İKTİSADİ KALKINMA VAKFI
E-Bülteni
24-29 MAYIS 2013

SIRBİSTAN VE KOSOVA NİSAN AYINDA İMZALANAN ANLAŞMAYI ONAYLADI

Kosova ile Sırbistan arasında geçtiğimiz Nisan ayında AB’nin arabuluculuğunda imzalanan ve ilişkilerin normalleştirilmesini öngören anlaşmanın uygulanmasına dair bir plan, 22-23 Mayıs tarihlerinde Brüksel'de bir araya gelen Sırbistan Başbakanı Ivica Daciç ve Kosova Başbakanı Haşim Taçi tarafından kabul edildi.  Daha önce, 19 Nisan’da Kosova'nın kuzeyindeki Sırp nüfusun hukuki durumu üzerine varılan uzlaşma sonrasında, Kosova'nın bağımsızlığının tanınması konusundaki tutumunu değiştirmemiş olan Belgrad hükümeti, Kosova’yı Sırbistan’ın bir parçası olarak görmeye devam ederken; Kosova'daki Sırp azınlık da, Priştine'deki Arnavut yönetiminin otoritesini reddediyordu. Nisan ayında varılan bu uzlaşma, Kosova'daki Sırpların kendi kolluk güçlerine ve temyiz mahkemesine sahip olabilmesini öngörmekle birlikte, Kosova’nın Sırbistan tarafından tanınmasını içermiyordu. Kosova ve Sırp liderlerin Brüksel'de aylar süren zorlu müzakerelerinin ardından vardıkları bu uzlaşma, birliğe girmeden önce komşularıyla ilişkilerini normalleştirmesi gereken her iki devletin AB üyelik yolunu açması açısından büyük önem arz etmekte. AB'ye katılım sürecinde olan Sırbistan ile Kosova’nın uzlaşması aynı zamanda Kosova'daki Arnavut çoğunluk ve geride kalan Sırp azınlık arasında son yıllarda artmaya başlayan şiddet olaylarının sonlanması anlamına da gelmekte.  

Sırbistan ve Kosova liderlerinin uzlaşmasının ardından 27 Mayıs’ta bir açıklama yapan AB Dışişleri Yüksek Temsilcisi Catherine Ashton, üzerinde uzlaşılan ancak henüz nihai halini almamış olan uygulama planın, her iki ülke arasındaki sorunların çözülmesi yanında Sırbistan ve Kosova'nın AB’ye doğru hızla yol alması için tasarlandığını belirtti. Bununla birlikte,  Ashton varılan uzlaşının AB destekli diyalogda ileri doğru atılmış yeni bir adım olduğunu ancak Kosova'nın statüsü konusunda Sırbistan ya da Kosova’nın pozisyonu arasında AB’nin bir taraf olduğu anlamına gelmediğini vurguladı. İki liderin Sırbistan ve Kosova arasındaki ilişkileri normalleştirmek için tarihi bir adım atarak, somut adımlar ortaya koydukları uygulama planın içeriği konusunda henüz kamuoyuna resmi bir açıklama yapılmadı.  Ancak, Reuters ve Agence Europe gibi bazı yayın organlarına sızan bilgilere göre, Sırbistan Temmuz ayı ortasına kadar Kosova'da mevcut güvenlik yapılarının sökülmesini taahhüt ederken, Kosova'nın kuzeyindeki Sırpların çoğunlukta olduğu belediyelerde bu yılın Ekim sonuna dek yerel seçimlerin düzenlenmesi gibi bazı konular takvime bağlanıyor. Ayrıca, Sırbistan ve Kosova ile üyelik müzakerelerinin başlayıp başlamayacağı konuları Haziran sonunda yapılacak AB liderler zirvesinde kararlaştırılacak. Bunun yanında, Kosova'nın kuzeyindeki Sırpların çoğunlukta olduğu Ekim sonuna kadar yapılacak olan belediye seçimlerinde dört belediyenin Kosova içinde yerel özerkliğe sahip olması öngörülüyor. Uzlaşmaya varılan plan ile Kosova’daki Arnavut çoğunluk ile kuzeydeki elli bin civarındaki Sırp azınlık arasındaki etnik bölünmenin sonlanması öngörülüyor. Kosova Avrupa Entegrasyonu Bakanı Vlora Citaku, yaptığı açıklamada anlaşmanın “emniyet, adalet ve sınır geçişlerinde tek bir sistemi” amaçladığını ifade etti.

Kosova ve Sırbistan arasında varılan bu uzlaşı, 1990’larda Yugoslavya'nın parçalanmasının ardından bölgedeki çatışmaların AB bütünleşme sürecinde çözüme kavuşturulması açısından büyük önem taşımakta.  2008 yılında tek taraflı olarak bağımsızlığını ilan eden Kosova, yirmi yedi AB ülkesinden yirmi ikisi tarafından tanınmasına rağmen, AB üyelik sürecinde olan Sırbistan ve Kosova’daki Sırplar tarafından tanınmıyor.  Katılım müzakerelerinin açılması için Kosova ve Sırbistan arasındaki ilişkilerin normalleşmesini şart koşan Avrupa Komisyonu, anlaşmanın ardından Sırbistan ile üyelik müzakerelerinin başlatılmasını tavsiye etti. Ancak, Komisyon Haziran sonuna dek nihai kararını almadan önce anlaşmanın uygulanmasını ve ilerlemeyi değerlendirecek.