İKTİSADİ KALKINMA VAKFI
E-Bülteni
3-9 EKİM 2011

DANİMARKA SINIR KONTROLÜ UYGULAMASINDAN VAZGEÇTİ

4 Ekim 2011 tarihinde, yeni kurulan merkez sol Danimarka hükümetinin ilk icraatı, tartışma yaratan sınır kontrolleri politikasının geri çekileceğini açıklamak oldu. Sosyal Demokrat Başbakan Helle Thorning-Schmidt liderliğindeki yeni kabine, sınır ötesi suçlarla Schengen işbirliği mekanizması dahilinde mücadele edeceklerini ifade ederek, Mart 2011’de kararlaştırılan sınır kontrollerinin hayata geçirilmeyeceği taahhüdünde bulundu. Böylelikle, bir önceki merkez sağ hükümetinin emeklilik reformunu hayata geçirebilmek için, göçmen karşıtı tutumuyla bilinen Danimarka Halkın Partisi’nin “gelişmiş gümrük kontrolleri ve daha fazla sınır kontrolü” taleplerine boyun eğdiği politikadan vazgeçilmiş oldu. 1997’de Schengen Alanı’na katılan Danimarka’nın bu tutumu başta Avrupa Komisyonu ve sınır kontrollerinden doğrudan etkilenen Almanya tarafından hukuk dışı olarak nitelenmişti.

Sınır kontrollerini bir kenara bırakarak, yeşil ve sürdürülebilir büyümeye yöneleceğini açıklayan Thorning-Schmidt’in bir diğer önceliği de adalet ve içişleri alanında AB ile daha fazla işbirliğinde bulunulması. Bu doğrultuda, hâlihazırda opt-out yani katılmama hakkını kullanan Danimarka’nın organize suç, uyuşturucuyla mücadele, terörizm ve yasadışı göç gibi konularda AB mekanizmalarına katılabilmesi için ülkede referanduma gitmesi de  gündemde.     

Hatırlanacağı gibi, 5 Temmuz 2011 tarihinde Danimarka, İsveç ve Almanya ile olan sınırlarında malların serbest dolaşımına yönelik kontroller uygulamaya başlamış ve bu girişim AB’de tepkilere neden olmuştu.

14-15 Temmuz 2011 tarihlerinde Avrupa Komisyonu uzmanlarından oluşan bir heyet, Danimarka’nın Almanya ve İsveç sınırlarında uygulamaya koyduğu gümrük kontrollerini yerinde incelemek üzere, Danimarka’ya gitmişti. Danimarka Dışişleri Bakanı Lene Espersen de konuyla ilgili açıklamasında, gümrük kontrollerinin silah ve uyuşturucu taşımacılığını önlemeye yönelik olduğu, pasaport ve kimlik kontrollerini kapsamadığını belirtmişti.

18 Temmuz tarihinde Avrupa Komisyonu tarafından yapılan basın açıklamasında, gümrük kontrollerini yerinde incelemek üzere Danimarka’da bulunan heyet raporunun, Komisyon’un endişelerini gidermediğinin altı çizilmişti. Danimarka’nın bu girişiminin yetersiz gerekçelere dayandığını öne süren Komisyon, daha fazla denetime ihtiyaç duyulduğunu belirtmişti. Konuyla ilgili görüş bildiren Avrupa Komisyonu’nun Adalet ve İçişlerinden Sorumlu Üyesi Cecilia Malmström da kişilerin, malların ve hizmetlerin serbest dolaşımı ilkesinin güvence altına alınması için “elindeki tüm araçlara başvurmaktan çekinmeyeceğini” dile getirmişti.