İKTİSADİ KALKINMA VAKFI
E-Bülteni
16-22 ŞUBAT 2014

UKRAYNA’DA SİYASİ DEPREM

82 kişinin ölümüne yol açan ve 3 aydır devam eden gösteri ve çatışmalar sonrasında, Ukrayna Cumhurbaşkanı Yanukoviç görevinden azledildi. 22 Şubat 2014’te yapılan oturumda, Ukrayna Parlamentosu 2/3’ün üzerinde bir çoğunluk ile Cumhurbaşkanı Yanukoviç’i görevden azletti. Parlamento ceza kanununda değişiklik yaparak, eski Başbakan Yulya Timoşenko’nun da hapisten salıverilmesi kararını aldı. Ukrayna Demokratik İttifakı lideri Vitali Klychko amaçlarının Ukrayna’yı modern bir Avrupa devleti yapmak olduğunu söyledi.

Ukrayna’nın nüfusun çoğunluğunun Rusça konuştuğu Doğu bölgeleri ise Cumhurbaşkanı Yanukoviç’e bağlılıklarını ilan ederek, bölgelerini yerel idarelerin yöneteceğini açıkladı.

21 Şubat tarihinde 3 AB dışişleri bakanının arabuluculuğu ile Cumhurbaşkanı ve muhalefet arasında bir barış anlaşması imzalanmıştı. Anlaşma erken seçim ve Cumhurbaşkanının yetkilerini kısıtlayan 2004 anayasasına dönülmesini içeriyor. Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin 25 Mayıs’ta yapılması planlanıyor.

Özgürlüğüne kavuşan Timoşenko Maidan Meydanı’nda göstericilere seslenirken, Kiev’i terk eden Yanokoviç olayları bir darbe olarak nitelendirdi ve 1930’larda Nazi’lerin iktidara gelmesine benzetti.

46 milyon nüfusa sahip olan ve özellikle Rusya’dan Avrupa’ya doğal gaz ihracatında transit ülke konumunda bulunan Ukrayna’nın bölünmesi endişeleri karşısında  AB Dış işleri ve güvenlik politikası yüksek temsilcisi Catherine Ashton bir bildiri yayımladı ve AB’nin Ukrayna’da herkesin ülkenin birliği, egemenliği, bağımsızlığı ve toprak bütünlüğünü koruyacak şekilde sorumlu davranmasını beklediğini kaydetti.

AB Ukrayna’ya Yaptırım Uygulama Kararı aldı

AB Dışişleri Bakanları 20 Şubat’taki toplantılarında, Ukrayna’da şiddetten sorumlu olan ve orantısız güç kullananlara karşı yaptırım uygulama kararı aldı. Yaptırıma yönelik önlemler arasında banka hesapları ve varlıkların dondurulması, şiddet ve insan hakları ihlallerinin sorumluları için vize yasağı, halka karşı kullanılabilecek teçhizat ile ilgili ihracat izinlerinin askıya alınması geliyor.

AB Dışişleri Bakanları toplantısının sonuçlarında, Ukrayna’daki giderek kötüleşen durum ile ilgili duyulan endişe ifade edildi ve şiddetin durdurulması, insan hakları ve temel özgürlüklere saygı gösterilmesi ve insan hakları ihlallerinin hızla araştırılması çağrısında bulunuldu. Hükümete, azami derecede temkinli davranılması ve muhalefete de şiddet ve radikal eylemlere tevessül edenlere karşı mesafeli bir tutum almaları telkin edildi.

Bakanlar ayrıca, Ukrayna’daki siyasi krize kalıcı bir çözüm bulunmasının anayasal reforma, yeni bir kapsayıcı hükümetin kurulmasına ve demokratik seçimlerin yapılabilmesi için uygun koşulların hazırlanmasına bağlı olduğunu belirtti. AB’nin reform sürecinde Ukrayna’ya destek vermeye hazır olduğu; siyasi ortaklık ve ekonomik entegrasyon önerilerinin hala geçerli olduğu; ortaklık anlaşmasının AB-Ukrayna işbirliğindeki son nokta olmayacağı; AB’nin AB ve Ukrayna arasında insani temasları artırmaya bağlı olduğu ve bu amaçla vize kolaylaştırma anlaşmasının sunduğu olanakların kullanılması gerektiği hatırlatıldı.

AB Dışişleri ve Güvenlik Politikası Yüksek temsilcisi Catherine Ashton yaptığı açıklamada, “durumun yatıştırılması ve siyasi bir çözüm bulunması için tüm taraflara içerici ve anlamlı bir diyaloğa girmeleri çağrısında bulunuyoruz. Bu diyaloğun başlatılmasında esas sorumluluk Cumhurbaşkanı Yanukoviç’tedir” dedi.

Bu arada, Rusya ile diplomatik diyaloğun devam ettiği, ABD ile atılan adımların koordine edildiği de bildirildi. Toplantıdan önce, Almanya, Polonya ve Fransa Dışişleri Bakanları hükümet karşıtı gösterilerin sürdüğü Ukrayna’nın başkenti Kiev’de, Devlet Başkanı Viktor Yanukoviç ve muhalefet liderleriyle görüştü. Kiev’de bulunan Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Grigoriy Karasin ise AB yetkililerinin Ukrayna’dan talepte bulunmalarının uygun olmayacağı uyarısında bulundu. Ülkedeki protestolar geçen Kasım'da Cumhurbaşkanı Yanukoviç’in AB'yle imzalanması planlanan ortaklık anlaşmasını askıya alıp, Rusya'yla daha yakın ilişkileri tercih etmesinden sonra başlamıştı.