İKTİSADİ KALKINMA VAKFI
E-Bülteni
2-8 MAYIS 2012

İKV’DEN HAFTAYA BAKIŞ

Geçtiğimiz hafta, Avrupa genelinde seçim haftasıydı. Üye Devletlerden, Fransa’da cumhurbaşkanlığı, Almanya’da Schleswig-Holstein eyalet seçimleri, İtalya’da yerel seçimler; Yunanistan’da ise genel seçimler yapıldı. AB aday ülkesi Sırbistan, 6 Mayıs’ta genel, yerel ve cumhurbaşkanlığı seçimleri için sandık başına gitti. Türkiye’nin doğudaki komşularından Ermenistan’da genel seçimler yapıldı. Ortadoğu ülkelerinden Suriye’de ise halk 40 yıl aradan sonra ilk kez çok partili seçimlerde 250 sandalyeli Halk Meclisi temsilcilerini seçmek üzere çatışmaların gölgesinde sandık başına gitti.

6 Mayıs’ta yüzde 82 katılım oranıyla gerçekleşen cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ikinci turunda François Hollande yüzde 52’lik oy oranıyla galip gelirken, Türkiye’nin AB üyeliğine karşıtlığıyla bilinen Nicholas Sarkozy oyların yüzde 48’ini alarak Elysee Sarayı’na veda etti. Hollande’ın galibiyeti, Sarkozy’nin kaybetmesi şeklinde yorumlanırken, Sarkozy’nin cumhurbaşkanlığı döneminde gerilmiş olan Türkiye-Fransa ve Türkiye-AB ilişkilerine de rahat bir nefes aldıracağı şeklinde yorumlandı. Sarkozy döneminde Fransa’nın AB üyeliği ile doğrudan ilgili olduğu gerekçesiyle bloke ettiği beş başlıktaki vetonun kalkması gündeme gelebilecek. Bununla birlikte, Hollande’ın 2015 yaklaşırken sözde Ermeni Soykırımı’nın tanınması konusunda girişimlerde bulunması, Türkiye’de insan haklarının durumu ve hukukun üstünlüğü konusunda eleştirel davranması ve Kıbrıs konusunu gündeme getirmesi ihtimali bulunmakta.

Almanya’nın kuzeyindeki Schleswig-Holstein’da 6 Mayıs’ta gerçekleşen eyalet seçimleri 2013 federal seçimlerine giderken Şansölye Merkel’e bir uyarı niteliğinde oldu. Merkel'in partisi Hıristiyan Demokratlar (CDU) ve Özgür Demokrat Parti (FDP) koalisyonu tarafından yönetilen eyalette, CDU yüzde 30,9 oy oranı ile bu eyalette son elli yıldır en düşük oy oranını almış oldu. FDP yüzde 8,1, Sosyal Demokratlar (SDP) yüzde 30, Yeşiller ise yüzde 13,3 oy aldı. 13 Mayıs’ta Almanya’daki en büyük nüfusa sahip Kuzey Ren-Vestfalya eyaletindeki seçimler Merkel için belirleyici nitelikte olacak.

Yunanistan’da 6 Mayıs’ta gerçekleşen genel seçimlerde kemer sıkma paketlerini destekleyen iki parti muhafazakâr Yeni Demokrasi ve sosyalist PASOK oy kaybederken, kemer sıkma planlarına karşıtlığı ile bilinen radikal sol koalisyon SYRIZA destek kazandı. Kemer sıkma önlemlerini destekleyen iki partinin parlamentoda çoğunluk elde edememesi, halkın kemer sıkma paketlerine karşı bu partileri cezalandırdığı şeklinde yorumlanırken, Yunanistan’ın kurtarma planı ve Avro’nun geleceği ile ilgili endişelere yol açtı. Neo-nazi söylemiyle dikkat çeken Altın Şafak Partisi’nin beklenmeyen bir çıkışla oyların yüzde 7’sini alarak parlamentoya girmeye hak kazanması dikkat çekti. Yunanistan ve Fransa’daki seçimlerin piyasalara yansıması ise Avro’nun ABD Doları’na karşı değer kaybederek son üç ayın en düşük seviyesine gerilemesi şeklinde oldu.

