İKTİSADİ KALKINMA VAKFI
E-Bülteni
İKTİSADİ KALKINMA VAKFI
E-Bülteni
22-28 KASIM 2010

BAN Kİ-MOON KIBRIS İLE İLGİLİ RAPORUNU YAYIMLADI

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Ban Ki-moon’un Kıbrıs’taki müzakerelerin son durumuna ilişkin hazırladığı rapor 25 Kasım tarihinde yayımlandı ve BM Güvenlik Konseyi üyelerine sunuldu. Giriş, Arka Plan, Sürecin Durumu, Gözlemler, Sonuç ve Tavsiyeler olmak üzere toplam 6 bölümden oluşan rapor müzakerelerin geleceği açısından büyük öneme sahip.

Özellikle Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Cumhurbaşkanı Mehmet Ali Talat ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) lideri Dimitris Hristofyas arasında müzakere sürecine ilişkin anlaşmanın gerçekleştiği 21 Mart 2008 tarihinden sonraki gelişmelerden ayrıntılarıyla bahsedilen raporda BM Genel Sekreteri genel olarak müzakerelere ilişkin görüş ve tavsiyelerine yer verdi. Genel Sekreter müzakere edilen Mülkiyet başlığının en karmaşık konu olduğunun farkında olduğunu dile getirdikten sonra, bu konuda 6 aya yaklaşan bir süredir devam eden görüşmelere rağmen, Kıbrıs Özel Danışmanı’nın, ilgili konuda kavramsal bir çerçeve üzerinde anlaşmaya yönelik çabalarda endişe verici bir ilerleme eksikliği olduğunu bildirdiğinin altını çizdi. Mülkiyet konusunda, kuzeyde mülkleri olan Rumların “takas, tazminat, iade” şıklarından birini seçme haklarının olması gerektiğini savunan Rum tarafıyla, “kuzeydeki mülklerin yüzde 70-80’inin Rumlara ait olduğunu, eğer tüm Rumlara mülklerinin iadesi izni verilirse, bunun Kıbrıslı Türklerin iki bölgeliliği korumasını imkânsız hale getireceğini” ileri süren ve bu kapsamda malların iadesini isteyen Rumların sayısında bir “tavan” talep eden Kıbrıs Türk tarafı arasında ciddi görüş farklılıklarının mevcut olduğunu belirtti.

Genel Sekreter raporunda ayrıca 18 Kasım tarihinde New York’ta gerçekleştirilen görüşmeden de bahsetti. Genel Sekreter bu görüşmede bazı özlü meseleleri belirlediğini, liderlerden bu meseleler üzerinde çalışmalarını ve Ocak ayının sonunda bu konudaki ilerlemeyle ilgili kendisine rapor vermelerini istediğini belirtti.

Raporun belki de en çarpıcı olarak nitelendirilebilecek bölümünün, Genel Sekreter’in iki taraf liderlerinin 2008 Eylül’ünden bu yana toplam 88 defa görüştüklerini hatırlattığı, bununla birlikte müzakerelerin başarısının gerçek ölçüsünün liderlerin kaç kere görüşebildikleri değil, zor meselelere iki tarafça da kabul edilebilecek çözümler bulma yolunda elde ettikleri ilerleme olduğunu vurguladığı bölüm olduğu söylenebilir. Genel Sekreter bu konuyla ilgili raporda “Görüşmüş olmak için görüşmek nihayetinde verimli değildir” ifadelerini kullanmaktan kaçınmadı. Önümüzdeki yılın Mayıs ayında GKRY’de, Haziran’da da Türkiye’de seçim olacağını hatırlatan Genel Sekreter Ban, tüm başlıklarda seçimler öncesinde esaslı bir uzlaşma sağlanamaması durumunda, müzakerelerin askıda kalabileceğini ve hatta ölümcül şekilde başarısız olması riskinin bulunduğunu ifade etti. 2009 yılı sonunda hâkim olan olumlu havanın artık mevcut olmadığına raporunda değinen Genel Sekreter, müzakerelerin başarısı için kamuoyundaki havanın iyileştirilmesi gerektiğini belirtirken, bölgesel ve siyasi aktörlerin, sivil toplumun, adadaki siyasi partilerin ve parlamenterlerin de müzakere sürecine olan desteklerini göstermelerini istedi.

Geçen hafta bültenimizde geniş yer ayırdığımız haberden de hatırlanacağı üzere BM Genel Sekreteri Ban Ki-moon son olarak tarafları New York’a davet etmiş ve 18 Kasım tarihinde New York’ta üçlü bir görüşme gerçekleştirilmişti. Bu üçlü görüşmeden de önümüzdeki Ocak ayı sonunda Cenevre’de tekrar görüşülmesi yönünde bir karar çıkmıştı.