İKTİSADİ KALKINMA VAKFI
E-Bülteni
20-26 NİSAN 2009

AVRUPA PARLAMENTOSU TELİF HAKLARININ KORUMA SÜRESİNİN UZATILMASINA İLİŞKİN ÖNERİYİ KABUL ETTİ

Avrupa Parlamentosu (AP) 23 Nisan 2009 tarihinde, icracı sanatçılar ve kayıt yapımcıları için telif haklarının koruma süresinin 50 yıldan 70 yıla çıkarılmasını düzenleyen öneriyi kabul etti. Hatırlanacağı üzere, İrlandalı Parlamenter Brian Cowley tarafından hazırlanan ve 12 Şubat 2009 tarihinde AP Yasal İşler Komitesi’nde kabul edilen raporda, müzik sektöründe telif haklarının koruma süresinin 50 yıldan 95 yıla çıkarılması öngörülüyordu. Müzik kompozisyonunun birden fazla kişi tarafından yapılması durumunda, korumanın 70 yıl olması düzenleniyordu.

Önerinin AP Genel Kurulu tarafından kabul edilen nihai halinde ise, koruma süresi 70 yıl olarak belirlendi. Öneride yer alan düzenlemeler dört başlıkta özetlenebilir:

  1. İcracı sanatçılar ve kayıt yapımcıları için telif haklarının koruma süresinin 50 yıldan 70 yıla çıkarılması;
  2. Kayıtların çevrimiçi ve çevrimdışı satışları sonucunda şirketlerin, hak sahiplerine, elde edilen gelirin %20’sine kadar olan tutarı ödemesi şartının getirilmesi;
  3. İcracıların, ses kaydının yapımcı tarafından piyasaya sürülmemesi halinde haklarını 50 sonunda koruyabilmesini düzenleyen “kullan ya da kaybet” hükmünün getirilmesi;
  4. Kayıt yapımcılarının, stüdyo müzisyenlerine (session players) ödedikleri lisans ücretlerinde indirim yapmalarını önleyen “clean slate” düzenlemesinin yapılması.

Avrupa Komisyonu’nun İç Pazar ve Hizmetlerden Sorumlu Üyesi Charlie Mc Creevy tarafından yapılan açıklamada, stüdyo müzisyenlerine yapılacak ödemelerin somut bir şekilde yasal düzenlemelere dahil edilmesinin memnuniyetle karşılandığı ifade edildi. Charlie Mc Creevy, AP’de kabul edilen önerinin basit bir süre uzatması olmadığını, yenilikçi yaklaşımlar barındırdığını belirtti. AP üyesi Fransız Parlamenter Jacques Toubon, yeni düzenlemenin fikri mülkiyet haklarının korunmasını güçlendirdiğini ve yaratıcı yetenekleri teşvik ettiğini vurguladı.

Söz konusu öneri doğrultusunda getirilen değişikliklerin, az tanınmış sanatçıların aleyhine olabileceği önemli bir tartışma konusu. Zira AP Yeşiller Grubu üyesi Eva Lichtenberger tarafından da dile getirildiği gibi, yapılacak düzenleme büyük şirketlerin ve tanınmış sanatçıların kazançlarını yükseltmelerini sağlayabilecek. Yeşiller Grubu üyesi İngiliz Parlamenter Caroline Lucas da benzer şekilde, “koruma süresinin uzatılmasının az sayıda yapımcının cebini dolduracağını” icracı haklarına ve sanatsal yaratıcılığa zarar vereceğini” ifade etti.