İKTİSADİ KALKINMA VAKFI
E-Bülteni
27 MART-3 NİSAN 2013

AVRO ALANI MALİYE BAKANLARI VE GKRY MALİ YARDIM KONUSUNDA ANLAŞTI

Avro Alanı Maliye Bakanları 25 Mart 2013 tarihinde GKRY’ye mali yardım paketi üzerinde anlaşmaya vardı.  GKRY’ye 10 milyar avro tutarında yardım sağlanacak. GKRY’nin 17 milyar avro tutarında toplam refinansman ihtiyacı olmasına rağmen, daha fazla borçlanması halinde Avrupa İstikrar Mekanizmasına söz konusu borçlarını geri ödeyememe riski nedeniyle ülkeye daha fazla miktarda yardım sağlanması öngörülmedi.

Anlaşmaya göre GKRY’de bulunan Laiki Bankası yeniden yapılandırılarak ikiye bölünecek ve bankanın yarısı bütün toksik varlıkları, geri dönmeyen kredileri alacak ve aşamalı olarak tasfiye edilecek. Bankanın diğer yarısı ise 100.000 avro’ya kadar olan bütün tasarrufları alacak ve Bank of Cyprus (BoC)ile birleşecek. Hissedarlar, büyük kreditörler ve 100.000 avro’dan fazla tasarrufu bulunan halkın büyük kayba uğraması ve bu şekilde 4,2 milyar avro toplanması bekleniyor. 100 bin avro’nun üzerindeki mevduat hesaplarından yüzde 30 vergi alınacak. Faiz ödemelerinden de yüzde 20 stopaj kesilecek. En büyük banka BoC, tasfiye edilen Laiki Bankası’nın AB’ye 9 milyar avro’luk borcunu üstlenecek ve taksitlerle ödeyecek.  GKRY bankacılık sektörünün 2018’e kadar AB27 ortalamasına ulaşması gerekecek. Yunanistan’daki GKRY bankalarının şubeleri Yunanistan’daki Piraeus Bankası tarafından alınacak ve Yunasitan’a verilen kurtarma fonu tarafından finanse edilecek.

GKRY harcamaları kısma ve yapısal reformların yanı sıra özelleştirmede önemli gelişme kaydetme sözü verdi. Rusya tarafından kara para aklanmasını göz ardı etmekle suçlanan GKRY, kara para aklanmasına karşı aldığı yeni önlemlerin Avrupa Konseyi uzmanlar grubunun, GKRY Merkez Bankası’ndan uzmanlar grubu ile birlikte değerlendirmesine tabi olmayı kabul etti.

Almanya Maliye Bakanı Wolfgang Schaüble mevcut anlaşmanın ilkine göre çok daha iyi olduğunu belirtirken Eurogroup Başkanı Jeroen Dijsselbloem sonunda Avro Alanı’nda GKRY’nin belirsizliğine son verildiği ve yeni anlaşmanın başka anlaşmalara Avro Alanı’nda sorun yaşayan bankalar ve bankacılık sektörünü yeniden yapılandırmak isteyen ülkelere örnek teşkil edebileceği yorumunda bulundu.

Varılan anlaşmadan sonra, yaklaşık iki haftadır kapalı olan bankaların 28 Mart’ta açılmasıyla korkulduğu gibi GKRY bankalarına hücum olmadı. GKRY Lideri Nicos Anastasiades vatandaşlara, gösterdikleri olgunluktan dolayı teşekkür etti. Bazı GKRY vatandaşlarının bankalardan para çekmek yerine para dahi yatırdığı belirtiliyor. Avrupa Merkez Bankası’nın yayınladığı bir rapora göre GKRY bankalarına avro para birimi cinsinden yatırılan mevduatın Şubat ayında bir önceki aya göre yüzde 2,1 oranında azaldığı belirtiliyor.

GKRY Maliye Bakanı yaptığı açıklamada Avro Alanı maliye bakanları ile anlaşıldığı gibi, Laiki Bankası’ndaki 100.000 avro’ya kadar olan mevduatların BoC’ye aktarıldığı ve personelin büyük bölümünün BoC’ye transfer edildiği belirtiliyor. BoC’nin güçlü olması için tamamen özelleştirildiği ve yüzde 9 oranında yeniden sermayelendirildiğini ve BoC’nin şubelerinin tekrar açıldığını ifade etti. 

Avrupa Komisyonu, mevduatın kontrolsüz olarak dışarı kayması ve finansal sistemin dengesini kaybetmesi riskine karşı, başta sermayenin kontrolü olmak üzere sermayenin serbest dolaşımına ilişkin GKRY tarafından alınan önlemler çerçevesinde getirilen geçici kısıtlamaları dikkate aldıklarını belirtti. 

Hükümet tarafından alınan önlemler kapsamında, sermayenin serbest dolaşımına getirilen kısıtlamalar ile her müşteriye bankadan günde 300 avro ödeme limiti getirildi. İş adamlarına ise hesap başına günde 5.000 avroya kadar çekme limiti getirildi. GKRY dışına kredi kartıyla yapılan ödemeler ise kişi başına her bankadan ayda 5000 avro ile sınırlandırıldı. Larnaka Havalanı’nda her yolcunun ülke dışına en fazla 1000 avro çıkarabileceği uyarısı da yapıldı.  

IMF Başkanı Christine Lagarde da yaptığı açıklamada borç sorununun dengeli bir şekilde paylaşıldığını, küçük tasarruf sahipleri ve vergi mükelleflerinin yüklerinin artırılmadığını belirtti. Daha önce bütün GKRY bankalarına yük getirilmesi öngörülürken yeni anlaşma ile sadece iki bankanın mevduatlarına kısıtlama getirildiğini ve söz konusu anlaşma ile GKRY’nin sorunlarına sürdürülebilir tam destek sağlayacak bir çözüm getirilmesini ümit ettiğini ifade etti.  IMF tarafından, Avrupa Komisyonu ve Avrupa Merkez Bankası’ndan oluşan Troyka’nın uzmanlar heyetinin GKRY’de yapacağı incelemelerin sonuçlanmasından sonra anlaşmaya varılacağı ve IMF’nin mali katkı sağlamasının mümkün olacağı belirtildi. Troyka ve GKRY arasındaki anlaşma ve mutabakat zaptının detaylarının Nisan ayının ikinci yarısından sonra sonuçlandırılması bekleniyor. Avro Alanı ülkeleri ulusal parlamentolarının da (Almanya ve Hollanda gibi) varılacak anlaşmayı onaylamaları süreci de işin içine girecek.  Avrupa İstikrar Mekanizması’nın ilk ödemeyi Mayıs ayı başında yapması gerekiyor.