İKTİSADİ KALKINMA VAKFI
E-Bülteni
29 HAZİRAN-5 TEMMUZ 2014

AVRUPA SAYIŞTAYI: “AVRUPA DIŞ İLİŞKİLER SERVİSİ POTANSİYELİNİ AÇIĞA ÇIKARABİLMİŞ DEĞİL”

Avrupa Sayıştayı (European Court of Auditors) 30 Haziran 2014 tarihinde açıkladığı raporda, Avrupa Dış İlişkiler Servisi’nin (European External Action Service- EEAS) tam potansiyelini hayata geçiremediğine dikkat çekti. EEAS’ye etkinliğini artırması tavsiyesinde bulunan Avrupa Sayıştayı, raporda EEAS’nin AB ve vatandaşları için daha fazla çaba sarf etmesi gerektiğine dikkat çekti.

Avrupa Sayıştayı’nın 11/2014 sayılı “Avrupa Dış İlişkiler Servisi’nin Kurulması” başlıklı raporunda, EEAS’nin kuruluş hazırlıklarının yeterli şekilde yapılıp yapılmadığı, EEAS’ye ayrılan kaynakların etkin bir şekilde paylaştırılıp paylaştırılmadığı ve EEAS’nin Komisyon ve Üye Devletlerle etkin bir eşgüdüm içerisinde bulunup bulunmadığı konuları değerlendiriliyor.

Raporu kaleme alan yetkililerden Avrupa Sayıştayı Üyesi Szabolcs Fazakas, EEAS’in kurulması oldukça zorlu bir dönemde, mali kısıtlamaların gündemde olduğu ve AB’nin sınırlarına yakın bölgelerde çalkantıların yaşandığı bir dönemde gerçekleştiğine dikkat çekti. Fazakas, EEAS’nin daha etkili mali ve idari düzenlemeler ve Üye Devletlerin diplomatik servisleri ile daha yakın işbirliği ile daha iyi çalışabileceğini kaydetti.

Bilindiği gibi, Lizbon Antlaşması ile AB’nin uluslararası arenada daha tek sesli konuşmasını sağlamak, dış politika alanındaki koordinasyonu artırmak ve AB’nin temelinde yer alan değerleri diğer coğrafyalarda da desteklemek üzere AB Dışişleri ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi makamı oluşturulmuştu. EEAS de, aynı zamanda Avrupa Komisyonu’nun Başkan Yardımcısı olan Yüksek Temsilciye destek olmak üzere kurulmuştu. EEAS’nin kurulması ile, AB, kriz müdahale kapasitesine sahip, farklı politika masalarına sahip işleyen bir diplomatik servise sahip oldu.

1 Ocak 2011 tarihinde faaliyete geçen ve merkezi Brüksel’de bulunan EEAS’nin tüm dünyaya yayılmış 140 AB Delegasyonu bulunuyor. 2014 yılı için EEAS’ye ayrılan 519 milyon avro tutarındaki bütçenin yüzde 41’i merkez; yüzde 59’u ise delegasyonların kullanımı için paylaştırıldı. AB’nin kalkınma, insani yardım, genişleme ve diğer AB politikalarının dış boyutuna ilişkin konularda çalışan yetkililerin masraflarını karşılayan Avrupa Komisyonu, EEAS bütçesine 270 milyon avro tutarında katkıda bulundu.

Avrupa Sayıştayı tarafından hazırlanan rapora, EEAS ve Komisyon arasındaki işbirliğinin yalnızca kısmen etkili olduğu ifade edildi. Rapora göre, bunun en önemli nedenlerini en üst düzeydeki işbirliği mekanizmalarının etkili olmayışı ve delegasyonlardaki mevcut katı mali ve idari çerçeve oluşturuyor.

Raporda, Üye Devletler arasındaki eşgüdümün geliştiğine yer verilirken, bunun daha da artırılarak bilgi paylaşımı, mekânların ortak kullanımı, konsolosluk hizmetleri ve AB vatandaşlarının korunması gibi alanlarda sinerji yaratılabileceğine yer verildi.

Avrupa Sayıştayı’nın EEAS’nin ara dönem değerlendirmesi ile eş zamanlı olarak hazırladığı bu raporda, EEAS tarafından hazırlanan ara dönem değerlendirme raporuna benzer tespitler yer aldı.

Avrupa Sayıştayı, raporunda, EEAS’nin kuruluş aşamamasının acele bir şekilde gerekli hazırlıklar tamamlanmadan gerçekleştiği belirtildi. Bunun yanında, AB’nin bu dönemde mali sıkıntılar içerisinde bulunduğuna ve AB’nin komşu olduğu Güney Akdeniz’de siyasi çalkantılar yaşandığına da dikkat çekildi. Bunların ötesinde, bu süreçte görev ve sorumlulukların açık bir şekilde tanımlanmamasının da sancılı bir kuruluş sürecine neden olduğu kaydedildi.

Rapora göre, mali kaynakların öncelikli olarak ele alınması, düzenlenmesi ve paylaştırılmasında yaşanan birtakım eksiklikler de EEAS’nin etkinliğinin azalmasında rol oynadı. Raporda, ayrıca AB Özel Temsilcilerinin EEAS’nin çalışmalarına katılımının yeterli düzeyde gerçekleşmediği belirtildi. EEAS’ye personel alımı konusunda cinsiyet ve coğrafi dağılım konusundaki dengesizliklerin düzeltilmesi için yapılması gerekenler bulunduğuna dikkat çekildi ve EEAS’ye işe alım sürecinin maliyetli ve uzun olduğu belirtildi.

Raporda EEAS’nin AB’nin dış ilişkilerine katma değer sağlaması ve etkinliğini artırması için bir dizi öneride bulunuldu. Öneriler arasında, EEAS’nin görev ve hedeflerinin netleştirilmesi; organizasyonel düzeninin gözden geçirilmesi; idari çerçevesinin basitleştirilmesi, stratejik rolünün güçlendirilmesi ve planlama yönünün geliştirilmesi yer aldı. Buna ek olarak, raporda, AB Özel Temsilcilerinin atanması ve EEAS’de işe alım konularının gözden geçirilmesi önerisinde bulunuldu.

Rapora http://www.eca.europa.eu/Lists/ECADocuments/SR14_11/SR14_11_EN.pdf internet adresinden ulaşılabilir.