İKTİSADİ KALKINMA VAKFI
E-Bülteni
İKTİSADİ KALKINMA VAKFI
E-Bülteni
3-9 OCAK 2012

AVRUPA KOMİSYONU MACARİSTAN’DA YENİ YÜRÜRLÜĞE GİREN ANAYASANIN AB ANTLAŞMALARIYLA UYUMLU OLUP OLMADIĞINI İNCELEMEYE ALDI

Macaristan’da 1 Ocak 2012 tarihinde yürürlüğe giren ve tartışma yaratan yeni Anayasa’nın ülkede Merkez Bankası, yargı ve medyanın bağımsızlığına gölge düşürülebileceği yorumları yapılıyor. Avrupa Komisyonu'ndan yapılan açıklamada Macaristan'ın yeni Anayasasının AB Antlaşmalarıyla uyuşmaması halinde bu ülkeye karşı hukuki girişimde bulunabileceği belirtildi. Avrupa Komisyonu sözcüsü, yeni Anayasa’nın Fransızca ve İngilizce tercümelerinin 2011 yılı Aralık ayı sonunda Macaristan tarafından kendilerine iletildiğini ve söz konusu yasanın AB mevzuatı ile uyumlu olup olmadığını değerlendirmekte olduklarını belirtti. Komisyon, Macaristan yetkililerine ülkede Merkez Bankası’nın bağımsızlığının korunmasının önemine işaret edildiğini ifade etti.

Geçen yıl Nisan ayında Victor Orbán başkanlığındaki Fidesz partisinin üçte iki çoğunluğu ile Parlamentoda kabul edilen yeni anayasa AB ve ABD Dışişleri Bakanı Hillary Clinton, IMF ve birçok hükümet dışı kurum tarafından eleştirilmişti. Eleştirilerde Viktor Orbán’ın Anayasa Mahkemesi’nin yetkilerini sınırlandırdığı, medyanın çoksesliliğinin tehdit altında olduğu ve adalet sisteminin bağımsızlığını yitirdiği ileri sürülmüştü.

Avrupa Komisyonu’nun Adalet, Temel Haklar ve Vatandaşlıktan Sorumlu Üyesi Viviane Reding de Macaristan’a 12 Aralık’ta gönderdiği mektupta ulusal veri koruma ve gözetim kurumunun bağımsızlığı ile hakimlerin bağımsızlığı konularına dikkat çekmişti. Geçtiğimiz Aralık ayında Avrupa Komisyonu’nun Ekonomik ve Parasal İşlerden Sorumlu Üyesi Olli Rehn de Macaristan Anayasası’nın, AB’nin İşleyişine Dair Antlaşma’da Merkez Bankaları’nın bağımsızlığına ilişkin 130’uncu maddesiyle uyumlu olup olmadığının araştırılacağını belirtmişti.

Avrupa Komisyonu sözcüsü,  Macaristan Anayasası taslak halindeyken AB mevzuatıyla uyumsuz olduğuna dair endişelerini dile getirdiklerini belirtti. Anayasa’nın kabul edilmesiyle birlikte şu anda, yeni Anayasa metinlerinin söz konusu şüpheleri ortadan kaldıracak şekilde düzenlenip düzenlenmediğinin inceleneceğini, Anayasa’nın AB mevzuatına uygun olup olmadığının değerlendirilmesinden sonra Macaristan’a karşı ihlal sürecinin başlatılması üzerinde karar verileceğini bildirdi. Bu sürecin, 11 Ocak'ta gerçekleşecek Avrupa Komisyonu toplantısının ardından başlayabileceği ifade edildi.

Macaristan geçen yıl kabul edilen tartışmalı medya yasası ile ülkede çok popüler bir radyo kanalını kapatmıştı. Bir Komisyon sözcüsü, uygulamayla medyanın bağımsızlığının ihlal edildiğine dair bir kanıt bulunduğu takdirde bu konuyla da ilgileneceklerini bildirdi.

Diğer yandan,  Macaristan, Kasım 2011 tarihinde AB ve IMF'den 20 Milyar Dolar’lık “tedbir yardımı” istemişti. IMF ve AB arasında yardıma dair gayrıresmi görüşmeler, Macaristan'ın Merkez Bankası’nı düzenleyen kanunlarını değiştirme planlarının ortaya çıkmasının ardından askıya alınmıştı.

Macaristan'ın piyasalardan borçlanmaya devam edebilmesi için yardıma ihtiyacı var. Macaristan ile IMF ve AB arasındaki görüşmeler 11 Ocak'ta Washington'da, 16-19 Ocak'ta ise Budapeşte'de devam edecek.