AB-Batı Balkanlar Zirvesi Karadağ’da Gerçekleşti
AB ve Batı Balkanlar liderleri 5 Haziran 2026 tarihinde Karadağ’ın Tivat şehrinde bir araya geldi. Brüksel’de gerçekleşen en son zirveden altı ay sonra gerçekleşen zirvenin ana teması “AB ve Batı Balkanların Ortak Refahı ve İstikrarı” oldu. Zirveye AB Konseyi Başkanı António Costa başkanlık ederken, Karadağ Cumhurbaşkanı Jakov Milatovic ev sahipliği yaptı. Ayrıca Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen de AB’yi temsil etti.
Zirvede liderler Batı Balkanların AB’ye kademeli entegrasyonunda elde ettiği ilerlemeyi ve Batı Balkanlar için Büyüme Planı ile nasıl daha fazla bu durumu güçlendirebileceklerini ele aldılar. Genişleme süreci ve bu yönde hem AB’nin hem Batı Balkanların istekliliğin de üzerinde duruldu. Ayrıca, giderek karmaşıklaşan jeopolitik ortam karşısında ortak zorlukların nasıl değerlendirilebileceği ve güvenlik ile dayanıklılığın nasıl güçlendirilebileceği konuları da incelendi.
Kademeli Entegrasyon ve Büyüme Planı
Genişleme sürecinde AB, Batı Balkanlardaki ortaklarının AB’ye daha yakın bir hâle gelmesini hedefliyor. Batı Balkan ülkelerinin liyakat esasına dayalı ve şartlı olarak yürütülen kademeli entegrasyon süreci birçok politika alanında sürdürülüyor. Bu durum vatandaşlara somut kazanımlar sunarken aynı zamanda tam üyelik sürecinin altyapısını oluşturuyor.
2023 yılında başlatılan Büyüme Planı, AB ile daha hızlı bir sosyo-ekonomik yakınlaşmanın sağlanmasını ve AB Tek Pazar’ına kademeli bir entegrasyon olmasını amaçlıyor. Bu noktada;
- Batı Balkan ülkelerinin AB iç pazarıyla ekonomik bütünleşmesini derinleştirmek,
- Ortak Bölgesel Pazar vasıtasıyla bölge içi ekonomik iş birliğini daha ileriye taşımak,
- Reform ve yatırımlara 6 milyar avroya varan bir finansman sunarak AB uyum reformlarını teşvik etmek hedefleniyor.
AB, Batı Balkan ülkelerinin AB ile uyumunun artması için 4 Haziran tarihinde aldığı kararla Batı Balkan ülkelerini “Evde gibi İnternette Gezin” (Roam Like at Home) uygulamasına dâhil etmek için de görüşmelere başladı. Bu gelişme sayesinde bölge vatandaşları yurt dışı seyahatlerinde telefon görüşmesi, SMS ve internet kullanımlarını tamamen kendi ülkelerindeki tarifeleri üzerinden, ek bir dolaşım ücreti ödemeden gerçekleştirebilecek.
Zirvedeki konuşması sırasında von der Leyen, Karadağ’ın 2028 yılına kadar AB’nin 28’inci üye ülkesi olmasının son derece ulaşabilir ve gerçekçi bir hedef olduğunu ifade etti.
AB Konseyi Başkanı: Ukrayna’ya Özel Statü Verilmesine Gerek Yok
Zirve öncesi AB Konseyi Başkanı Costa, Üsküp’e yaptığı ziyaret sırasında basın açıklamalarında bulundu. Açıklamalarından biri Almanya Şansölyesi Friedrich Merz’e yönelik idi. Almanya Şansölyesi Merz’in Ukrayna için “ortak üye”, Batı Balkan ülkeleri için ise tam üyelik öncesi Tek Pazar’a ayrıcalıklı erişim imkânı sunan “gözlemci” statüsü oluşturulması yönündeki teklifini değerlendiren AB Konseyi Başkanı Costa; katılım süreçlerinin mevcut seyrinde ilerlemesi gerektiğini vurgulayarak, hâlihazırda son derece doğru bir rotada olduklarını ifade etti.
Değerlendirme
Batı Balkanlar, AB’nin birincil ve en güvenirlik ortağı olarak tanımlanıyor. Altı ay arayla düzenlenen bu zirveyle beraber AB’nin Batı Balkanların entegrasyonu ve kademeli genişleme süreciyle ilgili isteği bir kez daha gözler önüne serildi. Batı Balkanlar için başlatılmış olan Büyüme Planı ve “Evde gibi İnternette Gezin” uygulamalarıyla Batı Balkanların AB ile uyumunun derinleştirilmesinin çok daha hızlı olabileceğine inanılıyor.
AB Konseyi Başkanı Costa, Almanya Şansölyesi Merz’in aksine hem Ukrayna hem de Batı Balkanlar için özel statüler oluşturulması yerine mevcut katılım sürecinin olağan seyrinde sürdürülmesi gerektiğini savunuyor. Costa’ya göre, bu ülkelerin hâlihazırda ilerledikleri rotadan sapmamaları büyük önem taşıyor.
Deniz Bal, İKV Uzman Yardımcısı
