İKTİSADİ KALKINMA VAKFI
E-Bülteni
5-11 OCAK 2009

AVRUPA BİRLİĞİ İSRAİL’İN GAZZE’YE DÜZENLEDİĞİ ASKERİ SALDIRIYA İLİŞKİN BAZI ADIMLAR ATIYOR

AB Dönem Başkanlığı görevini 1 Ocak 2009 tarihinde Çek Cumhuriyeti’ne devreden Fransa tarafından, Gazze saldırılarına ilişkin olarak 30 Aralık 2008 tarihinde Paris’te AB üye devletlerinin Dışişleri Bakanlarının katılımıyla bir toplantı düzenlendi. Toplantı sonucunda kabul edilen bildirgede şu noktalara yer verildi:

  • Çabuk ve kalıcı ateşkes: Hamas tarafından İsrail’e yönelik füze saldırıları koşulsuz olarak durdurulmalı ve İsrail’in askeri operasyonu sona ermelidir. Ateşkes, sınırların süresiz ve normal bir şekilde açılmasına olanak tanımalıdır. AB; Mısır, Filistin Yönetimi ve İsrail ile işbirliği içerisinde AB Sınır Yardım Misyonu’nu (EUBAM) Refah bölgesine yeniden göndermeye hazırdır.
  • Acil insani eylem: Gıda, tıbbi malzeme ve yakıt Gazze’ye ulaştırılmalı ve insani yardım görevlilerinin geçiş noktalarından sorunsuz geçişi sağlanmalıdır. AB, Filistin’e yapılacak yardımların eşgüdümü görevini üstlenecektir.
  • Barış sürecinin, 1850 sayılı Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi Kararı uyarınca hızlandırılması: İsrail-Filistin çatışmasına, Gazze’de veya herhangi başka bir yerde askeri çözüm bulunamaz. AB, Filistin içi barışın Başkan Mahmut Abbas yönetiminde sağlanmasını desteklemektedir.

AB Dönem Başkanı Çek Cumhuriyeti sözcüsü tarafından 3 Ocak tarihinde yapılan açıklamada, İsrail tarafından düzenlenen operasyonun saldırıdan çok savunmaya yönelik olduğu öne sürüldü. Arap dünyası ve AB üye devletleri tarafından tepkiyle karşılanan söz konusu girişimin ardından, 4 Ocak’ta Dönem Başkanlığı tarafından yayımlanan yazılı bildiride, bir önceki günkü açıklamada yer verilen, “İsrail tarafından düzenlenen operasyonun saldırıdan çok savunmaya yönelik olduğu” ifadesinin yanlış anlaşılmalara yol açtığı ve bu yüzden kamuoylarından özür dilendiği belirtildi. Aynı zamanda, devletlerin tartışılmaz hakkı olan meşru müdafaa hakkının, sivillerin etkilenmesine yol açacak eylemler yapılmasını kapsamayacağı belirtildi. Diğer taraftan da, ateşkesin en kısa zamanda yapılması ve Gazze’ye uluslararası insani yardım sağlanması çağrısında bulunuldu.

Yukarıda bahsedilen bildirilerde yer verilen hedeflere ulaşılması amacıyla AB delegasyonu 4 Ocak tarihinde bölgeye gitti. AB delegasyonu; Çek Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı Karel Schwarzenberg, AB Ortak Dış ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Javier Solana, Avrupa Komisyonu’nun Komşuluk Politikası ve Dış İlişkilerden Sorumlu Üyesi Benita Ferrero-Waldner, İsveç ve Fransa Dışişleri Bakanları Carl Bildt ile Bernard Kouchner’den oluşuyor. Delegasyon, aynı tarihte, Mısır Devlet Başkanı ve Dışişleri Bakanı, İsrail Başkanı, Başbakanı, Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakanı ile görüşmelerde bulundu. 5 Ocak tarihinde ise, Filistin Yönetimi temsilcileri ile bir toplantı yapıldı. 6 Ocak’ta Umman’a geçen delegasyon, burada da Dışişleri Bakanı ile bir araya geldi.

