İKTİSADİ KALKINMA VAKFI
E-Bülteni
9-15 ŞUBAT 2009

LİZBON ANTLAŞMASI’NA İLİŞKİN TARTIŞMALAR DEVAM EDİYOR

Bu hafta Lizbon Antlaşması hem Avrupa Parlamentosu’nun hem de Almanya Anayasa Mahkemesi’nin gündeminde yer aldı. 1 Ocak 2009 tarihinde yürürlüğe girmesi öngörülen Antlaşma’nın 4–6 Haziran 2009’da yapılacak AP seçimlerine kadar geçerlilik kazanması için çalışmalar sürdürülürken, İrlanda’da ikinci referandumun hangi tarihte yapılacağı ise halen belirsizliğini koruyor.

  • AP Anayasal İşler Komitesi’nin Gündeminde Lizbon Antlaşması Vardı

AP Anayasal İşler Komitesi’nin 9 Şubat tarihinde yapılan toplantısında Belçikalı Parlamenter Jean-Luc Dehaene ve Alman Parlamenter Jo Lienen tarafından Lizbon Antlaşması hakkında hazırlanan raporlar tartışıldı. Dehaene’nin raporu AB’nin kurumsal dengesi üzerinde duruyor ve Haziran 2009’da yeni Parlamento’nun oluşmasının ardından bu kurumun Komisyon Başkanının seçiminde rol oynaması gerektiği ifade ediliyor. Raporda ortaya koyulan takvim uyarınca AP seçimlerini takiben, Konsey’in nitelikli çoğunlukla alacağı karar ve AP ile yürüteceği istişareler sonucunda bir Komisyon Başkanı adayı belirlemesi ve Başkanın Parlamento tarafından yapılacak oylama ile seçilmesi öngörülüyor. Dehaene aynı zamanda raporda, Lizbon Antlaşması’nın 2010 yılından önce yürürlüğe giremeyeceğini ancak AP seçimlerinde “Lizbon ruhunun” gözetilmesi gerektiğini belirtiyor. Sonuç olarak, 1 Kasım 2009’da yeni Komisyon Başkanı ve ekibinin göreve başlayacağını hatırlatan Dehaene, Konsey ile AP arasında bir mutabakata varılması ve takvim belirlenmesi çağrısında bulunuyor. Aksi takdirde AB’nin en fazla iki ay dayanabileceği bir krizle karşılaşacağını vurguluyor (Söz konusu kriz şu şekilde özetlenebilir: Yeni Komisyon, Nice Antlaşması kuralları uyarınca 1 Kasım tarihinde göreve başlayacak. İrlanda’da ikinci referandumun ardından Lizbon Antlaşması’nın Aralık 2009 veya Ocak 2010’da yürürlüğe girmesi halinde bu Antlaşma’nın öngördüğü hükümler uygulanmaya başlanacak. Dehaene, mevcut Komisyon’un görevini geçici olarak Ekim 2009’dan sonra da sürdürmesini ve Lizbon Antlaşması yürürlüğe girince yeni Komisyon’un belirlenmesini öneriyor). Raporun 9 Mart veya 23 Mart tarihinde Komite’de oylanması ve Nisan ayında AP Genel Kurulu’na sunulması planlanıyor.

Lienen tarafından hazırlanan ve tüm komitelerde Lizbon Antlaşması hakkında yürütülen tartışmaları bir araya getirmesi nedeniyle “şemsiye rapor” olarak adlandırılan rapor, AP’nin Lizbon Antlaşması’nın uygulanması konusundaki yükümlülükleri ve gelecekteki rolüne odaklanıyor. Raporda öncelikli olarak Lizbon Antlaşması’na eklenmesi memnuniyetle karşılanan hükümler sıralanıyor: Temel Haklar Şartı, çevre politikasına öncelikli yer verilmesi, iç pazar hedeflerinin diğer hedeflerle birleştirilmesi ve teritoryal uyum. Teritoryal uyum hükmünün, AP’nin AB politikalarının ekonomik ve sosyal etkilerinin değerlendirilmesi konusundaki yetkilerini artıracağı ifade ediliyor. Öte yandan, genişleyen AB dış politikasının AP’nin demokratik gözetimini gerektirdiğinin altı çiziliyor. Ortak Ticaret Politikası’na dâhil konuların Birliğin yetki alanına geçmesi memnuniyetle karşılanırken, bu girişimin politikanın demokratik etkinliğini ve meşruiyetini artırdığının üzerinde duruluyor. Buna ek olarak özellikle ortak karar alma usulünün genişletilmesi doğrultusunda AP’nin yetkilerinin artırıldığına dikkat çekilen raporda, AP’nin Ortak Tarım Politikası ve Ortak Balıkçılık Politikası üzerinde yetkilerinin artacağı belirtiliyor. Yapısal fonlar ve bütçe alanında AP ile Konsey’in eşit konuma gelmesi de memnuniyetle karşılanan diğer bir nokta. Raporun son bölümünde ise, kurumlar arası anlaşma, Komisyon’un çalışmaları ve gelecekteki politikalara ilişkin önerilere yer veriliyor. Rapor, 9 Mart tarihinde oylanacak.

Dehaene ve Lienen tarafından hazırlanan taslak raporlara http://www.europarl.europa.eu/activities/committees/homeCom.do?language=EN&body=AFCO adresinden ulaşabilirsiniz.

  • Almanya Anayasa Mahkemesi Lizbon Antlaşması’na İlişkin Görüşmelere Başladı

Lizbon Antlaşması’nın Alman Anayasasına uygunluğunun incelenmesi istemiyle Bundestag üyeleri tarafından açılan dava doğrultusunda Almanya Anayasa Mahkemesi görüşmelerini 10–11 Şubat tarihlerinde gerçekleştirdi. Parlamenterler, Antlaşma’da yer alan hükümlerin Almanya’daki temel hak ve özgürlükleri nasıl etkilediği ve yetki devrinin Anayasa ile uyumlu olup olmadığı sorularını yönelttiler. Söz konusu davanın önemi, Alman Temel Yasası (Grundgesetz) Madde 146 uyarınca bu Yasa’da değişiklik öngören uluslararası antlaşmaların referanduma götürülmesinden ileri geliyor. Mahkeme’de Lizbon Antlaşması, Dışişleri Bakanı Frank-Walter Steinmeier ve İçişleri Bakanı Wolfgang Schauble tarafından savunuldu. Bakanlar, Antlaşma doğrultusunda üye devletlerin “antlaşmaların hakimi” konumunda olduğunu ve Bundestag’ın yetkilerinin devredilmesinin söz konusu olmayacağını ifade ettiler.

Avrupa Parlamentosu Alman Üyesi Werner Langen ise, Maastricht Antlaşması ve Avrupa Anayasası süreçlerinde olduğu gibi, Mahkeme’nin Avrupa bütünleşmesini destekleyecek bir karar vereceğine inandığını belirtti.

Hatırlanacağı üzere Antlaşma, 24 Nisan tarihinde Bundestag’da 28’e karsı 515 oyla onaylanmış, 23 Mayıs 2008’de de Bundesrat tarafından kabul edilmişti. Ayrıca, Cumhurbaşkanı Horst Köhler, 1 Temmuz 2008’de onay kararını imzalamayı askıya aldığını açıklamıştı.

Lizbon Antlaşması’na ilişkin olarak İKV tarafından hazırlanan bilgi notuna ve düzenli olarak güncellenen onay tablosuna www.ikv.org.tr adresinden ulaşabilirsiniz.