ABD-İsrail ve İran Savaşında Son Durum: Petrol için Kritik Eşik ve AB’den İran’a Yeni Yaptırımlar

Geçtiğimiz Şubat ayının sonunda ABD-İsrail’in İran’a saldırmasıyla başlayan Orta Doğu’daki gerilim, ivme kaybetmeden devam ediyor. ABD-İsrail hız kesmeden saldırılarını sürdürürken İran da geri adım atmıyor aksine güçlü bir direnç gösteriyor. Saldılar sonucu ortaya çıkan en kritik gelişme Hürmüz Boğazı’ndaki ticari akışın neredeyse durma noktasına gelmesi oldu. Hürmüz Boğazı’ndaki geçişin engellenmesi sadece bölge için bir tehdit değil, küresel anlamda büyük enerji sıkıntılarının baş göstermesine yönelik bir tehdit.

Bu gelişmenin yanı sıra, AB’de tarafını seçerek İran’a yönelik yeni yaptırımların geldiğini duyurdu. Yaptırım açıklamasında İran’daki baskıcı rejimin İran’ın geleceği olmadığı ve AB’nin kendi çıkarlarını koruyacağı ifade edildi.

Uluslararası Enerji Ajansı’ndan Petrol Hamlesi

Orta Doğu’da yaşanan ABD-İsrail ve İran arasındaki çatışmanın sonucunda ortaya çıkan petrol piyasasındaki aksaklıkları gidermek için Uluslararası Enerji Ajansı(IEA)’nın 32 üye ülkesi 11 Mart 2026 tarihinde acil durum rezervlerinin aktif hâle getirilmesi yönünde ortak karara vardı. Orta Doğu’daki bu çatışma küresel petrol ve gaz piyasasını önemli ölçüde olumsuz etkiliyor. Bundan dolayı, toplamda 1,2 milyar acil varilin 400 milyar varillik kısmı piyasaya sürülecek.

IEA Başkanı Fatih Birol yaptığı açıklamada bu hamlenin piyasadaki aksaklıkların acil etkilerini hafifletmek için her ne kadar önemli olsa da yine de petrol ve gaz akışının istikrarlı bir seviyeye gelmesi için Hürmüz Boğazı’ndaki transit geçişin yeniden sağlanması gerektiğini belirtti.

İran Devrim Muhafızları Ordusu, Hürmüz Boğazı’nda ABD Tankerini Hedef Aldı

Devrim Muhafızları Ordusu’ndan gelen açıklamada 12 Mart 2026 sabah saatlerinde ABD’ye ait ve Marshall Adaları bayrağı taşıyan “Safesea Vishnu” isimli petrol tankerinin vurulduğu öne sürüldü. Yapılan açıklamada Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğinin büyük bir risk altında olduğu ve bunun sorumlusunun ABD olduğu ifade edildi. Ticari gemilerin füzelerin hedefi olmamaları için İran tarafından belirtilen kurallara uymaları gerektiği uyarısı yapıldı.

Öte yandan, ABD Enerji Bakanı Christ Wright 12 Mart’ta yaptığı basın açıklamasında -gelen soruya cevaben- ABD’nin mevcut durumda Hürmüz Boğazı’ndan geçen ticari gemilere eşlik edemeyeceği fakat yakın zamanda ABD’nin yeterli kapasiteye ulaşıp bunu sağlayacağını ifade etti.

AB’den İran’a Yönelik Yeni Yaptırımlar

AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, X sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, AB temsilcilerinin ciddi insan hakları ihlallerine sebebiyet veren 19 İranlı yetkili ve kuruma yönelik yeni yaptırımları onayladığını duyurdu.

Ek olarak Kallas, İran’daki savaş devam ettikçe AB’nin kendi çıkarlarını koruyacağını ve ülke içi baskıların sorumlularını da takip edeceğinin altını çizdi. Savaşın başladığı ilk günden beri söz konusu olan yaptırımların AB Konseyinden son bir onaya ihtiyacı var.

Değerlendirme

ABD ve İsrail’in İran’a başlattığı saldılar sadece İran üzerinde bir etki yaratmadı. Orta Doğu’da başlayan bu savaş sadece bölgeyle de sınırlı kalmayıp etkilerini küresel arenaya sıçrattı. Her ne kadar ABD tarafı savaşın kontrolleri altında olduğunu ifade etse de İran’ın son eylemleri ABD’nin inandığının aksine savaşın kolay kolay ABD aleyhine bitmeyeceğini gösteriyor.

Yükselen petrol fiyatlarını engellemenin de zor olacağı şimdiden görülüyor. Uluslararası Enerji Ajansı tarafından yapılan bu hamlenin ne kadar başarılı olacağı bir soru işareti. Eğer savaş uzun bir zaman dilimine yayılırsa, yükselen petrol ve gaz fiyatları dünya ekonomisini sarsabilir.  

Deniz Bal, İKV Uzman Yardımcısı