AB Ülkeleri, Uganda ve Ruanda ile Geri Gönderme Merkezleri Kurmayı Görüşüyor

AB'nin son dönemlerdeki göç politikası çerçevesinde, düzensiz göçmenlerin üçüncü ülkelere geri gönderilmesi için geri gönderme merkezlerinden (return hubs) faydalanılması yaklaşımı yaygınlaşıyor. İlk olarak İtalya’da Ekim 2024’te, sığınmacıların iltica prosedürlerinin yürütülmesi amacıyla Arnavutluk’ta faaliyete geçirilen merkezler, İtalya’nın iltica prosedürünü Arnavutluk iş birliğinde yürütmesine hizmet ediyordu. Ancak hukuki itirazlar nedeniyle, Mart 2025’te İtalya Başbakanı Giorgia Meloni hükümeti bu tesislerin kullanım amacını genişleterek, geri gönderme kararı alınmış düzensiz göçmenlerin burada tutulmasına yönelik uygulamayı başlatmıştı. Daha sonra, bu merkezlerin Arnavutluk’tan sonra başka üçüncü ülkelerde de kurulması gündeme gelmişti.

Geçtiğimiz haziran ayında ortak bir açıklama yayımlayan 19 üye ülke lideri bu merkezlerin Avrupa’ya yönelen düzensiz göçle mücadele en etkin yol olduğunu belirterek üye ülkelerin bu tür girişimleri çoğaltması çağrısında bulunmuştu.

Şimdi de Almanya, Avusturya, Danimarka, Yunanistan, Hollanda’nın arasında bulunduğu beş üye ülkenin Ruanda ve Uganda ile bu ülkelerde geri dönme merkezleri kurulmasına yönelik görüşmeler yürüttüğü ve yıl sonuna kadar yeni anlaşmaların imzalanmasının gündemde olduğu aktarıldı. Avrupa Komisyonunun ise bu temaslardan haberdar olduğu ancak sürece müdahil olmadığı kaydedildi. Söz konusu beş AB ülkesindeki Göç Bakanları’nın 4 Eylül 2026’da Kopenhag’da düzenlenecek bir toplantıda süreçte kaydedilen ilerlemeyi değerlendirmek üzere bir araya geleceği duyuruldu.

Öte yandan, geçtiğimiz ay AB Konseyi İnsan Hakları Komisyonu Üyesi Michael O'Flahert tarafından yayımlanan bir mektupta, beş AB ülkesinden konuşulduğu üzere üçüncü bir ülkeyle göç alanında bir iş birliği girişiminin başlatılmasından evvel “potansiyel doğrudan veya dolaylı insan hakları risklerinin kapsamlı bir ön değerlendirmesini yapmaları” istenmişti.

Melike Sönmez, İKV Uzman Yardımcısı