İKTİSADİ KALKINMA VAKFI
E-Bülteni
29 HAZİRAN-5 TEMMUZ 2014

AİHM Fransa’da kamusal alanda “yüzün tamamen kapatılmasını yasaklayan” düzenlemeyi insan haklarına uygun buldu

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), 1 Temmuz 2014 tarihinde Fransız devletinin “kamuda yüzü tamamen kapatan kıyafetlerin giyilmesini yasaklayan” kararını, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne (AİHS) uygun buldu. Söz konusu karar, Fransa’da kamuda burka veya peçe gibi İslami tesettüre uygun giyinmeye getirilen yasağın AİHM’in onayıyla süreceği anlamına geliyor.

AİHM’de 17 yargıçlı Büyük Daire tarafından verilen nihai kararda, Fransız makamlarının “birlikte yaşam koşullarına saygı” gerekçesi meşru bir amaç olarak değerlendiriliyor ve Fransa’da 2010 yılında alınan yasak kararının AİHS’ne uygun olduğu, dolayısıyla bir insan hakkı ihlali niteliği taşımadığı hükmüne varılıyor.

Fransa’da yasanın yürürlüğe girdiği 2011 yılında, burka ve peçe giydiğini ifade eden genç bir kadın avukat, düzenlemenin insan haklarına aykırı olduğu gerekçesiyle AİHM’e başvurmuştu. Davacı başvurusunda, ailesinden herhangi bir baskı görmediğini ve özgür iradesiyle burka giymeye devam etmek istediğini; buna karşın bu kıyafetleri giymesi durumunda karışılacağı 150 avro para cezası ya da zorunlu vatandaşlık dersleri gibi yaptırımlar nedeniyle, yasaklama kararının kendisinin din özgürlüğüne ihlal niteliği taşıdığını iddia etmişti.

AİHM tarafından alınan kararda, “bir arada yaşama koşullarına saygı amacını” taşıyan “yüzü tamamen kapatan kıyafetlerin kamusal alanda giyilmesini yasaklayan” söz konusu düzenlemenin ve buna ilişkin getirilen müeyyidelerin orantılı olduğu kaydediliyor. Mahkeme kararında, “getirilen yasağın açıkça dini gerekçelere dayanmadığını”; “kamuda giyilen kıyafetlerin yüzü kapatıyor olmasının yasaklandığı" vurgulanıyor.

Bu nedenle, AİHM Fransız devletinin burka ve peçe yasağı yanında, "kamusal alanda motosiklet kaskı ile de dolaşılamayacağı" savunmasını da ikna edici buldu. AİHM kararında, 11 Ekim 2010 tarihinde kabul edilen yasağın söz konusu kiyafetleri giyen Müslüman kadınların durumunda olumsuz bir etki yarattığını kabul etmekle birlikte, yasağın “yalnızca dini emirlere uygun giyim konusuna ilişkin olmadığına”;esasen “kamuda yüzün gizlenmesinin yasaklanması” amacını taşıdığına işaret ediyor.