İKTİSADİ KALKINMA VAKFI
E-Bülteni
İKTİSADİ KALKINMA VAKFI
E-Bülteni
11-17 NİSAN 2012

İRAN İLE P5+1 ÜLKELERİ ARASINDA GERÇEKLEŞTİRİLEN İSTANBUL GÖRÜŞMELERİNDE MÜZAKERELERE DEVAM KARARI ALINDI

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin beş daimi üyesi ABD, Rusya, İngiltere, Fransa, Çin ve Almanya’dan oluşan P5+1 ülkeleri ile İran, Tahran’ın nükleer politikasını tartışmak üzere 14 Nisan 2012 tarihinde İstanbul’da bir araya geldi.

Lütfü Kırdar Kongre Merkezi’nde yapılan ve yaklaşık 10 saat süren görüşmeler neticesinde taraflar arasında varılan mutabakata göre, İran, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi (NPT) anlaşmasının getirdiği yükümlülüklere uymayı kabul etti. Buna karşın P5+1 ülkeleri de İran’ın barışçıl amaçlarla nükleer programını sürdürme hakkına saygı göstereceklerini beyan etti. Görüşmeler sonrasında nükleer müzakerelerin bir sonraki turunun 23 Mayıs 2012 tarihinde Irak’ın başkenti Bağdat’ta yapılacağı da karara bağlandı.

Görüşmelerde somut bir karara varılamazken müzakerelere en kısa zamanda yeniden başlanılması konusunda görüş birliğine varıldı. ABD’nin İran ile ikili görüşme yapma teklifi ise İranlı yetkililer tarafından reddedildi.

AB Dışişleri Yüksek Temsilcisi Catherine Ashton, 10 saat süren zirvenin ardından müzakerelerin ‘yapıcı ve yararlı’ geçtiğini söyledi. Ashton, İran’ın Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Anlaşması’nın yükümlülüklerini yerine getirmesi gerektiğini, ancak İran’ın nükleer enerjiyi barışçıl yollarda kullanma hakkına saygı duyulacağını belirtti. İran Nükleer Başmüzakerecisi Said Celili de işbirliğine dayalı yaklaşım ile başarılı bir görüşme yapıldığına dair inancını dile getirirken ileriye doğru bir adım atıldığını da sözlerine ekledi.  İranlılar ile konuşurken baskı ve tehdit dilinin işlemeyeceğini belirten Celili,  14 Nisan görüşmelerinde P5+1 ülkelerinin müzakere konusundaki isteklerinin İran tarafından olumlu bir şekilde dikkate alındığını kaydetti.

P5+1 ülkeleri ile Tahran arasında ileride gerçekleşecek müzakerelerde uranyum zenginleştirme konusunda sorun çıkması muhtemel görülüyor.  ABD ve Almanya’nın başını çektiği Batı ülkelerinin teklifleri arasında İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetini durdurması, zenginleştirilmiş uranyumun başka bir ülkeye gönderilmesi; karşılığında Batı’nın İran’a kontrollü bir şekilde yakıt halinde yüzde 20 oranında zenginleştirilmiş uranyum göndermesinin yer alacağı düşünülüyor.

İran ise uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin tamamen durdurulmasını kabul etmezken zenginleştirme oranının yüzde 20’den yüzde 5’e düşürülmesinin ise tartışılabileceğini dile getiriyor. Müzakerelerde güven ve karşılıklılık ilkesini sıklıkla dile getiren İran, Batı’nın sürekli taleplerde bulunduğunu, karşılığında ne vaat ettiklerini açıklamadıklarını öne sürüyor.