İKTİSADİ KALKINMA VAKFI
E-Bülteni
11-18 ARALIK 2006

AB GENEL İŞLER KONSEYİ’NİN ARDINDAN AB ZİRVESİ BRÜKSEL’DE GERÇEKLEŞTİRİLDİ

11 Aralık’ta gerçekleşen AB Genel İşler Konseyi’nde bir araya gelen AB üye ülkelerinin Dışişleri Bakanları uzun süren tartışmaların ardından Türkiye konusunda uzlaşmaya vardı. AB Dışişleri Bakanları, 8 başlıkta müzakerelerin askıya alınmasını öneren 29 Kasım tarihli Komisyon Tavsiyesini kabul etti. Bu çerçevede, Komisyon Türkiye’nin Ek Protokol’e ilişkin taahhütlerini yerine getirdiğini doğrulayana kadar, Türkiye’nin G. Kıbrıs’a yönelik kısıtlamalarını ilgilendiren politika alanlarını kapsayan 8 başlığın açılmayacağı ve geçici olarak kapatılmayacağı kararlaştırıldı. Böylelikle, Malların Serbest Dolaşımı, Yerleşim Hakkı ve Hizmet Sunma Serbestisi, Mali Hizmetler, Tarım ve Kırsal Kalkınma, Balıkçılık, Ulaştırma Politikası, Gümrük Birliği, Dış İlişkiler başlıklarında müzakereler açılmayacak. Öte yandan, Konsey, müzakere sürecinin devam edeceğini ve teknik hazırlıkların tamamlandığı başlıkların hemen açılacağını vurguladı. Türkiye’ye liman ve havaalanlarını açması için kesin bir tarih verilmemekle birlikte, Ek Protokol’ün tam olarak uygulanmasına ilişkin gelişmelerin Komisyon’un 2007, 2008 ve 2009 yıllık ilerleme raporlarında yakından izleneceğinin altı çizildi. Bununla birlikte, KKTC’ye yönelik izolasyonların hafifletilmesine ilişkin doğrudan ticaret konusunun 22 Ocak tarihli Dışişleri Bakanları toplantısında ele alınması kararlaştırıldı. Ayrıca, Finlandiya Dönem Başkanlığı Kıbrıs sorununa ilişkin bir deklarasyon yayımlayarak, Birleşmiş Milletler nezdinde çözüm çabalarının sürdürülmesi gerektiğini vurguladı. 

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan yaptığı açıklamada, katılım müzakerelerinin kısmen dondurulmasının haksızlık olduğunu belirterek, Türkiye’nin Kıbrıs politikasında değişikliğe gidilmeyeceğini belirtti. Kıbrıs’a ilişkin kapsamlı çözüm çabalarının BM zemininde olması gerektiğine dikkat çeken Başbakan, bununla birlikte reformların aynı kararlılıkla sürdürüleceğini belirtti.

14-15 Aralık’ta Brüksel’de AB Hükümet ve Devlet Başkanlarının katılımıyla gerçekleşen Liderler Zirvesi’nde, Türkiye ile müzakereler toplantının gündemine girmedi. Genel İşler Konseyi’nin önerisinin aynı şekilde kabul edildiği Zirve’de, AB Komisyonu Başkanı Jose Manuel Barroso, bu kararı desteklediklerini belirtti. Barroso, sürecin devam ettiğini, ancak bazı başlıkların açılması ve tümünün kapatılması için Türkiye’nin yükümlülüklerini yerine getirmesi gerektiğini hatırlattı.

Zirve’nin ilk gününde Adalet, İçişleri ve Göç konuları ile AB Anayasası ve genişleme tartışıldı. AB Dönem Başkanı Finlandiya’nın Başbakanı Matti Vanhanen, düzenlediği basın toplantısında, adalet ve içişleri dosyaları kapsamında AB’nin göç politikasının ele alındığını ve daha etkili bir politika belirlenmesinin kararlaştırıldığını kaydetti. Vanhanen, genişlemeye ilişkin, bu konunun, AB için siyasi ve ekonomik öneminin bilincinde olunduğunu, aday ülkelerin mevcut kriterleri yerine getirmesi gerektiğini, bununla birlikte yeni kriterler olmayacağını belirtti. Basın toplantısına katılan AB Komisyonu Başkanı Barroso, Dönem Başkanlığını 1 Ocak’ta devralacak Almanya’dan özellikle Anayasa sorununa çözüm bulunması ve ortak enerji politikasının geliştirilmesi ve güçlendirilmesine ilişkin ilerleme kaydedilmesini beklediklerini vurguladı. Komisyon’un Dış İlişkilerden sorumlu üyesi Benita Ferrero Waldner Genel İşler Konseyi’nde kabul edilen Türkiye kararının Zirve’de onaylanacağını kaydetti. Avrupa Parlamentosu Başkanı Josep Borrell ise, düzenlediği son basın toplantısında, AB’nin KKTC’ye yönelik taahhütlerinin 2007 yılında yerine getirilmesi gerektiğine değindi.

