu gibi Bulgaristan Merkez Bankası Başkanı, Avrupa Merkez Bankasının Yönetim Kurulunda bir koltuğa sahip oldu. Avro Alanı’na katılmak için yürütülen çalışmalarda Bulgaristan, faiz oranı ve kamu borcuna ilişkin kriterlere 2020 senesinden beri uygun olmakla beraber, diğer kriterleri de tamamlayarak süreci sonuçlandırmış oldu. Böylece, 1 Ocak 2026 itibarıyla Bulgaristan vatandaşları seyahatlerini daha kolay gerçekleştirebilecek ve piyasaları daha rekabetçi hâle gelecek.