İKTİSADİ KALKINMA VAKFI
E-Bülteni
24-30 MAYIS 2014

AVRUPA KOMİSYONU BAŞKANLIK YARIŞI HIZ KAZANDI

22-25 Mayıs 2014 tarihlerinde gerçekleştirilen AP seçimlerinin ardından, Avrupa Komisyonu Başkanlığı yarışı devam ediyor. AP bu seçimlerle birlikte ilk kez AB’nin yürütme organı olan Avrupa Komisyonu Başkanı seçiminde söz sahibi olacak. AP’de milletvekillerinin yarısından çoğunu oluşturan 376 rakamına ulaşan aday, Avrupa Komisyonu’nun yeni başkanı olmaya hak kazanacak.

AP seçimlerinin ardından görev süreleri dolacak olan Avrupa Komisyonu Başkanı, AB Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi gibi koltuklara seçilecek kişilerin, öncelikle AB Konseyi tarafından aday gösterilmeleri; ardından AP’de çoğunluğun onayını almaları gerekiyor. Bununla birlikte, AB Konsey Başkanlığı koltuğuna atanacak kişi Parlamento’nun onayına ihtiyaç duymuyor. Komisyon Başkanlığı ve diğer üst düzey AB makamları için liderler arasında başlayan istişarelerin Haziran sonuna dek sürmesi bekleniyor.

AP seçimleri öncesinde partilerin başkan adaylarını belirlemesi ile başlayan Avrupa Komisyonu Başkanlığı seçim yarışı, seçimlerin ardından AB liderleri arasındaki pazarlıklar ile sürüyor. Halen Komisyon başkanlığını yürüten José Manuel Barroso’nun görev süresi Ekim ayı sonunda dolacak. Lizbon Antlaşması’nın ilgili hükümleri, AP seçim sonuçlarına göre AB liderlerinin Komisyon Başkanı adayını belirlemelerini gerektiriyor. Bu çerçevede, seçimler öncesinde AP’de temsil edilen siyasi parti grupları Komisyon başkan adaylarını açıklamışlar ve seçmenlerin desteğini almak için kampanya yürütmüşlerdi. Seçimlerin ardından ortaya çıkan tablo ise, AB liderlerinin parti gruplarının gösterdiği Komisyon başkan adaylarını desteklemekten uzak olduklarını ve bu adaylar dışında bir aday gösterebileceklerini ortaya koydu.

AP’de AB karşıtı partilerin temsil oranlarını artırmalarına karşın, AB yanlısı partiler hala çoğunluğu oluşturuyor. Bu nedenle, Avrupa Komisyonu Başkan adaylığı için en güçlü aday olarak AP seçimlerinde en yüksek oyu alan merkez sağ Avrupa Halk Partisi (EPP) başkan adayı olan Jean-Claude Junker gösteriliyor. Lüksemburg eski Başbakanı olan ve Avro Alanı Başkanlığını yürüten Junker ismi üzerinde, AB liderleri henüz bir uzlaşıya varabilmiş değiller. 27 Mayıs’ta AP seçim sonuçlarını değerlendirmek üzere gayri resmi bir toplantı gerçekleştiren liderler arasında Junker’in başkanlığı konusunda net bir karar alınmadı. AB Konsey Başkanı Herman Van Rompuy, “Junker dışında bir adayın da başkan olabileceğini” ima etti. Rompuy, AB liderleri ve AP’de kurulacak yeni siyasi parti grup liderleri ile görüşerek Komisyon Başkanlığı’nın belirlenmesi sürecinde uzlaşı sağlamaya çalışacak ve 26-27 Haziran tarihlerinde yapılacak zirvenin öncesinde AB liderlerine buna ilişkin olarak bir rapor sunacak.

Almanya Başbakanı Angela Merkel, mensubu olduğu partinin (EPP) seçimlerden önce aday olarak gösterdiği Junker’i seçim sonuçları açıklandıktan bir süre sonra Komisyon Başkan adayı olarak desteklediğini açıkladı.  Buna karşın, Merkel en güçlü parti olmakla birlikte, AB Konsey’inde çoğunluğu sağlamak için EPP’nin Sosyalist parti grubunun desteğine ihtiyaç duyduğuna işaret etti ve AB üst düzey makamlarından en az birinin onlara teklif edilmesi gerektiğini söyledi. İngiltere Başbakanı David Cameron ise parti gruplarının ortak adaylarının tümüne ve dolayısıyla Junker’in Komisyon başkan adaylığına karşı çıkıyor. Ayrıca, İsveç, Macaristan ve bazı Baltık ülkeleri de Junker’in adaylığını desteklemiyor.

Öte yandan 27 Mayıs’ta AB liderlerinin gayri resmi toplantısı öncesinde bir araya gelen AP’de grubu bulunan parti liderleri, seçimlerde en yüksek oyu alması nedeniyle EPP başkan adayı Jean-Claude Junker’in AB liderleri tarafından Komisyon başkanı adayı olarak gösterilmesine destek vereceklerini açıkladılar.Hâlihazırda AP Başkanlığı görevini yürüten olan Martin Schulz, Junker üzerinde uzlaşılamaması halinde kendisinin Komisyon Başkan adayı olarak gösterilmesi gerektiğini kaydetti.

AB liderlerinin toplantısının ardından bir açıklama yapan Sosyalistler ve Demokratlar (S&D) lideri Hannes Swoboda, Junker’in başkan adaylığının Sosyalist parti grubu tarafından desteklenmesine karşın, "kendi partisi EPP tarafından engellenmesinin komik olduğunu” kaydetti.

Sonuç olarak, AB liderleri Avrupa Komisyonu Başkanlığı konusunda Junker dâhil, herhangi bir aday üzerinde uzlaşamadı. AB liderleri arasında başlayan pazarlıklar ve AP’deki siyasi parti grupları arasındaki tutum farklılığı nedeniyle, Avrupa Komisyonu Başkanlığı koltuğuna kimin oturacağı henüz netlik kazanmadı.