İKTİSADİ KALKINMA VAKFI
E-Bülteni
8-14 EYLÜL 2008

AB – UKRAYNA ZİRVESİ PARİS’TE GERÇEKLEŞTİRİLDİ

Avrupa Birliği ile Ukrayna arasındaki ilişkilerin ayrıntılı bir şekilde ele alındığı AB-Ukrayna Zirvesi, 9 Eylül’de Fransa’nın başkenti Paris’te gerçekleştirildi. Zirvede, Birliği temsilen AB Dönem Başkanı Fransa’nın Cumhurbaşkanı Nicolas Sarkozy, Avrupa Komisyonu Başkanı Jose Manuel Barroso, Avrupa Komisyonu’nun Dış İlişkiler ve Avrupa Komşuluk Politikası’ndan Sorumlu Üyesi Benita Ferrero-Waldner, Dış Ticaretten Sorumlu Üyesi Peter Mandelson ve Ortak Dış Politika ve Güvenlik Politikası’ndan Sorumlu Yüksek Temsilcisi Javier Solana yer alırken; Ukrayna’yı Cumhurbaşkanı Viktor Ioutchenko temsil etti.

Zirve’nin sonunda yayımlanan ortak bildiride, bir Avrupa ülkesi olarak Ukrayna’nın AB ülkeleriyle ortak bir tarihi ve ortak değerleri paylaştığı belirtilirken; Ukrayna’nın Birliğe katılımıyla ilgili herhangi bir siyasi taahhütte bulunulmaktan kaçınıldı. 2009 yılında imzalanması öngörülen bir “ortaklık anlaşması” ile AB’nin Ukrayna ile ilişkilerini derinleştirmeye hazır olduğu vurgulanırken; hâlihazırda yürürlükte olan İşbirliği ve Ortaklık Anlaşması’nın yerine geçecek bir ortaklık anlaşmasının AB-Ukrayna ilişkilerinin önünü açacağına değinildi.  Bildiride, ayrıca, Ukrayna’nın Avrupa hedefinin AB tarafından memnuniyetle karşılandığı ve Ukrayna’nın Birlik ile siyasi, ekonomik ve yasal alanlarda sağlayacağı yakınsamanın ikili ilişkilerde daha fazla ilerleme kaydedilmesine katkıda bulunacağı ifade edildi.

Zirve’nin ardından düzenlenen basın toplantısında bir açıklama yapan Fransa Cumhurbaşkanı Nicholas Sarkozy, Paris Zirvesi’nde Ukrayna’ya AB kapısının kapatılmadığını; aksine, Zirve’nin gelecekte kurulacak ikili ilişkiler için yeni kapılar açtığını belirtti.  Sarkozy, ayıca, Birliğin 27 üyesi arasındaki farklılıklar nedeniyle, üzerinde uzlaşılan Zirve Bildirisi’nin Ukrayna açısından çok olumlu olduğunun altını çizerken; Cumhurbaşkanı Viktor Ioutchenko ise, tarihi bir Zirve olarak tanımladığı Paris Zirvesi’nden çıkan sonuçtan memnuniyet duyduğunu kaydetti.

Nicholas Sarkozy ve  Viktor Ioutchenko, yaptıkları ortak basın açıklamasında ise, Ukrayna ile AB arasında bir ortaklık anlaşması imzalanmasına ilişkin 2007 yılında başlatılan müzakerelerin 2009 yılı içerinde sonuçlandırılmasını beklediklerini açıkladı. Ekonomik ve sektörel işbirliğinin yanı sıra siyasi işbirliği ile adalet, özgürlük ve güvenlik konularına ilişkin müzakerelerin sonuçlandırılmak üzere olduğu belirtilirken; yeni anlaşmanın önemli bir bölümünü oluşturacak olan ve Ukrayna’nın Dünya Ticaret Örgütü’ne (DTÖ) üyeliğinin ardından Şubat 2008’de başlatılan serbest ticaret alanına yönelik müzakerelerin ise yapıcı bir ortamda hızla ilerlediği aktarıldı.

Zirve’de görüşülen bir diğer konu ise, Avrupa’ya kısa dönemli gitmek isteyen Ukrayna vatandaşlarına uygulanmakta olan vize zorunluluğunun kaldırılmasına yönelik bir diyaloğun başlatılmasıydı. Sarkozy, konu ile ilgili açıklamasında, bunun zorlu bir hedef olduğunu ve tamamlanmasının zaman alacağını; ancak Ukrayna ile işbirliği içerisinde çalışmaya hazır olduklarını belirtti. 2008 yılı sona ermeden başlatılması planlanan görüşmelerde, geri kabul dâhil olmak üzere yasadışı göç ile iç ve dış güvenlik konularının ele alınacağı belirtildi.

Bunun yanı sıra, Komşuluk Politikasına ilişkin olarak, AB ve Ukrayna arasında bölgesel ve uluslararası konulardaki artan işbirliğinin ve Ukrayna’nın AB kriz yönetimi operasyonlarına katılımının memnuniyetle karşılandığı belirtilirken; iki tarafın askeri ve teknik işbirliğinde bulunmasına da dikkat çekildi.

Enerji güvenliği konusunda, hem AB hem de Ukrayna’nın ihtiyaçlarının birbiriyle bağlantılı olduğu vurgulanırken, 1 Aralık 2005’te AB ve Ukrayna arasında imzalanan enerji işbirliğine ilişkin anlaşmanın uygulanmasında kaydedilen ilerlemenin altı çizildi. Bunun yanı sıra, Ukrayna’nın AB enerji sistemine dahil edilmesine yönelik adımlar ve AB ile güneydoğu Avrupa ülkeleri arasında 25 Ekim 2005’te imzalanan ve 1 Temmuz 2006’da yürürlüğe giren ‘Enerji Topluluğunu kuran Antlaşma’ya katılımına ilişkin müzakerelerin yakın zamanda başlatılacak olması memnuniyetle karşılandı. İklim değişikliği ile mücadele alanında AB ile Ukrayna arasındaki mevcut işbirliğinin sürdürülmesi ve 2012 yılı sonrası dönem için dünya çapında kapsamlı bir anlaşmaya varılabilmesi için 2009 yılına kadar müzakerelerin sonuçlandırılması gereği vurgulandı. Ticaret alanında ise, başta piyasalar ve mali hizmetlere yönelik düzenlemeler olmak üzere, Ukrayna’daki yatırım ortamının iyileştirilmesi gerektiği belirtildi.

Zirve’de ayrıca, Rusya-Gürcistan arasındaki çatışmaya ilişkin ayrı bir ortak bildiri yayımlandı.  Bildiride, yaşanan şiddet olayları ve Rusya’nın orantısız güç kullanımına ilişkin ciddi endişeler taşındığını belirtilirken; soruna, bağımsızlık, egemenlik ve toprak bütünlüğü ilkelerine saygı gösteren barışçı ve uzun süreli bir çözüm bulunması çağrısında bulunuldu. Bildiride, ayrıca, Avrupa’daki her ülkenin kendi dış politikasını özgürce belirleme ve uluslararası hukuk ve iyi komşuluk ilişkileri çerçevesinde ittifak oluşturma hakkının bulunduğu vurgulandı.  Bunun yanı sıra, AB ve Ukrayna, söz konusu krizin tüm bölgeyi etkileme ihtimaline karşı, bölgesel işbirliğini güçlendirmede etkin bir rol üstlenme hususunda ortak iradeye sahip olduklarını kaydetti.