Aralık 2006 AB Zirve Sonuç Bildirgesi’nin geniş özeti 18-22 Aralık tarihli e-bülten’de yayımlanacaktır. 11 Aralık 2006 tarihinde AB Genel İşler Konseyi tarafından kabul edilen ve Zirve sonuçlarına aynen aktarılan Türkiye kısmının çevirisi aşağıda yer almaktadır:

“Konsey, 8 Kasım 2006 tarihli Komisyon raporunu dikkate almakta ve raporda yer alan tespitleri ve önerileri memnuniyetle karşılamaktadır.

Konsey, Türkiye’nin reform sürecinde devam eden ilerlemeyi memnuniyetle karşılamakta, ancak 2006 yılında reformların hızının yavaşlamasından üzüntü duymaktadır. Türkiye’nin reform sürecinin yoğunlaştırılması yönünde kararlı çaba sarf etmesi ve bunu kararlılıkla uygulaması, sürecin geriye dönülmezliği ve sürdürülebilirliğinin sağlanması için şarttır. Müzakerelere yönelik olarak, esasa ilişkin ve teknik hazırlıklarda iyi ilerleme kaydedilmiştir. Konsey, Müzakere Çerçevesi’ne uygun olarak, katılım müzakerelerindeki ilerlemenin Türkiye’nin katılıma yönelik hazırlıklarında kaydettiği ilerleme doğrultusunda devam ettiğini hatırlatmaktadır. Bu çerçevede, Konsey, ifade özgürlüğü, din özgürlüğü, kadın hakları, azınlık hakları, sendikal haklar ve ordu üzerindeki sivil kontrolün güçlendirilmesi için daha etkili çaba sarf edilmesi gerektiğini not etmektedir. Müzakere Çerçevesi’ne uygun olarak, Türkiye’nin ayrıca iyi komşuluk ilişkilerine ve uyuşmazlıkların, gerektiği takdirde Uluslararası Adalet Divanı’na götürmek dahil olmak üzere, Birleşmiş Milletler Şartı ile uyumlu bir şekilde barışçı yollardan çözümüne bağlı kalması gerekmektedir.

Konsey, Avrupa Topluluğu ve Üye Devletlerinin 21 Eylül 2005 tarihli deklarasyonunu hatırlatmakta ve Türkiye’nin Ortaklık Anlaşması Ek Protokolü’nü ayrım gözetmeksizin uygulaması yükümlülüğünü yerine getirmediğini not etmektedir.

Konsey, 29 Kasım tarihli Komisyon tavsiyesini memnuniyetle karşılamaktadır. Bu çerçevede, Konsey, Türkiye’nin Ek Protokol’e ilişkin taahhütlerini yerine getirdiği Komisyon tarafından doğrulana kadar, Üye Devletlerin Hükümetlerarası Konferans’ta Türkiye’nin Kıbrıs Cumhuriyeti’ne yönelik kısıtlamaları ilgilendiren politika alanlarını kapsayan başlıkların açılmasına karar vermeyeceklerini kararlaştırmaktadır.

Bu başlıklar şunlardır:  Başlık 1: Malların Serbest Dolaşımı; Başlık 3: Yerleşim Hakkı ve Hizmet Sunma Serbestisi; Başlık 9: Mali Hizmetler; Başlık 11: Tarım ve Kırsal kalkınma; Başlık 13: Balıkçılık; Başlık 14: Ulaştırma Politikası; Başlık 29: Gümrük Birliği; Başlık 30: Dış İlişkiler.

Konsey,  Türkiye’nin Ek Protokol’e ilişkin taahhütlerini yerine getirdiği Komisyon tarafından doğrulana kadar, Üye Devletlerin Hükümetlerarası Konferans’ta başlıkların geçici olarak kapatılması yönünde karar vermeyeceklerini kararlaştırmaktadır.

Konsey, 21 Eylül 2005 tarihli deklarasyonda yer alan konulara ilişkin ilerlemeleri takip edecek ve gözden geçirecektir. Konsey, Komisyon’u özellikle 2007, 2008 ve 2009 olmak üzere uygun şekilde gelecek yıllık raporlarında bu konuya yer vermeye davet etmektedir.

Konsey, şimdi tarama sürecinin devam edeceğini ve teknik hazırlıkları tamamlanan başlıkların belirlenen prosedürlere uygun olarak, Müzakere Çerçevesi doğrultusunda açılacağını vurgulamaktadır.

Konsey, bu konularda hızlı ilerleme kaydedilmesini beklemektedir.”