İKTİSADİ KALKINMA VAKFI
E-Bülteni
İKTİSADİ KALKINMA VAKFI
E-Bülteni
7-13 TEMMUZ 2008

AKDENİZ İÇİN BİRLİK ZİRVESİ GERÇEKLEŞTİRİLDİ

Fransa Cumhurbaşkanı Nicolas Sarkozy’nin mimarı olduğu Barselona Süreci: Akdeniz için Birlik Zirvesi, 13 Temmuz’da Paris’te gerçekleştirildi. AB üyesi ve Akdeniz’e kıyısı bulunan 43 ülkenin devlet veya hükümet başkanlarını bir araya getiren ve üye ülkeler arasındaki siyasi, kültürel ve ekonomik bağları güçlendirmenin amaçlandığı Zirve’de liderler, oybirliğiyle Akdeniz İçin Birlik’in (Union for the Mediterennean) kurulmasına karar verdi.

Zirve’nin ardından kabul edilen sonuç bildirgesinde öne çıkan hedefler arasında, barış ve demokrasi için eşit ortaklar olarak çalışılması, göç ve terörle mücadele ile Akdeniz ve çevresinin kirlilikten korunması gibi konular yer aldı.

Hatırlanacağı gibi Nicolas Sarkozy’nin Fransa Cumhurbaşkanlığı seçimlerini kazanmasından hemen sonra gündeme gelen “Akdeniz Birliği” projesi Almanya başta olmak üzere bazı AB ülkeleri arasında hoşnutsuzluk yaratmıştı. Bu hoşnutsuzluğun temelinde “Akdeniz Birliği” projesinin AB içinde ayrılık yaratacağı ve farklı gruplaşmalara sebep olacağı endişesi yer alıyordu. Öte yandan, projenin Türkiye’yi AB dışında bırakmak için kullanılacak bir araç olduğu söylentisi de diplomatik çevrelerde dile getirilmekteydi. AB içinde ve dışında karşılaşılan tepkiler sonrasında kabuk değiştiren proje, Barselona Süreci’ne dâhil edilerek Barselona Süreci: Akdeniz için Birlik adını aldı.

 

Fransa Cumhurbaşkanı Sarkozy’nin uluslararası alanda en fazla önem verdiği projelerden biri olan “Akdeniz için Birlik” projesi, AB ile Akdeniz bölgesi arasında başta yasadışı göç, çevre, içme suyu, enerji, ulaştırma ve sürdürebilir kalkınma gibi alanlarda yakın işbirliği ve dayanışma öngörüyor.

Diğer yandan, Suriye, İsrail, Lübnan ve Filistinli liderlerin katılımı dolayısıyla, Zirve’ye, Ortadoğu barış süreci ile ilgili gelişmeler damgasını vurdu. İsrail Başbakanı Ehud Olmert ile Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad, zirvede ilk kez aynı masada bir araya gelmiş oldu. Başbakan Erdoğan ise, Suriye ile İsrail arasındaki dolaylı görüşmelerde arabuluculuk rolünü Paris’te de sürdürdü. Her iki devlet lideri ile de görüşen Erdoğan, müzakerelerle ilgili olarak turların ve dolayısıyla çözüm umudunun devam ettiğini dile getirdi. Ayrıca İsrail Başbakanı Olmert’in sözcüsü Mark Regev, Erdoğan aracılığı ile karşı tarafa barış konusunda çok ciddi olduklarını iletti. Zirve’de, İsrail- Filistin anlaşmazlığı konusuna, ABD’nin girişimi ile başlatılan Annapolis süreci ilkeleri doğrultusunda iki devletli bir çözüm getirilmesi çağrısı da yinelendi.

Bu arada, AB'nin Dışişleri ve Savunma Yüksek Temsilcisi Javier Solana yaptığı açıklamada, AB’nin bölgede şu ana kadar ortaklık anlaşması yapmadığı tek ülke olan Suriye ile bu yıl içinde ortaklık anlaşması imzalanabileceğini belirtti.

Paris’te temelleri atılan Akdeniz için Birlik Zirvesi’nde, 6 alanda projelere yoğunlaşma kararı alındı. Bunlar: çevre kirliliğinin önlenmesi, deniz ve karayollarının geliştirilmesi, felaketlerin önlenmesi ve arama-kurtarmada işbirliği, Akdeniz’de güneş enerjisinin kullanımının desteklenmesi, Avrupa-Akdeniz Üniversitesi’nin kurulması, Akdeniz’de küçük ve orta ölçekli işletmelerin güçlendirilmesi olarak belirlendi. Zirve sonunda imzalanan kapanış bildirisinde, Zirveye katılan tüm Akdeniz ülkesi liderlerinin bölgenin barış, istikrar ve güvenliğine verdiği öneme de ayrıca vurgu yapıldı. Bu çerçevede, liderler, kitle imha silahlarının olmadığı bir Ortadoğu için çalışacakları yönünde söz verirken, terörizmin her şeklini kınadı.

Öte yandan uzun tartışmalar sonucunda varılan uzlaşma gereği, Arap Birliği’nin, sürece gözlemci olarak katılmayacağı, fakat Barselona süreci toplantılarına davet edileceği belirtildi.

AB Üye Devletleri ile Akdeniz’e kıyısı olan Kuzey Afrika ve Ortadoğu ülkelerinin dışişleri bakanları, Kasım ayında bir araya gelerek, “Barselona Süreci: Akdeniz için Birlik” projesinin idari yapısını belirleyecek. Konuya ilişkin bir açıklama yapan Nicolas Sarkozy, bakanlar seviyesinde yapılması öngörülen bu toplantıda, sekreteryanın nerede olacağı ve Birlik kurumlarının işleyişi konularına daha fazla açıklık getirileceğini ifade etti. Son olarak, Sarkozy, liderlerin iki yılda bir düzenlenecek Zirvelerde bir araya geleceklerini ekledi.

Öte yandan, Akdeniz için Birlik girişiminin mali yapısının ne olacağı da, henüz kesinlik kazanmış değil. 2007 – 2013 dönemi AB bütçesi önceden belirlenmiş olduğu için Akdeniz için Birlik projesinin mali kaynağını şimdilik EUROMED programı kapsamında ayrılan fonlar ve Avrupa Yatırım Bankası’nın FEMIP (Facility of Euro-Mediterrenean Investment and Partnership) programı fonları oluşturacak. Bunun yanı sıra girişimin şimdilik üye devletlerin bağışları ile desteklenmesi öngörülüyor.