4 Ocak tarihli görüşmenin ardından bir açıklama yapan İsrail Dışişleri Bakanı Tzipi Livni, İsrail tarafından yürütülen askeri operasyonların Hamas’ın füze saldırıları sona erene kadar süreceğini ifade etti. Çek Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı Karel Schwarzenberg ise, Livni’ye katılmadığını ve ateşkesin en kısa zamanda sağlanması gerektiğine inandığını vurguladı. Bilindiği gibi, Tzipi Livni 29 Aralık tarihinde, İsrail’in operasyonlarının hedefinin, bölgedeki gerçekliğin değiştirilmesi olduğunu belirtmişti.

Avrupa Komisyonu’nun Kalkınma ve İnsani Yardımdan Sorumlu Üyesi Louis Michel tarafından 5 Ocak tarihinde yapılan açıklamada, AB tarafından Gazze’ye sağlanacak 3 milyon Avro tutarında insani yardımın önündeki engellerin kaldırılması çağrısında bulunuldu. Louis Michel, Belçika’nın %1’inden daha küçük bir bölgeye sıkışan 1,5 milyon insanın bu yardıma ihtiyacı olduğunun altını çizdi.

Fransa Cumhurbaşkanı Nicolas Sarkozy ile Mısır Devlet Başkanı Hüsnü Mübarek arasında 6 Ocak’ta gerçekleştirilen görüşmenin ertesi günü yapılan açıklamada, ateşkes planı üzerinde anlaşmaya varıldığı ifade edildi. İsrail, Fransa-Mısır Planı’nın ilkelerini paylaştıklarını, uygulama konusunda atılacak adımların üzerinde durulması gerektiğini belirtti.

Avrupa Parlamentosu Yeşiller Grubu tarafından 7 Ocak tarihinde yayımlanan basın bildirisinde, kısmi ateşkesin yetersiz olduğu ve AB önderliğinde bir uluslararası barış gücünün Gazze’ye gönderilmesi gerektiği vurgulandı. Müzakerelerin en kısa sürede başlaması çağrısı yapılırken en acil konular şu şekilde sıralandı: su, gıda, tıbbi yardım ve insani yardım görevlilerinin sınırdan geçişi. Avrupa Birleşik Sol Grubu Başkanı Francis Wurtz ise, yazılı açıklamasında, 12 günde 600’den fazla insanın öldüğüne dikkat çekerek, uluslararası toplumun ve Bush yönetiminin, yaşanan korkulara seyirci kalmaları nedeniyle büyük bir sorumluluk altına girdiklerini vurguladı. Son olarak, İsrail’e ayrıcalıklı ortaklık statüsü veren AB’nin, İsrail’in eylemlerinde suç ortağı konumuna geldiğini öne sürdü. Sosyalist Grup tarafından ise, 8 Ocak tarihinde, İsrail ordusunun orantısız güç kullanımı nedeniyle çoğu sivil ve çocuk yüzlerce insanın ölmesi sonucunda duyulan en derin üzüntü dile getirildi. Aynı zamanda, İsrail’e, uluslararası hukuktan doğan yükümlülüklerini yerine getirme çağrısı yapıldı. Hamas’ın da koşulsuz olarak roket saldırılarını durdurması gerektiği ifade edildi. Öte yandan, İsrail ile AB arasındaki ilişkilerin geliştirilmesinin, başta uluslararası insani hukuka bağlılık, kapsamlı barışın sağlanması ve Gazze ile İşgal Edilmiş Filistin Topraklarındaki insani krizin sona erdirilmesi gibi koşullara bağlanması çağrısı yapıldı. Durumun ciddiyetini sürdürmesi halinde, İsrail’in Topluluk programlarına katılımına ilişkin oylamalarda Grubun tavrının olumsuz yönde olacağı vurgulandı.