Grönland Gerilimi Devam Ediyor

Danimarka’nın özerk bölgesi olan ve 1,5 milyon tonluk nadir toprak elementleri rezerve sahip Grönland, Avrupa’nın güvenliğinin ve NATO’nun geleceğine ilişkin soru işaretlerinin merkezinde almaya devam ediyor. Temel bir anlaşmazlık olarak nitelendirilen bu meselede yaşanan son durum ise Avrupalı askerlerin NATO çerçevesinde ve ortak tatbikat kapsamında olduğu belirtilerek Grönland’a gönderilmesi ve ABD Başkanı'nın verdiği gümrük vergisi gözdağı oldu.

Beyaz Saray’daki “Sonuçsuz” Toplantı

Danimarka Dışişleri Bakanı Lars Løkke Rasmussen ve Grönland Dışişleri Bakanı Vivian Motzfeldt 14 Ocak 2026 tarihinde, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile Beyaz Saray’da tansiyonun düşürülmesi için bir araya geldi. Danimarka Dışişleri Bakanı ise görüşmeye ilişkin olarak yaptığı açıklamada Amerikan pozisyonunu değiştirmeyi başaramadıklarını belirtti. ABD Başkanı Trump’ın Grönland’ı ele geçirme arzusunun açık olduğunu vurgulayan Bakan Rasmussen, bu durumun Danimarka’nın çıkarına aykırı olduğunu karşı tarafa çok net bir şekilde ifade ettiklerini dile getirdi. Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen ise görüşmeye ilişkin olarak yaptığı açıklamada Grönland’ın satılık olmadığını ve ABD’nin de parçası olmayacağını vurguladı.

ABD Başkanı Trump ise toplantının ardından ABD’nin Grönland’a ihtiyaç duyduğunu vurgulayarak Danimarka’nın bölgeyi koruma konusunda güvenilir olmadığını belirtti. Grönland’ı ulusal güvenlik açısından oldukça önemli olarak niteleyen ABD Başkanı sözlerine “Rusya ya da Çin, Grönland’ı işgal etmek isterse Danimarka’nın yapabileceği yok ancak bizim var” diyerek devam etti. Bunun yanında, ABD Başkanı, ABD’nin Grönland’ı aldığı takdirde NATO’nun daha güçlü ve daha etkili olacağını savunuyor. Grönland’ın hava savunma sistemi “Altın Kubbe” için önemli olduğunu vurguluyor.

Beyaz Saray’daki toplantı öncesinde Danimarka ve Grönland ise NATO müttefikleriyle iş birliği içerisinde Grönland’daki askeri varlıklarını artırmaya başlayacaklarını açıkladı. Danimarka Silahlı Kuvvetleri’nin tatbikat faaliyetleri kapsamında birliklerin Grönland’a konuşlandırılacağı kaydedildi. Böylece, uçak, gemi ve asker sayısında artış olacağı da eklendi.

Avrupalı Askerlerin Konuşlandırılması

Danimarka ve Grönland, bölgede askeri varlığını artırmaya çalışma konusunda yalnız değil. Geçtiğimiz hafta Almanya, Fransa, Norveç, Finlandiya ve Hollanda da bölgeye asker göndereceklerini doğrulayan açıklamalarda bulundu.

Fransa Cumhurbaşkanı Macron, Fransız askerlerinden oluşan bir ekibin hâlihazırda bölgede bulunduğunu ve önümüzdeki günlerde kara, hava ve deniz unsurlarıyla takviye edileceğini açıkladı. Ayrıca, “Fransa ve Avrupalılar, çıkarlarının tehdit edildiği her yerde, tırmanmaya yol açmadan ama toprak egemenliğine saygı konusunda taviz vermeden varlık göstermeye devam etmelidir” ifadesini kullandı. Almanya Savunma Bakanlığı ise Danimarka'nın daveti üzerine Almanya'nın 15-17 Ocak'ta diğer Avrupa ülkeleriyle birlikte Grönland'da keşif çalışmalarına katılacağını duyurdu. Kanada ve Fransa ise önümüzdeki günlerde Grönland’ın başkenti Nuuk’ta konsolosluk açmayı planlıyor.

Bu hafta art arda gelen asker gönderme açıklamalarının takiben iki günlük görev kapsamında 15 Ocak akşamında Avrupalı askerler de Grönland’a ulaştı. Beyaz Saray Basın Sözcüsü ise konuşlandırmaya ilişkin olarak “Avrupalı birliklerin Başkan'ın karar sürecini etkilediğini düşünmüyorum, Grönland’ın alınmasına yönelik hedefini de hiçbir şekilde etkilemiyor” yorumunu yaptı.

AP Üyelerinden Grönland’a Destek

AP Grup liderleri de söz konusu gerilime cevap vermek amacıyla 14 Ocak’ta koşulsuz destek olarak nitelendirilen bir açıklama yayımladı. Açıklamada Danimarka ve Grönland’ın egemenliğini ve toprak bütünlüğünü zayıflatmaya yönelik her türlü girişimin uluslararası hukuku ve BM Şartı’nı ihlal ettiği ifade edildi. Arktik’in güvenliğinin AB için stratejik öncelik olduğu vurgulanarak bu bölgenin güvenliğinin NATO çerçevesinde sağlandığı kaydedildi. Buna ek olarak, Komisyon ve AB Konseyine Grönland ve Danimarka’ya yönelik somut ve uygulanabilir destek verilmesi çağrısında bulunuldu.

Değerlendirme

Grönland krizi, 16 Ocak’ta ABD Başkanı Trump’ın Almanya, Birleşik Krallık, Finlandiya, Fransa, Danimarka, İsveç, Norveç ve Hollanda’ya gönderilecek tüm mallara %10 gümrük vergisi uygulanacağını açıklamasıyla derinleşti. Öte yandan, 18 Ocak günü üye ülkelerin büyükelçilerinin bir araya gelerek pazar günü toplantı yaptıkları ve ABD’ye karşı ticaret önlemleri yürürlüğe koymayı değerlendirdikleri ifade ediliyor. AB Konseyi Başkanı ise yaşanan son gelişmeler sebebiyle önümüzdeki günlerde olağanüstü bir zirve düzenleneceğini dile getirdi. Bu kriz, NATO içi dayanışmanın sınırlarını ve ABD liderliğindeki güvenlik mimarisinin ne denli kırılgan hâle geldiğini açık biçimde ortaya koyuyor. Avrupalı askerlerin ortak tatbikat gerekçesiyle konuşlandırılması, yalnızca askerî bir mesaj değil, aynı zamanda egemenlik açısından bir duruş niteliği taşısa da ABD’nin son derece kararlı olması sürecin belirsizliğinin devam edeceğine yönelik işaretleri kuvvetlendiriyor.

Hatice Fulya Topyıldız, İKV Uzman Yardımcısı