İKTİSADİ KALKINMA VAKFI
E-Bülteni
İKTİSADİ KALKINMA VAKFI
E-Bülteni
4-9 NİSAN 2013

YABANCILAR VE ULUSLARARASI KORUMA YASASI TBMM’DE KABUL EDİLDİ

Yabancılar ve Uluslararası Koruma Yasası, 4 Nisan 2013 tarihinde TBMM Genel Kurulu’nda kabul edildi. Yasa yabancıların temel olarak Türkiye`ye girişleri, kalışları ve çıkışları ile sağlanacak korumanın kapsamına ve uygulanmasına ilişkin esasları içeriyor.

Yasa kapsamında, yabancıların sınırdışı edilmesi yeniden düzenleniyor. Bu çerçevede yasa kapsamındaki hiç kimse işkenceye, insanlık dışı, onur kırıcı ceza, muameleye tabi tutulacağı veya ırkı, dini, tabiyeti, belli bir toplumsal gruba mensubiyeti, siyasi fikirleri dolayısıyla hayatının, hürriyetinin tehdit altında bulunacağı bir yere gönderilemeyecek. Yasa kapsamında getirilen bir başka düzenleme ise, sınırdışı etme kararı verilen kişilere yönelik bu kişilerin mahkemeye başvurma hakkı. Buna göre sınırdışı etme kararına karşı kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde idare mahkemesine başvurulabilecek. Başvurular da 15 gün içinde sonuçlandırılacak. Mahkemenin bu konuda verdiği karar kesin olacak.

Yasada ''(…) terör örgütü yöneticisi, üyesi, destekleyicisi veya çıkar amaçlı suç örgütü yöneticisi, üyesi veya destekleyicisi olanlar, Türkiye'ye giriş, vize ve ikamet izinleri için yapılan işlemlerde gerçek dışı bilgi ve sahte belge kullananlar, Türkiye'de bulunduğu süre zarfında geçimini meşru olmayan yollardan sağlayanlar, kamu düzeni veya kamu güvenliği ya da kamu sağlığı açısından tehdit oluşturanlar, vize veya vize muafiyeti süresini 10 günden fazla aşanlar veya vizesi iptal edilenler, ikamet izinleri iptal edilenler, ikamet izni bulunup da süresinin sona ermesinden itibaren kabul edilebilir gerekçesi olmadan ikamet izni süresini 10 günden fazla ihlal edenler, çalışma izni olmadan çalıştığı tespit edilenler, Türkiye'ye yasal giriş veya Türkiye'den yasal çıkış hükümlerini ihlal edenler, hakkında Türkiye'ye giriş yasağı bulunmasına rağmen Türkiye'ye geldiği tespit edilenler, ikamet izni uzatma başvurulan reddedilenlerden 10 gün içinde Türkiye'den çıkış yapmayanlar”, sınırdışı etme kararının alınabileceği durumlar olarak düzenlenirken; sınırdışı etme kararı alınamayacak yabancılar ''(…) sınırdışı edileceği ülkede ölüm cezasına, işkenceye, insanlık dışı ya da onur kırıcı ceza veya muameleye maruz kalacağı konusunda ciddi emare bulunanlar, ciddi sağlık sorunları, yaş ve hamilelik durumu nedeniyle seyahat etmesi riskli görülenler, hayati tehlike arz eden hastalıklar için tedavisi devam etmekteyken sınırdışı edileceği ülkede tedavi imkanı bulunmayanlar, mağdur destek sürecinden yararlanmakta olan insan ticareti mağdurları, tedavileri tamamlanıncaya kadar, psikolojik, fiziksel veya cinsel şiddet mağdurları, idari gözetime alınan yabancılar” şeklinde ifade ediliyor. Yasaya göre, sınırdışı etme kararı alınamayacak yabancıların, geri gönderme merkezlerinde tutulması öngörülüyor.

Yasada yer alan düzenlemelere göre İçişleri Bakanlığı'na bağlı olarak, göç alanına ilişkin politika ve stratejileri uygulamak üzere Göç İdaresi Genel Müdürlüğü’nün kurulması öngörülüyor. Göç İdaresi Genel Müdürlüğü, Türkiye dışında olup da kamu düzeni, kamu güvenliği ya da kamu sağlığı açısından Türkiye'ye girmesinde sakınca görülen yabancıların Türkiye'ye girişini yasaklayabilecek. Ayrıca Müdürlük, insan ticareti mağdurlarının korunmasına ilişkin işlemleri yürütecek, Türkiye'deki vatansız kişileri tespit edecek, düzensiz göçle mücadelede kurumlar arasında koordinasyonu sağlayacak.

Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun yeniden düzenlediği bir başka alan ise, uluslararası koruma. Yeni yasaya göre uluslararası koruma başvurularında işkence, cinsel saldırı ya da diğer ciddi psikolojik, bedensel ya da cinsel şiddete maruz kalan kişilere, yeterli tedavi imkanı sağlanacak. Uluslararası koruma talebinde bulunan başvuru sahipleri, sadece uluslararası koruma başvurusunda bulunmalarından dolayı idari gözetim altına alınamayacak. Yasada, başvuru sahiplerinin idari gözetim altına alınabileceği haller ise “kimlik veya vatandaşlık bilgilerinin doğruluğuyla ilgili ciddi şüphe varsa, sınır kapılarında usulüne aykırı olarak ülkeye girmekten alıkonulması, kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından ciddi tehlike oluşturması” olarak belirtiliyor.

Avrupa Komisyonu’nun Genişlemeden Sorumlu Üyesi Stefan Füle ve İçişlerinden Sorumlu Üyesi Cecilia Malmstörm, 4 Nisan 2013 tarihinde TBMM’de kabul edilen Yabancılar ve Uluslararası Koruma Yasasına ilişkin ortak bir basın açıklamasında bulundu. Yasanın, Türkiye’nin göç ve iltica konusunda güçlü bir yasal ve kurumsal çerçeve oluşturma çabalarının açık bir göstergesi olduğunu ifade eden Komisyon üyeleri, kanunun ve kanunda öngörülen kurumların, Türkiye'nin AB standartları ve uluslararası standartlar doğrultusunda etkin bir göç yönetimi sistemi kurma yönünde taşıdığı açık kararlılığı gösterdiğini söyledi. Özellikle Türkiye’nin Suriye'deki çatışmalardan kaçan çok sayıda insana yardım ve korunma sağlamak üzere sürdürdüğü ciddi çabalarla aynı zamana denk gelmesinin önemini vurgulayan Füle ve Malmstörm, kanunun gereken şekilde uygulamaya konulmasıyla birlikte Komisyon'un vize serbestisine yönelik Yol Haritası'nda tespit edilmiş olan bazı konuları da çözüme kavuşturacağı inandıklarını belirttiler.