İKTİSADİ KALKINMA VAKFI
E-Bülteni
22-28 ŞUBAT 2012

AİHM, GÖÇMENLERİ LİBYA’YA GÖNDEREN İTALYA’YI SUÇLU BULDU

 23 Şubat 2012 tarihinde, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), İtalya’ya karşı dava açan Hirsi Jamaa ve arkadaşlarının (Hirsi Jamaa and Others v. Italy) davasında, İtalya’nın 2009 yılında bir grup göçmeni Libya’ya göndererek, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ni (AİHS) ihlal ettiğine hükmetti. Mahkeme, Sözleşme’nin 1. Maddesi gereği, ihlal iddialarının İtalyan yargısı kapsamında yer aldığına; göçmenlerin Libya’ya gönderilmesi ile bağlantılı olarak, Libya’nın, göçmenleri kendi ülkeleri olan Somali ve Eritre’ye sınırdışı etmesi ihtimali neticesinde, davalıların kötü muamele riski ile karşı karşıya bırakılması ile Sözleşme’nin 3. Maddesi’nin iki defa (insanlık dışı veya onur kırıcı muamelenin yasaklanması) ve 4. Protokol’ün 4.Maddesi’nin  (toplu sınırdışıların yasaklanması) ihlal edildiği sonucuna vardı. Aynı zamanda, 3. Madde ve 4. Maddenin ihlali ile bağlantılı olarak, göçmenlere etkili bir temyiz hakkı sunulmadığına dayanarak; Mahkeme, 13. Madde’nin de ihlal edildiği sonucuna vardı.  İtalya, dava konusu olan her göçmen için 15 bin Avro tazminat ödemeye mahkum edildi.

Bu karar AB üye ülkeleri açısından büyük önem taşıyor. Bundan böyle AB ülkeleri, Frontex (Avrupa Dış Sınırlar Ajansı) bünyesinde yürütülen operasyonlardan bağımsız olarak, sınır kontrolü ve geri gönderme politikalarını gözden geçirerek, kendi toprakları dışında kalan her birey için geri göndermeme ilkesini (non refoulment) gözetmek ve toplu sınırdışıların önüne geçmekle yükümlüler. Bu karar, üye ülkelerin AİHS’den kaynaklanan yükümlülüklerinin sınırlara bağlı olmadığını, kendi sınırları dışarısında da insan haklarını korumaları ve uygulamaları gerektiğinin altını çiziyor.

Uluslararası Af Örgütü’nün iltica uzmanı Franziska Vilmar, Mahkeme’nin aldığı kararın, açık denizlerden Avrupa'ya ulaşmaya çalışan mültecilerin haklarını korumak bakımından önemli bir yeri bulunduğunu söyledi. Af Örgütü, bu karardan sonra tüm AB ülkelerine çağrıda bulunarak korumaya ihtiyacı bulunan mültecilerin Avrupa'ya kolay ve güvenilir bir şekilde alınmasını talep etti. Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği  "karar AB üyesi ülkelerin göçmenleri geri gönderirken sorumluluklarını hatırlaması açısından bir dönüm noktasıdır"  açıklamasında bulundu.

Söz konusu davaya ile ilgili ayrıntılı bilgiye www.echr.coe.int adresinden ulaşılabilir.