İKTİSADİ KALKINMA VAKFI
E-Bülteni
İKTİSADİ KALKINMA VAKFI
E-Bülteni
13-19 TEMMUZ 2014

TTYO MÜZAKERELERİNİN ALTINCI TURU TAMAMLANDI

AB ve ABD arasında TTYO müzakerelerinin altıncı turu 14-18 Temmuz 2014 tarihleri arasında Brüksel’de gerçekleştirildi. Bu turda, müzakereciler, öncelikli olarak mallar ve hizmetler, kamu alımları, çevrenin korunması, çalışma hakları, enerji ve hammadde, KOBİ’ler gibi konuları ele aldılar.

Amerikalı ve Avrupalı müzakereciler arasında teknik görüşmeler yürütülürken, TTYO’nun kapsamı AP Üyeleri ve Avrupa Komisyonu’nun Ticaretten Sorumlu Üyesi Karel de Gucht tarafından 15 Temmuz 2014 tarihinde düzenlenen oturumda ele alındı. Görüşmeler kapsamında, AP Üyeleri, AB vatandaşlarının bu müzakere sürecinde kaydedilen ilerlemelere ilişkin daha iyi bilgilendirilmeleri gerektiğini belirtiler.

Oturumda, milletvekillerin büyük bir çoğunluğu TTYO’nun AB ekonomisinin büyümesini yeniden canlandıracağı ve Birlik içinde yeni istihdam olanakları yaratacağı konusunda kuşku duymadıklarını, ancak söz konusu anlaşmanın, AB’de uygulanan sosyal, sağlık ve çevre standartlarını düşüreceği konusundaki kaygılarını dile getirdiler. Özellikle hormonlu et ve genetiği değiştirilmiş organizmaların AB pazarına girişinde endişe duyuluyor. Tüm bunların yanı sıra, milletvekilleri, söz konusu anlaşmaya “Yatırımcı-Devlet Uyuşmazlıklarında Tahkimi”ne ("Investor-State Dispute Settlement” - ISDS) ilişkin bir hükmün eklenilerek yatırımcıların devletlere karşı dava açma hakkının tanınması konusunda endişeli olduklarını da belirtiler. Söz konusu hüküm ile, yürütülen devlet politikaları sonucunda şirketteki payların tehdit altına girmesi halinde söz konusu şirketin hükümetten tazminat talep etme imkânı veriliyor.

Bu endişeler karşısında, Avrupa Komisyonu’nun Ticaretten Sorumlu Üyesi Karel de Gucht TTYO müzakerelerinin sonunda, çalışanlar, tüketiciler ve çevreye yönelik standartları düşürülmeyeceğini temin etti. Bu müzakereler ile aşırı bürokrasinin önüne geçilmesinin hedeflendiğini hatırlattı. Bunun yanı sıra, bazı alanlarda ABD’nin koruma standartlarının Avrupa’dan daha yüksek olduğuna da dikkat çeken Komisyon Üyesi de Gucht, ticaret önündeki birçok engelin, standartları düşürmeden kaldırılabileceğini de vurguladı. Daha önce yaptığı açıklamalarda olduğu gibi Komisyon Üyesi de Gucht, GDO’lu ürünlerinin ithal edilmesine izin verilmeyeceği konusunda taahhütte bulundu.

AP Üyeleri tarafından şeffaflık konusunda öne sürülen eleştirilere karşın, de Gucht, müzakere sürecinde daha fazla şeffaflık sağlanması için çalışacağını açıklarken, AB Konseyi’nin de müzakere çerçevesini (negotiating mandate) kamuoyuna duyurması gerektiğini de bu vesileyle hatırlattı.

Öte yandan, Avrupa Komisyonu tarafından “Yatırımcı-Devlet Uyuşmazlıklarında Tahkimi”ne ilişkin yürütülen müzakereler askıya alındı. Bu konuya ilişkin 27 Mart 2014 - 13 Temmuz 2014 tarihleri arasında AB’de bir kamu istişare süreci yürütüldü. Bu istişare sürecinde elde edilen cevaplar doğrultusunda hazırlanacak raporun Kasım ayında Avrupa Komisyonu tarafından yayımlanması öngörülüyor.

AB ve ABD arasında TTYO için müzakereler bir yandan devam ederken, öte yandan Türk iş dünyası da bu sürece dâhil olmak için yoğun lobi faaliyet çalışmaları yürütüyor. Bu kapsamda, Temmuz ayında, TOBB Başkanı M. Rifat Hisarcıklıoğlu, Türkiye’nin de TTYO’ye dâhil edilmesi için Washington’a giderek TTYO ABD Müzakere Heyet Başkanı Daniel Mullaney, eski ABD Dışişleri Bakanı Madeleine Albright, Dünya Bankası Yönetici Direktörü Bertrant Badre ve ABD Ticaret Odası yetkilileri ile görüşmelerde bulundu. Bu görüşmeler esnasında, Türkiye’nin TTYO sürecine katılmasının taraflara getireceği faydalar ele alındı.