İKTİSADİ KALKINMA VAKFI
E-Bülteni
3-9 KASIM 2008

“AKDENİZ İÇİN BİRLİK” TOPLANTISI MARSİLYA’DA GERÇEKLEŞTİRİLDİ

Temmuz ayında Paris’te gerçekleşen “Barselona Süreci: Akdeniz için Birlik” devlet ve hükümet başkanları toplantısının ardından Proje’nin ilk dışişleri bakanları zirvesi, 3-4 Kasım tarihlerinde Marsilya’da yapıldı. Görüşmelere, Birlik’in Genel Sekreterlik merkezinin yeri ile Arap Ligi’nin Birlik içindeki statüsüne ilişkin tartışmalar damgasını vurdu.

Türkiye’yi temsilen Dışişleri Bakanı Ali Babacan’ın katıldığı toplantıda, Birlik merkezinin yeri konusunda, Temmuz ayındaki kurucu zirvede Fransa tarafından desteklenen Tunus’un ardından Barselona, La Valetta ve Marsilya’nın da adaylıkları telaffuz edilirken; Mısır ve Ürdün de birliğin eşitlikçi niteliğine vurgu yaparak kendi isimlerini ön plana çıkarmaya çalıştı. Avrupa Komisyonu’nun Dış İlişkilerden Sorumlu Üyesi Benita Ferrero-Waldner ise, bu konuda bir anlaşmaya varılamaması halinde, Brüksel’in birliğin geçici merkezi olabileceği önerisini ileri sürdü.      

Zirvede tartışılan bir diğer önemli konu da, Arap Ligi ülkelerinin Birlik içindeki statüsü oldu. Arap Ligi’ne üye ülkeler, Birlik toplantılarına, bakanlık seviyesinin yanı sıra elçilik ve uzmanlık da dâhil olmak üzere daha geniş bir çerçevede ve hazırlık toplantılarını da kapsayacak bir katılım talebinde bulunurken; İsrail, bu alandaki itirazlarını sürdürdü. Ancak Zirve’nin ikinci gününde, özellikle Fransa’nın yoğun girişimlerinin ardından İsrail, bu ısrarından vazgeçti ve uzlaşmaya varıldı.      

Bilindiği üzere, aralarında Türkiye’nin de yer aldığı 43 üyesi bulunan Akdeniz için Birlik (Union for the Mediterennean), 13 Temmuz’da Paris’te yapılan Zirve’de, oybirliğiyle kurulmuştu. Nicolas Sarkozy’nin Fransa Cumhurbaşkanlığı seçimlerini kazanmasından hemen sonra “Akdeniz Birliği” adıyla gündeme gelen proje, Almanya başta olmak üzere bazı AB ülkeleri arasında hoşnutsuzluk yaratmıştı.

Bu hoşnutsuzluğun temelinde, “Akdeniz Birliği” projesinin AB içinde ayrılık yaratacağı ve farklı gruplaşmalara sebep olacağı endişesi yer alıyordu. Öte yandan, projenin Türkiye’yi AB dışında bırakmak için kullanılacak bir araç olduğu söylentisi de diplomatik çevrelerde dile getirilmekteydi. AB içinde ve dışında karşılaşılan tepkiler sonrasında kabuk değiştiren proje, Barselona Süreci’ne dâhil edilerek Barselona Süreci: Akdeniz için Birlik adını almıştı. Fransa Cumhurbaşkanı Sarkozy’nin uluslararası alanda en fazla önem verdiği projelerden biri olan “Akdeniz için Birlik” projesi, AB ile Akdeniz bölgesi arasında başta yasadışı göç, çevre, içme suyu, enerji, ulaştırma ve sürdürebilir kalkınma gibi alanlarda yakın işbirliği ve dayanışma öngörüyor.