İKTİSADİ KALKINMA VAKFI
E-Bülteni
23-28 ŞUBAT 2014

RUSYA KIRIM’A MÜDAHALE ETTİ

Ukrayna’da Cumhurbaşkanı’nın azledilmesi ve yönetimin el değiştirmesinin ardından, bölgede yaşanan gerginlik devam ediyor. Ukrayna’ya bağlı Kırım Özerk Cumhuriyeti’nde bölgesel parlamento ve hükümet binalarının Rusya yanlısı bazı silahlı kişilerce işgal edilmesi ve Moskova’nın Ukrayna sınırı yakınında askeri egzersizler başlatması sonrasında bölgede tansiyon yükselmişti.

Kremlin'den yapılan açıklamada,"Ukrayna'da yaşanan olağanüstü durum ve Rus vatandaşlarının can güvenliklerinin tehlike altında olması sebebiyle, Rusya Federasyonu Anayasası 102. maddesi gereğince Federal Meclisi Devlet Duması'na Ukrayna'da sosyo-politik durum düzene girinceye kadar bu ülkede Rusya Federasyonu Silahlı Kuvvetleri askeri birliklerinin kullanılması talimatını veriyorum" denildi. Rusya parlamentosunun üst kanadı olan Federasyon Konseyi Rus ordusunun Ukrayna'ya bağlı Kırım Özerk Cumhuriyeti sınırlarında görev yapmasına onay verdi.1 Mart 2014 itibarıyla Rusya Kırım Özerk Cumhuriyeti’ne askeri birliklerini sevk etmeye başladı. ABD Başkanı Barack Obama, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile telefonda 90 dakika görüşerek askerleri geri çekmeye ikna etmeye çalıştı. ABD Başkanı, ülkesinin, Rusya’nın Ukrayna’nın toprak bütünlüğü ve egemenliğini ihlal etmesinden duyduğu endişeyi ifade etti. Buna karşılık, Putin Rusya’nın Ukrayna’daki Rusların haklarını korumayı amaçladığını ve Kiev yönetiminde aşırı milliyetçi unsurların olduğunu belirtti.

Rusya’nın Kırım’a asker sevkiyatına devam etmesi ve stratejik bölgelerde konuşlanan asker sayısının 15 bini geçmesi üzerine, Ukrayna seferberlik ilan etti. Başbakan Arseniy Yatsenyuk Ukrayna’ya savaş açan Rusya’nın karşılığını alacağını söyledi. Konu ile ilgili olarak BM Genel Kurulu acil olarak toplandı ve Ukrayna’nın BM Daimi Temsilcisi Rusya’ya karşı Batı’dan ve NATO’dan yardım istedi.

NATO’dan Rusya’ya Uyarı

2 Mart 2014 tarihinde toplanan NATO Kuzey Atlantik Konseyi ve NATO-Ukrayna Komisyonu Rusya’nın Kırım’a müdahalesini görüştü. Toplantı sonrasında yapılan açıklamada Rusya Federasyonu’nun Kırım’daki askeri tırmandırma harekâtı kınandı ve Rus Parlamentosu’nun silahlı kuvvetlere Ukrayna’ya girilmesi için izin vermesinin de derin bir kaygı ile karşılandığı belirtildi. Bunun uluslararası hukukun ihlali olduğu ve NATO-Rusya Konseyi ve Barış için ortaklık ilkelerine aykırı düştüğü vurgulanırken, Rusya’ya BM Şartı ve AGİT ilkeleri uyarınca Rusya’ya yükümlülüklerini yerine getirmesi ve gerginliği azaltması çağrısında bulunuldu. Tarafların ikili diyalog veya uluslararası arabuluculuk yoluyla barışçı bir çözüm üzerinde uzlaşması önerildi ve Ukrayna’nın NATO’nun değerli bir ortağı olduğu ve NATO müttefiklerinin Ukrayna’nın egemenliği, bağımsızlığı toprak bütünlüğü ve Ukrayna halkının dış müdahale olmadan kendi geleceğini belirleme hakkının desteklemeye devam edeceği bildirildi. NATO Genel Sekreteri Anders Fogh Rasmussen basın toplantısında, NATO’nun Ukrayna’nın yanında olduğu ve uluslararası hukuk ilkelerini savunmaya devam edeceğini belirtti.

Davutoğlu Ukrayna’da

Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu 28 Şubat-1 Mart 2014 tarihlerinde Ukrayna’ya bir çalışma ziyareti gerçekleştirdi. Ziyareti sırasında Dışişleri Bakanı Davutoğlu, Ukrayna Dışişleri Bakan Vekili Andriy Deşçitsa ile görüştü. Ayrıca, Ukrayna Devlet Başkan Vekili ve Parlamento Başkanı Oleksandr Turçinov ile Başbakan Arseniy Yatsenyuk tarafından kabul edildi. Dışişleri Bakanı Davutoğlu Kırım Tatar Milli Meclisi eski Başkanı ve Ukrayna Meclisi Üyesi Mustafa Abdülcemil Kırımoğlu’nu kabul etti, hükümette yer almayan çeşitli siyasi parti temsilcileriyle de biraraya geldi.

Ukraynalı mevkidaşıyla düzenlediği ortak basın toplantısında konuşan Dışişleri Bakanı Davutoğlu, Ukrayna’nın Türkiye’nin stratejik dostu ve ortağı olduğunu ifadeyle Ukrayna’nın toprak bütünlüğü ve siyasi birliğinin en temel prensip olduğunu vurguladı.

AB gündeminin üst sıralarına yerleşen Ukrayna’da derinleşen kriz ortamı nedeniyle AB Dışişleri Bakanları 3 Mart 2014 tarihinde olağanüstü toplanacak ve AB Dışişleri ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Catherine Ashton Ukrayna’ya 5 Mart tarihinde bir ziyaret gerçekleştirecek.