İKTİSADİ KALKINMA VAKFI
E-Bülteni
3-9 KASIM 2008

KÜRESEL MALİ KRİZE İLİŞKİN GELİŞMELER

Uluslararası mali krizin etkileri, tüm dünyayı sarmaya devam ederken; dünya liderleri de, 15 Kasım’da Washington’da düzenlenecek olan G20 zirvesine hazırlanıyor. Yaşanan finansal krizin etkilerinin ve uygulanması gereken ortak politikaların tartışılacağı Zirvede, küresel sistemi denetleyebilecek kurumlar oluşturulması gereksinimi de gündemde olacak. Bu kapsamda, Uluslararası Para Fonu’nun (IMF) yeniden düzenlenerek rolünün belirginleştirilmesi ve gelişmekte olan ülkelere bu yolla yeni politikalar hazırlanabileceği fikri dile getiriliyor. Bretton Woods sistemine benzer bir sistemin oluşturulması düşüncesinin de Zirvede ayrıntılı olarak ele alınması bekleniyor.

G20 zirvesi tartışmaları sürerken, Avrupa Komisyonu, AB üyesi ve aday ülkeler için 2008-2010 Ekonomik Öngörü Raporu hazırladı. Raporda, AB üyesi 27 ülke ile aday ülkeler yer alırken; hükümetlerin genel bütçe dengeleri, açıkları ve fazlaları, ülkelerin ekonomik büyümeleri, enflasyon oranları ve işsizlik rakamları analiz ediliyor. Rapora göre, AB'nin 2008 genel ekonomik büyümesi, yüzde 1,4 olacak ve 2009'da bu rakam daha da düşerek yüzde 0,2’ye gerileyecek. 2010'da yüzde 1,1’e yükselmesi beklenen büyümenin, özellikle Avro bölgesinde ilerleme kaydetmesi bekleniyor. AB genelinde işsizlik oranının artması öngörülürken, 6 milyon yeni iş olanağı da söz konusu olacak.

Buna ek olarak, 6 Kasım’da Avrupa Merkez Bankası (ECB) aynı ay içinde ikinci kez Avro bölgesi faiz oranlarını düşürdü. Başkan Jean-Claude Trichet, faiz oranlarını 2009 yılında fiyat istikrarı sağlanıncaya kadar düşürme eğiliminde olacaklarını açıklarken; bankacılık sektörünün de güven ortamını yeniden oluşturma konusunda üzerine düşeni yapmasını beklediklerini ekledi. Ekonomide yaşanan durgunluğa da dikkat çeken Trichet, Eylül ortalarından beri derinleşen finansal krizin etkilerinin reel ekonomide gözlemlendiğini, ekonomik verilerin de bunu yansıttığını sözlerine ekledi. Başkan, 15 Kasım’daki zirveden daha çok şeffaflık, uluslararası finansal sistemin sağlamlaştırılması ve makroekonomik politikalarda denge konularında somut adımlar beklediklerini vurguladı.

Öte yandan, G20 zirvesine hazırlanan Avrupa liderleri de, gayrı resmi temaslarını hızlandırarak sürdürdü. 3 Kasım’da Avro Grubu Maliye Bakanları, Brüksel’de toplandı. Toplantının amacı, hala görüş ayrılıkları içinde olan liderleri ortak bir paydada birleştirmek ve kötümser görünen ekonomik tabloya karşı ortak politikalar belirlemekti. Toplantıda, Komisyon’un hazırladığı ekonomik öngörü verilerini değerlendiren Avro Grup Başkanı ve Lüksemburg Başbakanı Jean-Claude Juncker, durumun farkında olup gerekleri önlemleri almanın önemi üzerinde durdu. Uzun dönemli genel bir plan yerine, kısa vadeli net hedeflerin de bazı noktalarda işe yarayabileceğini dile getiren Juncker, sadece bankaları değil reel ekonomiyi de fonlamanın önemine değindi.

Aynı amaçla, AB liderleri, 7 Kasım’da, dönem Başkanı Fransa’nın çağrısıyla, gayrı resmi olarak toplandı. Toplantı sonrasında yapılan açıklamalarda liderler, Birlik olarak ortak adım atma kararına vardıklarını açıkladılar. AB, oluşturulacak olan yeni uluslararası sistemde, tüm mali kurumların düzenleme ve gözetime tabi olmasını istiyor. Yeni sistemin hesap verebilirlik ve şeffaflık ilkeleri üzerine inşa edilmesini talep eden AB, IMF'ye merkezi bir rol verilmesi gerektiğini savunuyor.