Söz konusu mali paket katılım müzakerelerinde 33’üncü Fasla tekabül eden mali ve bütçesel hükümler çerçevesinde Karadağ’ın AB üyeliğinin beklenen mali etkilerini ortaya koyuyor. Karadağ, katılım sürecinde önemli ilerleme kaydeden aday ülkelerin başında geliyor. Katılım müzakereleri 29 Haziran 2012 tarihinde başlamıştı. Bugüne kadar 33 fasıl müzakerelere açıldı ve 16 fasılda müzakereler geçici olarak tamamlandı. Son olarak, Üye Devletler katılım anlaşmasının hazırlanması konusunda uzlaşıya varmışlardı ve bu amaçla bir çalışma grubu oluşturulmuştu.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen mali paketin sunulması ile ilgili olarak şunları söyledi: “Bugünkü paket, Karadağ’ın Birliğimizdeki geleceğine yönelik somut bir adımdır. Karadağ’ı, Üye Devletleri ve kurumlarımızı hazırlıyoruz. Çünkü genişleme, liyakat, bağlılık ve güvene dayalı ortak bir Avrupa projesi olduğunda başarılı olur.”
Bu paket, Karadağ’ın hem yararlanıcı hem de katkıda bulunan ülke olarak AB politikalarına ve bütçesine tam katılımını sağlamak amacıyla tasarlandı. Amaç, fonlamada aksamaları önlemek ve gereksiz idari yükü en aza indirmek. Pakette sunulan tüm mali etkiler, Komisyonun 16 Temmuz 2025 tarihli AB uzun vadeli bütçe önerisini temel alıyor. Komisyon, Karadağ için mali paket kapsamında, diğer Üye Devletlerle aynı şartlarda ve aynı hedef düzeyinde net bir yol haritası öneriyor. Bu hem Karadağ hem de diğer Üye Devletler için ekonomik yakınlaşmayı hızlandırmaya, sürdürülebilir büyümeyi desteklemeye ve AB Tek Pazarı’na entegrasyonu daha da artırmaya yardımcı olacak.
Komisyonun bir sonraki AB uzun vadeli bütçe önerisine göre, Üye Devletlere destek, bölgesel kalkınma, tarım, sosyal politika ve içişleri gibi alanları kapsayan sonuç odaklı planlar aracılığıyla sağlanacak ve ödemeler, üzerinde anlaşmaya varılan adımların yerine getirilmesine bağlı olacak. Aynı doğrultuda, Karadağ için hazırlanan mali paket, katılım öncesi yardımdan AB’nin iç fonları kapsamındaki desteğe yapılandırılmış bir geçişi öngörüyor. Bu sürecin, sürekliliği sağlamaya, uygulamayı güçlendirmeye ve AB fonlarının sonuç odaklı olmasını sağlamaya yardımcı olması bekleniyor.
Karadağ’ın AB üyeliğinin toplamda 3 milyar avroya mal olması bekleniyor. Politico’nun haberine göre AB içinde üst düzey bir yetkili Karadağ’ın AB üyesi olması beklenen 2028-2034 döneminde her AB vergi mükellefi için Karadağ’ın üyeliğinin 1 avro ek maliyete yol açacağını ve bunun çok ucuz bir fincan kahve parası olduğunu söyledi. Karadağ’ın 2028-2034 dönemi için AB bütçesine katkısının 500 milyon avro olacağı tahmin ediliyor.
Doç. Dr. Çiğdem Nas, İKV Genel Sekreteri