İKTİSADİ KALKINMA VAKFI
E-Bülteni
15-21 EYLÜL 2008

AB GENEL İŞLER VE DIŞ İLİŞKİLER KONSEYİ TOPLANTISI BRÜKSEL’DE GERÇEKLEŞTİRİLDİ

Avrupa Birliği Genel İşler ve Dış İlişkiler Konseyi (GAERC) toplantısı 15 Eylül 2008 tarihinde Brüksel’de gerçekleştirildi. AB Dönem Başkanı Fransa’nın Dışişleri Bakanı Bernard Kouchner'in başkanlığında gerçekleştirilen toplantıya, AB üye ülke Dışişleri Bakanlarının yanı sıra, Avrupa Komisyonu’nun Kalkınma ve İnsani Yardımdan Sorumlu Üyesi Louis Michel ile Ortak Savunma ve Dış Politika AB Yüksek Temsilcisi Javier Solana katıldı. Toplantıda başta 15–16 Ekim 2008 tarihlerinde üye ülke Devlet ve Hükümet Başkanlarının katılımıyla Brüksel’de gerçekleştirilecek AB Konseyi Zirvesi’nin programı olmak üzere, dış ilişkiler, sosyal politika, tarım, ulaştırma vb. alanlarda görüş alışverişinde bulunuldu. Toplantıda ele alınan başlıca konular ise şöyle:

Gürcistan krizi: Konsey üyelerinin 12 Ağustos’ta imzalanan Ateşkes Anlaşması’na ilişkin 8 Eylül’de Moskova ve Tiflis’te kararlaştırılan uygulama planına bağlılıkları bir kez daha dile getirildi. Bu kapsamda, 8 Eylül anlaşması uyarınca, 1 Ekim’de Gürcistan’a 200 kişiden oluşan (60’ı Fransız olmak kaydıyla) bir sivil gözlemci gurubu gönderilmesi kararlaştırıldı. Aynı zamanda Komisyon’a, zarar gören Gürcistan ekonomisinin güçlendirilmesi ve yerinden edilmiş kişilerin geri dönüşüne destek verilmesi amacıyla Ekim ayında bir bağışçılar konferansı düzenlemesi görevi verildi. Komisyon’un 2008–2010 dönemi için Gürcistan’a 500 milyon Avro yardım yapabileceği de toplantıda ifade edildi. Son olarak Pierre Morel, Gürcistan’daki krize ilişkin AB özel temsilcisi olarak atandı.
AB Zirvesi taslak programı: 15–16 Ekim 2008 tarihlerinde üye ülke Devlet ve Hükümet Başkanlarının katılımıyla Brüksel’de gerçekleştirilecek AB Konseyi Zirvesi’ne ilişkin taslak program, AB üye ülke Dışişleri Bakanlarına sunuldu. Taslak program; Lizbon Antlaşması, göç ve iltica, son ekonomik durum, enerji, çevre ve Gürcistan konularını içeriyor. Taslak programa, 13 Ekim 2008 tarihinde Zirve öncesinde Lüksemburg’da bir araya gelecek olan AB üye ülke Dışişleri Bakanlarının son halini vermesi bekleniyor.


Dış ilişkiler: AB üye ülke Dışişleri Bakanları toplantıda, Eski Yugoslavya Hakkındaki Ceza Mahkemesi, Somali ve Moritanya’daki durum gibi konuları ele aldı. Stratejik toplantıda ayrıca, kriz ile ilgili olarak; Afrika Birliği ile işbirliği halinde Çad ve Orta Afrika Cumhuriyeti'ne gönderilen AB askeri gücüne Hırvatistan’ın katılımı onaylandı. Sivil ve askeri alanlarda AB ve Kanada arasında işbirliğini öngören taslak çalışma programı kabul edildi. Zimbabwe’de bir milli birlik hükümeti kurulması memnuniyetle karşılandı ve ülkede demokrasi ve hukukun üstünlüğünün yeniden tesis edilmesi amacıyla AB’nin ekonomik destek vermeye hazır olduğu ifade edildi. Somali kıyılarında yaşanan korsan saldırıların önüne geçmek amacıyla Avrupa Güvenlik ve Savunma Politikası kapsamında bir deniz gücü oluşturulabileceği belirtildi. Bu kapsamda oluşturulacak birim, bölgede gözetleme ve refakat etme gibi çeşitli görevler üstlenecek. Toplantıda ayrıca, Belarus’ta yapılan parlamento seçimleri ışığında bu ülkedeki durumun izleneceği ve gerekli koşulların oluşması halinde bu ülkeye uygulanan yaptırımların gözden geçirilebileceği dile getirildi.
AB-Sırbistan ticaret ilişkileri: Nisan ayında Sırbistan ile AB arasında imzalanan İstikrar ve Ortaklık Anlaşması, Sırbistan ile ekonomik ve ticari ilişkilerin kolaylaştırılmasını öngören bir geçici anlaşma da içeriyordu. Ancak, söz konusu anlaşma, Sırbistan’ın Lahey’deki Birleşmiş Milletler (BM) Eski Yugoslavya için Uluslararası Ceza Mahkemesi ile tam işbirliği yaptığına hükmedilene dek ertelenmişti. Radovan Karadziç’in Temmuz ayında yakalanarak Lahey’deki mahkemeye teslim edilmesini takiben Komisyon ve AB üye devletlerinin çoğu, söz konusu anlaşmanın yürürlüğe girmesi için gerekli koşulların yerine getirildiğine dair fikir birliğine varmıştı. Ancak, bu girişim Hollanda tarafından engellendi. Hollanda, anlaşmanın yürürlüğe girebilmesi için Ratko Mladiç ve Goran Hadziç’in de yakalanarak Lahey’e teslim edilmesi gerektiğini savunuyor.