Sırbistan’daki cumhurbaşkanlığı seçimlerinde ülkenin Avro-Atlantik kurumlarıyla bütünleşmesini destekleyen Boris Tadiç ve milliyetçi Tomislav Nikoliç ilk sonuçlara göre, sırasıyla oyların yüzde 26,7 ve yüzde 25,5’ini alarak 20 Mayıs’ta yapılacak ikinci tur seçimlerinde yarışmaya hak kazandılar. Sırbistan genel ve cumhurbaşkanlığı seçimleri için Kosova’daki Sırbistan vatandaşları da Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) gözlemcileri gözetiminde oy kullandılar. Avrupa Birliği ve uluslararası camianın tüm engellemelerine rağmen, Kosova’nın kuzeyindeki iki vilayette Sırbistan yerel seçimleri gerçekleşti. Belgrad yönetimi Kosova’nın kuzeyinde yerel seçimlerin yapılacağını duyurmuş, ancak AB’nin eleştirileri karşısında bu kararından vazgeçmişti. Kosova’nın kuzeyindeki yerel seçimlerin Belgrad’ın bilgisi dışında gerçekleştiği belirtiliyor. Sırbistan genel seçimlerinde, Nikoliç’in İlerici Partisi (SNS) yüzde 24,7’lik oy oranı ile birinci sırada yer alırken; iktidardaki Demokrat Parti (DS) oyların yüzde 23,2’sini alarak ikinci oldu. Slobodan Miloşeviç’in partisi olarak bilinen İvitsa Daçiç’in liderliğindeki Sırbistan Sosyalist Partisi (SPS) beklenenin üzerinde oy alarak yüzde 16,6 ile üçüncü sırada yer aldı.

Ermenistan’da 6 Mayıs’ta yüzde 62’lik katılım oranıyla gerçekleşen genel seçimlerde ise, ilk sonuçlara göre Cumhurbaşkanı Serj Sarkisyan’ın partisi Cumhuriyetçi Parti yüzde 44’lük oy oranı ile en fazla oy alan parti oldu, ana muhalefet partisi Müreffeh Ermenistan Partisi oyların ancak yüzde 30'unu toplayabildi. AGİT gözlemcileri, 6 Mayıs seçimlerinin 10 protestocunun güvenlik güçlerince öldürüldüğü 2008 seçimlerine kıyasla daha sakin bir ortamda geçtiğini ancak, yolsuzluk ve oy satın alma gibi vakaların yaşandığını belirttiler. Cumhuriyetçi Parti’nin galibiyeti, Sarkisyan’ın 2013’teki cumhurbaşkanlığı seçiminde cumhurbaşkanı olarak 3’üncü dönemini garantilediği şeklinde yorumlandı.

Geçtiğimiz haftanın bir diğer önemli gelişmesi ise, Avrupa Komisyonu Üyeleri ve birçok AB liderinin Ukrayna ana muhalefet partisi lideri ve eski Başbakanı Yulia Timoşenko’ya yapılan kötü muamele sebebiyle, Euro 2012 Futbol Şampiyonası kapsamında Ukrayna’da oynanacak maçları boykot etme kararı alması oldu. 

AB üye devletlerinden Macaristan’da Cumhurbaşkanı Pál Schmitt’in intihal iddiaları sebebiyle Nisan 2012’de istifa etmesinin ardından, iktidar partisi Fidezs mensubu ve Avrupa Parlamentosu’nda görev yapmakta olan János Áder cumhurbaşkanı seçildi.

AB’nin istatistik kurumu Eurostat, AB’nin Mart 2012’de parasal birliğin kurulmasından bu yana en yüksek işsizlik değerleriyle karşı karşıya olduğu açıklamasında bulundu. AB-27’de işsizlerin sayısı 24,7 Milyon’a çıkarken, Avro Alanı’ndaki işsizlerin sayısı da 17,3 Milyon oldu. Krizden çıkmaya çalışan İspanya yüzde 24,1; Yunanistan ise yüzde 21,7’lik işsizlik oranıyla işsizliğin en fazla olduğu ülkeler oldu.

 Tüm okuyucularımıza iyi bir hafta diliyoruz.