Sosyal politika: Toplantıda, geçici istihdama ilişkin bir yönergeye ilişkin ortak pozisyon kabul edildi. İkinci okuma için Avrupa Parlamentosu’na gönderilecek olan yönergenin, bu ikinci okumanın ardından onaylanması bekleniyor. Söz konusu taslak yönerge, geçici istihdam koşullarının iyileştirilmesini ve geçici süre ile çalışanlara yönelik ayrımcı davranışlar ile etkin mücadeleyi amaçlıyor. Yönerge ayrıca, daha fazla iş imkanının yaratılması amacıyla geçici istihdam için yasal bir çerçevenin çizilmesini hedefliyor. Sosyal politika alanında ayrıca, 2003/88 sayılı çalışma saatlerine ilişkin Konsey Yönergesini tadil eden yönergeye yönelik ortak pozisyon kabul edildi. Söz konusu yönergenin de Avrupa Parlamentosu’ndaki ikinci okumanın ardından kabul edilmesi bekleniyor.
Tarım: Toplantıda ayrıca, bitki koruma ürünlerinin piyasaya sürülmesine ilişkin taslak yönergeye ilişkin ortak pozisyon kabul edildi. Söz konusu taslak yönerge, insan sağlığı ve çevrenin korunması amacıyla, tarımda kullanılan zirai ilaçlara ilişkin izin usullerini güncellemeyi ve zirai ilaç piyasası işleyişini daha etkin kontrol etmeyi hedefliyor. Taslak yönerge, bu alanda yürürlükte olan yönergeleri tamamen revize etmeyi amaçlıyor.

Konsey’de ayrıca Bulgaristan ve Romanya’nın yargı reformu ve yolsuzlukla mücadele alanlarında kaydettiği ilerleme ele alındı. Konsey tarafından yayımlanan sonuç bildirgesinde, Avrupa Komisyonu’nun 23 Temmuz 2008 tarihinde Bulgaristan ve Romanya’ya yönelik yayımladığı raporlar temel alınarak, söz konusu raporlarda dile getirilen eleştirilere bütünüyle katılındığı belirtildi. Bildirgede, Bulgaristan ve Romanya’ya, yolsuzluk ve organize suçla mücadelede somut sonuçlar elde edilmesi için gerekli tüm tedbirleri gecikmeksizin hayata geçirmeleri yönünde çağrıda bulunuldu. Aynı zamanda, AB politikalarının düzgün işleyişinin temin edilmesi gerektiği ve ülke vatandaşlarının AB üyeliğinin sunduğu fayda ve fırsatlara erişiminin sağlanması için her üye devletin gerekli kaynaklara sahip, bağımsız ve etkili bir idari sistem ile yargı sistemine ihtiyaç duyduğu belirtildi.

Hatırlanacağı gibi, 23 Temmuz tarihli Avrupa Komisyonu raporlarında, Bulgaristan’a yönelik Topluluk fonlarının askıya alınması kararı onaylanmış, Romanya’ya ise ciddi uyarılarda bulunulmuştu. Söz konusu raporlar, Bulgaristan ve Romanya’nın 1 Ocak 2007’de Birliğe katılımının ardından oluşturulan “İşbirliği ve Doğrulama” mekanizması kapsamında yayımlanmıştı. Bu mekanizma ile yolsuzluk ve organize suçla mücadelede Bulgaristan ve Romanya tarafından kaydedilen ilerlemenin izlenerek, süregelen eksikliklerin giderilmesine destek olunması amaçlanıyor.